Shkup, 26 shtator Zhurnal.mk – Pse Drejtoria për Mbrojtje dhe Shpëtim refuzon të deklarohet nëse versioni fillestar i Planit të Detajuar Urbanistik “Barutana”, i cili parashikon ndërtimin e rreth 20 mini-ndërtesave në një zonë erozive në Vodno, do ta rrezikojë sigurinë e banorëve përreth dhe të gjithë qytetarëve të Shkupit si pasojë e rrëshqitjeve të mundshme të dheut?
Nëse ndodh një skenar i tillë, për të cilin nuk paralajmërojnë vetëm kritikët e planit, por për të cilin ka të dhëna edhe në dokumente zyrtare, personat përgjegjës nuk do të jenë “dëm kolateral” nëse përfundojnë në bankën e të akuzuarve. Edhe pse heshtja mund të duket në fillim si një zgjidhje e mirë taktike, ekspertët theksojnë se ajo nuk mund ta amnistojë askënd nga përgjegjësia e mundshme nëse në të ardhmen shkaktohen dëme për shkak të mosdeklarimit.
Prej më shumë se 20 ditësh, “Fokus” pret përgjigje nga Drejtoria për Mbrojtje dhe Shpëtim se përse nuk është deklaruar nëse ndërtimi i 24 mini-ndërtesave të reja në një pjesë pyjore të Vodnos, siç parashikohet në versionin fillestar të draft-Planit të Detajuar Urbanistik “Barutana”, mund të shkaktojë implikime për sigurinë.
Kritikët e këtij plani frikësohen se ai do të rrezikojë jo vetëm banorët përreth, por edhe të gjithë qytetarët e Shkupit, pasi lokacioni i përfshirë në plan është shënuar si zonë erozive.
Por, ndërsa ne presim disa javë për një përgjigje për një çështje me interes të jashtëzakonshëm publik, kompania planifikuese që e përgatit DPU-në me porosi të një kompanie pronare të tokës brenda zonës së përfshirë në plan, prej disa muajsh pret pa asnjë përgjigje nga DMSH-ja. Kjo, në praktikë, nënkupton një dritë jeshile për vazhdimin e procedurës për miratimin e planit të kontestuar.
Në këtë rast, heshtja ka peshën e një miratimi ose pëlqimi, pasi rregullativa në fuqi parashikon ndërprerjen e procedurës vetëm në rast të një mendimi negativ.
Megjithatë, pyetja kryesore është nëse heshtja i çliron përgjegjësit në DMSH nga përgjegjësia e mundshme në të ardhmen?
Në këtë drejtim, Jana Belçeva nga “Shansa për Qendër” ditët e fundit shpjegoi se ky institucion duhet të prononcohet për draft-planin, pasi, sipas saj, ai parashikon ndërtime të reja në “kushte të ndërlikuara të terrenit dhe pjerrësi të konsiderueshme”.
Ajo paralajmëroi se në Vodno mund të ndodhë e njëjta gjë që ndodhi në Koçan, pikërisht për shkak të mbylljes së syve nga institucionet kompetente, ndër të cilat edhe Drejtoria për Mbrojtje dhe Shpëtim.
“Programi planifikues kërkon që të bëhen analiza hidrologjike, gjeologjike dhe gjeoteknike, në mënyrë që të parashikohet se çfarë do të ndodhë me rrjedhjen e ujërave atmosferike, me stabilitetin e shpateve, me rreziqet nga erozioni, me rreziqet nga rrëshqitjet e dheut etj. Ne tashmë shohim mure të çara në objektet më poshtë, pranë Klinikës së Fëmijëve. Asnjë institucion nuk merr përgjegjësinë të thotë – po, unë do ta sanon. Përkundrazi, ata ia kalojnë përgjegjësinë njëri-tjetrit. Si është e mundur që të mos sillen në të njëjtën mënyrë kur duhet të ndalojnë një zgjidhje të mbushur me rreziqe?”, tha Belçeva.
