Shkup, 6 korrik, Zhurnal.mk – Deputeti i LSDM-së, Fatmir Bytyqi, ka shkruar së fundi duke ngrit pyetjen se kush kë e mgrot partia njerëzit apo njerëzit partinë. Krejt kjo ndërlidhur me zhvillimet e fundit në LSDM.
Shkrimi i plotë:
Ditët e fundit, sërish, si jehonë e një kohe autoritare që mendoja se e kishim lënë pas, u imponua një tezë: se partia u ka dhënë gjithçka njerëzve. E thënë ndoshta si mesazh lojaliteti, por e përjetuar si përkujtim se individi duhet të mbetet përjetësisht borxhli. Sikur njeriu të ishte produkt politik, e jo person me punë, qëndrim, biografi, integritet dhe kontribut publik.
Kjo më shtyu të mendoj për një pyetje thelbësore: kush kë e lartëson – partia njerëzit apo njerëzit partinë?
Përgjigjja, të paktën për mua, është e qartë.
Asnjë parti politike nuk lind si institucion më vete. Hapësirat e saj, logoja dhe emri nuk kanë vlerë nëse pas tyre nuk qëndrojnë njerëz. Partia është aq e fortë sa janë të fortë anëtarët e saj, idetë e saj dhe besimi që gëzon te qytetarët. Ky kuptim i partisë na çon drejt një të vërtete të rëndësishme: partia nuk guxon të jetë kult ndaj strukturës, por hapësirë në të cilën njeriu mbrohet nga poshtërimi, pavarësisht nëse ai poshtërim vjen nga pushteti ekonomik, shtetëror apo partiak.
Kjo duhet të vlejë veçanërisht për Lidhjen Socialdemokrate të Maqedonisë (LSDM), parti që ekzistencën e saj e mbështet mbi barazinë, solidaritetin dhe dinjitetin e njeriut. Socialdemokracia nuk ka qenë kurrë ideologji e mirënjohjes ndaj liderëve, por e përgjegjësisë ndaj qytetarëve.
Prandaj, kur thuhet se “partia u ka dhënë gjithçka njerëzve”, ia vlen të shtrohet edhe pyetja e kundërt: kush e ndërton atë parti?
Reputacioni i partisë nuk është vepër e disa njerëzve që në një moment të caktuar janë gjendur në pozita drejtuese. Ai është ndërtuar nga mijëra anëtarë, aktivistë dhe simpatizantë që kanë qëndruar pas çdo fitoreje, çdo fushate, çdo vote të fituar dhe çdo periudhe të vështirë, shpesh pa kërkuar asgjë për vete. Partia nuk ndërtohet në një kabinet. Atë e lartësojnë njerëzit që kanë ngjitur afishe në shi, që kanë biseduar me qytetarët kur ka qenë më e vështirë dhe që e kanë mbrojtur idenë edhe atëherë kur ajo nuk sillte funksion, por mbante barrë.
Është e gabuar që partia të paraqitet si organizatë bamirëse që ndan mundësi jetësore dhe nga njerëzit të pritet mirënjohje e përhershme. Partia është bashkësi politike e njerëzve me vetëdije të lirë, të cilët lidhen rreth të njëjtave vlera.
Funksionet nuk janë dhuratë. Ato janë besim. Dhe besimi nuk është i përhershëm – ai fitohet dhe arsyetohet çdo ditë. Asnjë mandat nuk është lëmoshë nga partia. Mandati vjen nga qytetarët. Partia mund të propozojë, por qytetarët janë ata që japin legjitimitet politik.
Është thellësisht jodemokratike kur vlera e dikujt matet me atë nëse do të merrte mandat pa partinë. Kjo është logjikë që e redukton njeriun në një vend në listë, e jo në subjekt politik. Ajo e fshin punën, dijen, përgjegjësinë, njohjen publike dhe kontributin personal. Sikur gjithçka që njeriu ka bërë të mos ekzistojë, nëse struktura partiake vendos se nuk duhet të ekzistojë.
Historia tregon se partitë fillojnë të dobësohen pikërisht atëherë kur besojnë se anëtarët ekzistojnë për hir të tyre, dhe jo anasjelltas. Kur mendimi kritik zëvendësohet me lojalitet të pakushtëzuar, ndërsa mendimi ndryshe përjetohet si tradhti, atëherë humbet fryma demokratike që e bën të gjallë një organizatë politike.
Në një moment të tillë, partia pushon së biseduari me njerëzit dhe fillon t’i disiplinojë ata. Qëndrimi bëhet mosbindje, integriteti shndërrohet në borxh ndaj strukturës, ndërsa bindja zëvendësohet me nënshtrim.
Partitë e forta nuk kanë frikë nga personalitetet e forta, sepse e dinë se organizata politike rritet kur brenda saj ka njerëz me qëndrim, integritet dhe kredibilitet të vetin. Njerëz të tillë nuk e dobësojnë partinë; përkundrazi, i japin peshë, njohje dhe vitalitet. Udhëheqja e pasigurt, ndërkaq, çdo individualitet e sheh si rrezik, çdo qëndrim autonom si mosbindje, ndërsa çdo kontribut personal përpiqet ta paraqesë si borxh ndaj strukturës.
Nëse sot dikush është i bindur se partia u ka dhënë gjithçka anëtarëve të saj, atëherë duhet të pyesë veten edhe çfarë i kanë dhënë ata partisë. Sa kohë, sa punë, sa net pa gjumë, sa sakrifica personale, sa momente private të humbura dhe sa rreziqe politike janë të ngulitura në çdo sukses që sot merret si i mirëqenë?
Asnjë parti nuk guxon të bëhet më e rëndësishme se vlerat për shkak të të cilave ekziston. Sepse kur harrohet se njeriu është në qendër të politikës, atëherë politika pushon së qeni shërbim dhe bëhet mjet për ruajtjen e pushtetit. Dhe kur partia fillon të flasë sikur të jetë pronare e vlerës njerëzore, atëherë ajo nuk e mbron më idenë. E zëvendëson atë me vetëkënaqësi organizative, e cila në fund gjithmonë bëhet vetëshkatërruese.
Socialdemokracia nuk guxon ta pranojë dhe ta normalizojë këtë gjuhë. Ajo nuk mund të thotë: “ti je dikush sepse ne të kemi lejuar të jesh”. Socialdemokracia duhet të thotë: “ti ke dinjitet, zë dhe vlerë, ndërsa detyra jonë është të krijojmë hapësirë që kjo të shërbejë për interesin publik”. Këtu qëndron dallimi thelbësor mes solidaritetit dhe nënshtrimit. Solidariteti e drejton njeriun, ndërsa nënshtrimi e përkul.
Besoj se partitë mund të krijojnë mundësi. Por njerëzit janë ata që krijojnë besim, rezultate dhe histori. Pa ta, çdo parti është vetëm një emër në letër.
Mesazhi i vërtetë nuk duhet të jetë se njerëzit i detyrohen gjithçka partisë. Duhet të jetë se partia nuk guxon kurrë të harrojë kujt ia detyron ekzistencën e saj.
Sepse, në fund, partitë nuk janë të përjetshme. Ato mund të rriten, të dobësohen, madje edhe të zhduken. Vlerat mbeten. Dhe ato gjithmonë i bartin njerëzit me dinjitet.
