Shkup, 16 shtator – Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, me fjalimin e saj vjetor për gjendjen e Unionit do të shpalosë edhe pikat më të rëndësishme për Maqedoninë e Veriut. Prioritetet evropiane vayhdojnë të përfshijnë mesazhe specifike në lidhje me zgjerimin, paratë nga Plani i Rritjes, tregtinë, energjinë dhe rregullat e reja digjitale. Zyrtarisht Komisioni Evropian njofton se von der Leyen do të flasë për vizionin dhe iniciativat kryesore për vitin e ardhshëm, duke theksuar konkurrencën, uljen e varësive strategjike, mbrojtjen evropiane, mbështetjen për Ukrainën, partneritetet globale dhe mbrojtjen e demokracisë dhe qytetarëve në një kontekst më të gjerë. Maqedonia e Veriu duhet t’i mësojë këto leksione dhe të vazhdojë rrugën drejt anëtarësimit drejt BE-së, shkruan “Zhurnal.mk”.
Cila do të jetë rruga që do ta ndjekë BE-ja në të ardhmen!
Bashkimi Evropian do të mbajë fjalimin kryesor të programit politik për periudhën e ardhshme. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, do t’i drejtohet Parlamentit Evropian në Strasburg me fjalimin e saj vjetor për gjendjen e Unionit, dhe për Maqedoninë e Veriut gjëja më e rëndësishme do të jetë nëse prioritetet evropiane do të përfshijnë mesazhe specifike në lidhje me zgjerimin, paratë nga Plani i Rritjes, tregtinë, energjinë dhe rregullat e reja dixhitale.
Fjalimi mbi gjendjen e Unionit është një mundësi vjetore për Presidentin e Komisionit Evropian për të bërë një bilanc të vitit të kaluar dhe për të paraqitur prioritetet dhe iniciativat politike për periudhën e ardhshme.
Ndër temat që priten të trajtohen janë Ukraina, Lindja e Mesme, tensionet tregtare globale, politikat klimatike, inteligjenca artificiale dhe siguria e fëmijëve në internet.
Cilat janë mesazhet për Maqedoninë e Veriut?
Për Ballkanin Perëndimor, çelësi do të jetë vetëm ofron një afat të ri, një iniciativë konkrete apo një mekanizëm për integrimin gradual të vendeve kandidate.
Mesazhi i përgjithshëm mbi zgjerimin duhet të shndërrohet automatikisht në një “sinjal për Shkupin” sepse në diplomaci mjafton nëse vendi ynë është apo jo në prioritetet e BE-së.
Në kuadër të rrugës e anëtarësimit të Maqedonisë së Veriut nevojitet zbatim i Axhendës së Reformave, integrimin gradual në BE dhe reformat e sundimit të ligjit në Shkup. Ky është konteksti aktual institucional në të cilin duhet lexuar çdo mesazh i mundshëm për zgjerimin që vjen nga BE-ja.
Për Maqedoninë e Veriut, tashmë ka shifra konkrete këtu. Vendi ka një kuadër financiar tregues prej 750.4 milionë eurosh nga Mekanizmi i Reformës dhe Rritjes, por shpërndarja nuk është automatike. Paratë varen nga përmbushja e hapave të reformës të përcaktuara në Axhendën e Reformës.
Fusha e tretë është tregtia, dhe për kompanitë e Maqedonisë së Veriut mekanizmi që i lejon të hyjnë pa problem në BE është veçanërisht i rëndësishëm. Regjimi përfundimtar i Mekanizmit Evropian të Rregullimit të Kufirit të Karbonit filloi të zbatohet nga 1 janari 2026. Ai mbulon çimenton, hekurin dhe çelikun, aluminin, plehrat, energjinë elektrike dhe hidrogjenin dhe kërkon që çmimi i karbonit i produkteve të caktuara të importuara në BE të lidhet me emetimet e krijuara gjatë prodhimit të tyre.
Është drejtpërdrejt e rëndësishme për prodhuesit nga vendet jashtë BE-së që eksportojnë mallra të tilla në tregun evropian, duke përfshirë edhe kompanitë nga Maqedonia që operojnë në sektorët e prekur.
Fusha e katërt është energjia dhe siguria. Komisioni Evropian përcakton “pavarësinë evropiane” si një nga kornizat brenda të cilave funksionon BE-ja. Vitin e kaluar, kjo ishte lidhur me konkurrueshmërinë me varësi të reduktuara strategjike, kosto më të ulëta të energjisë, mbrojtje më të fortë dhe qëndrueshmëri më të madhe të Bashkimit.
Për Maqedoninë e Veriut, çdo mesazh i tillë është i rëndësishëm për shkak të harmonizimit gradual me rregullat evropiane të energjisë dhe klimës.
Maqedonia duhet të ballafaqohet me inteligjencën artificiale dhe rregullat digjitale
BE-ja e forcoi më tej politikën e saj të sovranitetit teknologjik në vitin 2026. Në qershor, Komisioni paraqiti një paketë sovraniteti teknologjik, me masa që lidhen me teknologjitë e cloud-it, inteligjencën artificiale, infrastrukturën dixhitale dhe autonomi më të madhe evropiane në teknologjitë strategjike.
Në korrik, u prezantua një plan mbi rreziqet dhe mundësitë e inteligjencës artificiale të përparuar në sigurinë kibernetike, i cili përfshin vlerësimin e rreziqeve të modeleve më të përparuara dhe forcimin e kapacitetit evropian për vlerësimin e tyre.
Do të jetë e rëndësishme që Maqedonia e Veriut duhet të mësojë leksionin se sit ë plotësojë këtë kriter të BE-së.
BE-ja ka treguar ase gjithmonë është përqendruar në mbrojtje, teknologji, energji, demokraci, konkurrueshmëri, drejtësi sociale dhe qëndrueshmëri ndaj ndryshimeve klimatike. Maqedonia e Veriut duhet t’i mësojë këto leskione dhe t’i bëjë pa pengesë këto ndryshime të nevojshme në të mirë të qytetarëve dhe në të mirë të integrimit në BE, shkruan “Zhurnal.mk”.
