Shkup, 26 gusht Zhurnal.mk – Bojkoti i mbështetjes parlamentare për Ukrainën nga një pjesë e deputetëve të Kuvendit të Maqedonisë, përfshirë edhe ata që janë anëtarë të Grupit Ndërpartiak Parlamentar për Mbështetjen e Platformës së Krimesë, ka hapur çështjet e përkushtimit, konsistencës, lojalitetit, përkatësisë dhe qëndrueshmërisë së bartësve të funksioneve të larta institucionale ndaj institucioneve të tyre dhe ndaj politikave të përgjithshme shtetërore të përcaktuara nga institucionet e shtetit, në këtë rast Kuvendi. Në të njëjtën kohë, bojkoti dhe disa deklarata publike kanë zbuluar praktikën e rrezikshme të veprimit arbitrar dhe devijimit të individëve ose grupeve nga politikat e përcaktuara shtetërore, si dhe papërgjegjësinë politike lidhur me këtë.
Detyra themelore dhe parësore e të gjithë bartësve të funksioneve publike në Maqedoni është zbatimi konsekuent i politikave të përcaktuara shtetërore, respektimi i institucioneve dhe përfaqësimi pa kushte i interesave shtetërore. Në një shtet demokratik, funksionarët e zgjedhur nga qytetarët e këtij vendi, të cilët kanë marrë legjitimitet dhe janë deleguar për të shprehur interesat e elektoratit përmes institucioneve dhe të cilët, në institucionet ku bëjnë pjesë, votojnë për norma të caktuara me të cilat përcaktohet arkitektura politiko-juridike e shtetit (ligje, rezoluta, deklarata etj.), në këtë rast në Parlament, nuk kanë të drejtë për kompromis kur bëhet fjalë për një kurs zyrtar të shtetit, tashmë të përcaktuar dhe të pranuar.
Nga korniza e përcaktuar, deklaratat e miratuara dhe rezolutat parlamentare nuk duhet të ketë devijime jashtëprocedurale, pasi çdo shfaqje e arbitraritetit e minon autoritetin e kushtetutshmërisë, ligjshmërisë dhe, në thelb, rendit politiko-juridik të përcaktuar në sistemin shtetëror. Teza mund të tingëllojë si një debat akademik mbi atë se kush e respekton dhe kush nuk e respekton një sistem të përcaktuar kushtetues-juridik, por në vijim paraqitet një mbështetje empirike e kësaj teze, e cila është thelbësore për konsistencën e një shteti dhe institucioneve të tij, kësaj radhe në fushën e politikës së jashtme.
Kalkulimet partiake dhe etnike vendosen mbi interesin shtetëror maqedonas
Konkretisht, shembulli i fundit në Kuvendin e Maqedonisë, gjatë shënimit të 35-vjetorit të pavarësisë së Ukrainës, jep një pamje krejtësisht të kundërt nga ajo që kërkohet për një „konsistencë politike institucionale“!
Përshtypja është se disa politikanë maqedonas, jo vetëm deputetë, ende udhëhiqen nga agjendat e vendeve fqinje në vend që të udhëhiqen nga qëndrimi i përcaktuar shtetëror i Maqedonisë.
Në mënyrë më të thjeshtë, akti i bojkotit nga deputetët shqiptarë, përfshirë edhe ata që janë anëtarë të Grupit Ndërpartiak Parlamentar për Mbështetjen e Platformës së Krimesë, tregoi se matricat dhe kalkulimet rajonale vendosen mbi detyrimet shtetërore, të cilat burojnë nga mandati i dhënë nga qytetarët e Maqedonisë.
Shkak për këtë veprim të një pjese të deputetëve ishte deklarata e presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, në Beograd për respektimin e integritetit territorial të Serbisë, deklaratë e cila shkaktoi revoltë në Prishtinë dhe çoi deri në heqjen e flamurit ukrainas.
Me këtë veprim, para opinionit maqedonas në mënyrë legjitime shtrohet dilema: Cili është busulla primare politike e këtyre funksionarëve?
Kur qëndrimet e tyre personale ose etnike bien ndesh me politikën zyrtare të jashtme të Maqedonisë, ata veprojnë ekskluzivisht përmes prizmit të çështjes pan-shqiptare dhe politikës rajonale të Kosovës dhe Shqipërisë.
Këto paraqitje të sinkronizuara dhe të koordinuara treguan se për disa aktorë politikë është më e rëndësishme ajo që ndodh jashtë Maqedonisë, në rajon, sesa të shprehen qëndrimet zyrtare të miratuara përmes rezolutave dhe deklaratave të kuvendit në të cilin vetë marrin pjesë.
Thënë më thjesht, politikat e përcaktuara institucionalisht nga shteti injorohen (!?), ndërsa demonstrohen agjenda të ngushta partiake ose personale që institucionalisht nuk kanë kaluar.
Kjo nuk është çështje demokracie. Është çështje e respektimit të parimeve të demokracisë parlamentare, e cila përbën bazën tonë politiko-juridike për funksionimin e sistemit.
Edhe më konkretisht: ky është parimi i një shteti funksional, me respektimin e kushtetutshmërisë, ligjshmërisë dhe autoritetit të vendimeve të miratuara në institucionet e shtetit.
Dhe mosrespektimi i tyre sjell përgjegjësi – politike, penale, morale etj.
Erozioni i strukturës shtetërore dhe pandëshkueshmëria institucionale
Ngjarje të tilla nuk janë të reja. Edhe në të kaluarën kemi qenë dëshmitarë se si funksionarë dhe diplomatë të lartë maqedonas, në vend që të lobojnë për pozicionet e shtetit të tyre, i përdorin funksionet dhe resurset shtetërore për promovimin e interesave të huaja, siç ishte rasti me lobimin për njohjen e Kosovës në vendet e treta.
Me këtë dërgohet mesazhi se funksionet këtu përdoren vetëm si platformë për realizimin e qëllimeve më të gjera etnike dhe rajonale, ndërsa detyrimet ndaj sistemit maqedonas vendosen në plan të dytë.
Por thelbi i problemit nuk qëndron vetëm në raportin ndaj Ukrainës apo ndaj cilësdo çështje tjetër të politikës së jashtme, por në praktikën e rrezikshme që drejtpërdrejt e dëmton rendin shtetëror.
Kur bartësit e funksioneve publike shfaqin qëndrime të tipit „kush pyet për Kuvendin dhe politikat shtetërore“, ata hyjnë në një zonë të rrezikshme të pandëshkueshmërisë sistemike.
Në këtë mënyrë krijohet me vetëdije perceptimi se ligjet, Kushtetuta dhe rezolutat shtetërore janë vetëm formalitet që mund të injorohen kur nuk u përshtaten një blloku të caktuar politik apo një grupi „kriminelësh politikë“.
Një sjellje e tillë e gërryen drejtpërdrejt strukturën themelore të funksionimit të shtetit.
Kur funksionarët zgjedhin se cilat politika do t’i respektojnë dhe cilat do t’i bojkotojnë, bazuar në afinitetet e jashtme gjeopolitike ose etnike, shtrohet pyetja për legjitimitetin e tyre.
Nëse institucionet kalojnë në heshtje mbi precedentë të tillë, mekanizmat shtetërorë e humbin fuqinë e tyre, ndërsa shteti i së drejtës reduktohet në një dëshirë të thjeshtë deklarative.
