Shkup, 11 qershor, Zhurnal.mk – Në sistemin e mbrojtjes sociale janë paguar të drejta pa plotësim të plotë të kushteve ligjore, ku vetëm në vitin 2024 janë regjistruar të paktën 235 përfitues që njëkohësisht kanë përdorur pension dhe ndihmë sociale, si dhe raste të pagesave të paarsyeshme në vlerë prej rreth 236 mijë euro. Auditorët e Drejtorisë së Shtetit për Revizion konstatojnë edhe 14,5 milionë denarë ose 235,8 mijë euro pagesa të paarsyeshme tek një pjesë e përfituesve për shkak të dobësive në shkëmbimin e të dhënave mes institucioneve, kontrolleve të pamjaftueshme dhe mangësive sistemike në verifikime.
“Dobësitë në kontrollet sistemike dhe shkëmbimin e të dhënave mes institucioneve, si dhe mungesa e azhurnimit dhe verifikimit të të dhënave për përfituesit, kanë kontribuar në pagesa të të drejtave sociale pa plotësim të plotë të kushteve ligjore dhe kanë shkaktuar dëm në buxhetin e shtetit”, thekson DZR.
Revizioni i përputhshmërisë me temën “Pagesa e të drejtave të ndihmës financiare nga mbrojtja sociale” përfshiu periudhën nga viti 2022 deri në qershor 2025 dhe analizoi proceset e realizimit, pagesës dhe kontrollit të të drejtave që realizohen përmes Ministrisë së Punës dhe Politikës Sociale, respektivisht Ministrisë së Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë.
Auditorët kanë konstatuar se sistemi i mbrojtjes sociale nuk është plotësisht i harmonizuar me rregullativën dhe se ekzistojnë dobësi të rëndësishme në kuadrin normativ.
“Me revizionin e kryer, auditorët kanë konstatuar se sistemi dhe aktivitetet për realizimin, pagesën dhe kontrollin e të drejtave nga mbrojtja sociale nuk janë në përputhje në të gjitha aspektet materiale me rregullativën ligjore dhe nënligjore relevante.”
Si problem shtesë përmendet edhe zbatimi i kufizuar i Programit Kombëtar për zhvillimin e mbrojtjes sociale 2022–2032, si dhe mungesa e një mekanizmi koordinues funksional për monitorim.
Në vitin 2024 për mbrojtjen sociale janë paguar rreth 10.003.289 mijë denarë (162,1 milionë euro), që përbëjnë 15 për qind të shpenzimeve totale të Ministrisë.
“Pagesat në periudhën 2022–2024 shënojnë trend rritjeje prej rreth 30 për qind”, thekson revizioni.
Në sistem mesatarisht kanë qenë të përfshirë 113.666 përfitues të të drejtave sociale.
Auditorët kanë konstatuar raste të mbivendosjes së të drejtave sociale dhe pensioneve, si dhe pagesa pa plotësim të kritereve.
“Për shkak të dobësive në kontrollet sistemike dhe shkëmbimin/marrjen e të dhënave me detyrë zyrtare për vitin 2024, auditorët kanë konstatuar 235 përfitues që njëkohësisht kanë fituar, respektivisht kanë përdorur të drejta nga mbrojtja sociale dhe pensioni”, thuhet në raport.
Për këto raste janë paguar 14.536 mijë denarë (rreth 236 mijë euro), nga të cilat:
- 10.763 mijë denarë për 190 përfitues të ndihmës minimale të garantuar;
- 426 mijë denarë për 5 përfitues të kompensimit të përhershëm;
- 3.347 mijë denarë për 40 përfitues të sigurisë sociale për të moshuar.
Shtesë, 11 përfitues kanë marrë mjete pa plotësuar kushtin e moshës, ku janë paguar 3.211 mijë denarë (52 mijë euro).
Revizioni konstaton mangësi në procedurat e qendrave për punë sociale, ndër të cilat: “Mungesë e inspektimit të drejtpërdrejtë në familje, kontroll i pamjaftueshëm ose i papërfunduar vjetor i të drejtave, vendime të vonuara dhe jo të plota në evidencën zyrtare.”
Gjithashtu, theksohet se koordinimi i pamjaftueshëm me Agjencinë për Punësim çon në dobësi në aktivizimin e përfituesve të ndihmës minimale të garantuar.
Auditorët vërejnë se nuk ekziston sistem i qartë për kthimin e mjeteve të paarsyeshme të paguara, as praktikë e unifikuar mes qendrave.
“MPPD nuk ka miratuar udhëzime dhe procedura të qarta për lidhjen dhe monitorimin e marrëveshjeve për kthimin e mjeteve”, theksohet në raport.
Revizioni konstaton edhe probleme infrastrukturore: “Shumica e shërbimeve janë të vendosura në baraka me kushte të dobëta pune dhe hapësira të papërshtatshme për pritjen e palëve, ndërsa dokumentacioni ruhet në korridore dhe zyra, në kuti kartoni dhe regjistratorë, pa mbrojtje adekuate.” Sipas DZR, kjo krijon rrezik nga dëmtimi dhe humbja e dokumentacionit.
DZR rekomandon përmirësimin e kuadrit ligjor, koordinim më të mirë mes institucioneve dhe vendosjen e një sistemi më efikas kontrollesh për të reduktuar pagesat e paarsyeshme dhe për të rritur efikasitetin e sistemit të mbrojtjes sociale.
