Kairo, 27 prill Zhurnal.mk – Irani ka ofruar të ndalë kontrollin e tij mbi Ngushticën e Hormuzit në këmbim të heqjes së bllokadës amerikane ndaj vendit dhe përfundimit të luftës, ndërsa ka propozuar që diskutimet për çështjen më të gjerë të programit të tij bërthamor të zhvillohen në një fazë të mëvonshme, thanë sot dy zyrtarë rajonal, sipas AP.
Presidenti amerikan Donald Trump duket pak i prirur ta pranojë ofertën, e cila iu përcoll amerikanëve përmes Pakistanit dhe që do të linte të pazgjidhura mosmarrëveshjet që çuan SHBA-në dhe Izraelin në luftë më 28 shkurt.
Me një armëpushim të brishtë në fuqi, SHBA-ja dhe Irani janë përfshirë në një përplasje për ngushticën, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës dhe gazit të tregtuar në botë në kohë paqeje. Bllokada amerikane synon të pengojë Iranin të shesë naftën e tij, duke e privuar nga të ardhura jetike dhe duke krijuar mundësinë që Teherani të detyrohet të ndalë prodhimin për shkak të mungesës së hapësirës për magazinim.
Mbyllja e ngushticës, ndërkohë, ka ushtruar presion mbi Trump, pasi çmimet e naftës dhe karburanteve janë rritur ndjeshëm përpara zgjedhjeve të rëndësishme afatmesme, si dhe mbi aleatët e tij në Gjirin Persik, të cilët e përdorin këtë rrugë ujore për eksportet e tyre.
Mbyllja ka pasur gjithashtu pasoja të gjera në ekonominë globale, duke rritur çmimet e plehrave kimike, ushqimeve dhe mallrave bazë.
Propozimi parashikon që negociatat për programin bërthamor të Iranit të shtyhen për më vonë. Trump ka deklaruar se një nga arsyet kryesore për nisjen e luftës ishte ndalimi i Iranit nga zhvillimi i armëve bërthamore.
Dy zyrtarët, të cilët kishin dijeni për propozimin, folën në kushte anonimiteti për shkak të natyrës konfidenciale të negociatave mes zyrtarëve iranianë dhe pakistanezë gjatë fundjavës. Lajmi u raportua fillimisht nga Axios.
Zhvillimi vjen ndërsa ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, vizitoi Rusinë, një mbështetëse e rëndësishme e Teheranit. Nuk është e qartë se çfarë ndihme mund të ofrojë Moska në këtë fazë.
Ngushtica e Hormuzit mbetet e bllokuar
Aftësia e Iranit për të bllokuar trafikun në Ngushticën e Hormuzit, hyrja e ngushtë e Gjirit Persik, ka rezultuar një nga avantazhet e tij strategjike më të mëdha në këtë luftë, e cila shpesh është reduktuar në atë se kush mund të përballojë më shumë kosto.
Çmimet e naftës janë rritur vazhdimisht që nga fillimi i luftës dhe anijet cisternë të mbushura me naftë kanë mbetur të bllokuara në Gjirin Persik, të paafta të kalojnë në mënyrë të sigurt për në tregjet globale.
Çmimi i naftës “Brent”, standardi ndërkombëtar, tregtohej rreth 108 dollarë për fuçi, pothuajse 50% më i lartë se në fillim të luftës.
Diplomacia ngec, ndërsa Irani kërkon heqjen e bllokadës
Javën e kaluar. presidenti Trump zgjati pa afat armëpushimin mes SHBA-së dhe Iranit të arritur më 7 prill, që ka ndalur kryesisht luftimet. Megjithatë, një marrëveshje e përhershme mbetet e paarritshme në konfliktin që ka shkaktuar mijëra viktima.
Agjencia shtetërore iraniane IRNA raportoi se Araghchi mbërriti në Shën Petersburg për një takim me presidentin rus Vladimir Putin.
“Është një mundësi e mirë për ne të konsultohemi me miqtë tanë rusë për zhvillimet që kanë ndodhur gjatë kësaj periudhe dhe situatën aktuale,” tha Araghchi në një intervistë video.
Pakistani ka tentuar të ringjallë bisedimet mes Iranit dhe SHBA-së, por negociatat e planifikuara në Islamabad gjatë fundjavës nuk u zhvilluan. Trump anuloi udhëtimin e të dërguarve të tij dhe sugjeroi që bisedimet mund të zhvillohen me telefon.
Gjatë fundjavës, Araghchi vizitoi Pakistanin dhe Omanin, i cili ndan kontrollin e ngushticës me Iranin, si dhe zhvilloi biseda telefonike me homologë në Katar dhe Arabinë Saudite.
Irani po përpiqet të bindë Omanin të mbështesë një mekanizëm për mbledhjen e tarifave nga anijet që kalojnë në ngushticë, sipas një zyrtari rajonal të përfshirë në ndërmjetësim.
Trump: Irani ka ofruar një propozim “më të mirë”
Trump deklaroi të shtunën se, pasi anuloi udhëtimin e delegacionit në Pakistan, Irani kishte paraqitur një “propozim shumë më të mirë”.
Ai nuk dha detaje, por theksoi se një nga kushtet kryesore mbetet që Irani “të mos ketë armë bërthamore”. Irani këmbëngul se programi i tij është paqësor, ndërsa SHBA kërkon eliminimin e rezervave të uraniumit të pasuruar në nivele të larta.
Që nga fillimi i luftës, të paktën 3,375 persona janë vrarë në Iran dhe 2,509 në Liban, ku përplasjet mes Izraelit dhe Hezbollahut rifilluan dy ditë pas nisjes së luftës me Iranin. Në Izrael janë vrarë 23 persona, ndërsa më shumë se një duzinë në vendet arabe të Gjirit.
Gjithashtu janë vrarë 15 ushtarë izraelitë në Liban, 13 ushtarakë amerikanë në rajon dhe 6 paqeruajtës të OKB-së në Libanin jugor.
Armëpushimi mes Izraelit dhe Hezbollahut është zgjatur me tre javë. Hezbollahu nuk ka marrë pjesë në diplomacinë e ndërmjetësuar nga Uashingtoni