“Nëse përballemi me diçka që nga disa institucione shtetërore është vlerësuar se ekziston rrezik nga erozioni dhe rrëshqitjet e dheut, si mund të mbyllim sytë dhe të themi lehtësisht: ‘Mirë, ekziston rreziku, por ndoshta nuk do të ndodhë gjatë mandatit tim’? Epo, kështu ndodhi edhe në Koçan. Tragjedia më e madhe na ndodhi sepse të gjithë, edhe pse e kishin përpara syve, bënin sikur nuk shihnin se çfarë po ndodhte”, theksoi ajo.
Sipas saj, shqetësuese është se një nga institucionet që mund të shërbejë si filtër në miratimin e një plani urbanistik është pikërisht DMSH-ja.
“DMSH-ja mund të thotë se nuk ka analiza, nuk ka analiza gjeoteknike, nuk ka asnjë plan nga aspekti i mbrojtjes dhe shpëtimit, nuk dihet nëse do të ketë rrugë evakuimi, rreziqe nga zjarret, nga ujërat e rrëmbyeshëm, qasje të automjeteve zjarrfikëse etj. DMSH-ja, me heshtjen e saj, e ka aprovuar miratimin e planit”, tha Belçeva.
Ajo shtoi se edhe qytetarët dhe përpiluesit e planit i janë drejtuar DMSH-së, por nuk kanë marrë përgjigje.
“Ne tani i drejtohemi DMSH-së, por nuk marrim përgjigje. Përpiluesit e planit janë drejtuar dhe nuk kanë marrë përgjigje. Publiku duhet të jetë i vetëdijshëm se institucionet ekzistojnë për të mbrojtur interesin publik, jo për të heshtur dhe pastaj, nesër, kur të ndodhë një katastrofë si në Koçan, të shohim sa njerëz nga DMSH-ja do të ulen në bankën e të akuzuarve dhe të gjithë të përpiqen të lirohen nga përgjegjësia, edhe pse të gjithë në një mënyrë kanë mundur ta parandalojnë”, tha ajo.
“Prandaj i bëjmë thirrje që të mos na ndodhë ndonjë katastrofë, të mbrojnë qytetarët, fëmijët e tyre, të mirën e qytetit dhe të japin mendim nëse një plan i tillë duhet të kalojë apo jo”, shtoi Belçeva.
Ndërsa DMSH-ja vazhdimisht refuzon të prononcohet për vërejtjet se duhet të jetë filtër për të vlerësuar nëse ekziston rrezik dhe nëse një plan duhet të vazhdojë apo jo, gjatë kësaj periudhe drejtoria dhe drejtori i saj Stojançe Angelov kanë qenë në fokus të opinionit publik në lidhje me zjarret pyjore.
Në lidhje me këtë çështje, Angelov nuk ka shmangur përgjigjet, por përkundrazi, në mënyrë të detajuar ka shpjeguar publikisht faktorët që shkaktojnë zjarret dhe ka vlerësuar pozitivisht punën e tij dhe të institucioneve të tjera në përballimin e situatës me zjarret.
Por, ndër detyrat dhe kompetencat e DMSH-së nuk është vetëm reagimi kur shfaqet një krizë. Edhe më i rëndësishëm është aspekti parandalues, i cili nënkupton ndërmarrjen e masave për eliminimin e rreziqeve që mund të çojnë në një katastrofë.
Duket se pikërisht kjo është situata rreth “Barutanës”, duke pasur parasysh se ekzistojnë argumente serioze se urbanizimi i një zone pyjore mund të shkaktojë një tragjedi si pasojë e erozionit dhe rrëshqitjeve të dheut.
Për më tepër, paralajmërime të tilla nuk vijnë vetëm nga kritikët e planit, por bëhet fjalë edhe për të dhëna të përfshira në Planin Lokal për Energji dhe Klimë, ku, ndër të tjera, thuhet se Komuna Qendër vitet e fundit është nën presion të madh të urbanizimit.
Në dokument theksohet se ndërtimi intensiv po shkakton humbjen e sipërfaqeve të gjelbra dhe zvogëlimin e aftësisë së tokës për të absorbuar reshjet, gjë që mund të çojë në grumbullim të ujit në rrugë dhe në përmbytje më të mëdha gjatë reshjeve intensive.
Po ashtu, dokumenti paralajmëron se Mali Vodno aktualisht është nën presion të madh për zgjerimin e qytetit dhe se urbanizimi i shpateve mund të aktivizojë proceset erozive dhe rrjedhat e rrëmbyeshme të ujit.
“Duke parë presionet për urbanizimin e shpateve të malit Vodno, mund të thuhet se ekziston potencial për aktivizimin e erozionit dhe rrjedhave të rrëmbyeshme. Nga ana tjetër, nëse marrim parasysh skenarët e ardhshëm klimatikë, ku parashikohet rritje e reshjeve intensive, mund të pritet edhe aktivizimi i proceseve erozive dhe rrëshqitjeve të fjetura”, thuhet në dokument.
Prandaj, nëse nesër miratohet DPU-ja ekzistuese dhe në Vodno ndërtohen rreth 20 ndërtesa me nga katër njësi banimi, siç parashikohet fillimisht, ndërsa më vonë realizohen frikërat për rrëshqitje të mundshme të dheut ose rreziqe të tjera dhe si pasojë shkaktohen edhe viktima njerëzore, në mënyrë të pashmangshme do të shtrohet çështja e përgjegjësisë së institucioneve që kanë mundur, por nuk e kanë parandaluar një situatë të tillë.
Mes tyre, pa dyshim, do të ishte edhe DMSH-ja, ish-drejtorët e së cilës, për t’u rikujtuar, ndodhen në bankën e të akuzuarve lidhur me tragjedinë në diskotekën “Puls” në Koçan.
“Unë i konsideroj drejtorët para meje si dëm kolateral, të cilët, në atë dhimbje dhe trishtim të thellë që ndodhi, thjesht u bënë dëm kolateral. Unë nuk shoh çfarë faji ka Shaban Saliu, i cili ka qenë drejtor 10 vjet para se të ndodhte tragjedia? A do të thotë kjo se një ditë, kur unë të dal në pension, kur të harroj se kam qenë drejtor i DMSH-së, nëse ndodh ndonjë tragjedi, dikush duhet të më arrestojë mua?”, kishte thënë së fundmi Angelov.
Nëse bëhet një analogji me Koçanin, përgjigjja është se në rast të një aksidenti të mundshëm në Vodno si pasojë e DPU-së, për të cilin DMSH-ja nuk ka dhënë mendim edhe pse vazhdimisht është ftuar ta bëjë këtë, është e mundur që drejtori ose drejtorët dhe punonjësit e Drejtorisë fillimisht të bëhen të dyshuar dhe më pas të akuzuar.
Një konstatim apo supozim i tillë del edhe nga deklaratat e profesorit universitar Mirosllav Grçev, i cili tha se mosprononcimi i DMSH-së apo i cilitdo institucion tjetër nuk mund ta ndalë të gjithë procesin e miratimit të DPU-së.
Megjithatë, sipas tij, nëse gjatë realizimit të planit ndodhin pasoja të padëshiruara, atëherë përgjegjësinë e mban institucioni që nuk është prononcuar.
“Të gjitha institucionet kompetente japin mendimet e tyre në procedurë. Planifikuesi është i detyruar t’i pyesë të gjithë, por nëse dikush nuk përgjigjet, i gjithë procesi nuk do të ndalet. Nuk mund të presin të gjithë qytetarët; nëse bëhet fjalë për GUP ose DPU, bëhet fjalë për mijëra qytetarë. Në ligj qëndron se, nëse institucioni kompetent për të dhënë mendim nuk përgjigjet ndaj kërkesës, atëherë pas 15 ditësh përpilohet procesverbal për konstatimin dhe procesi, i cili është i madh, masiv, gjithëpërfshirës dhe pjesëmarrës, vazhdon më tej. Ndërsa dëmet eventuale që mund të shkaktohen për shkak të mosdhënies së mendimit i bart në aspektin penal, dhe sigurisht, institucioni që nuk ka dhënë mendim”, shpjegoi Grçev.
