Shkup, 11 qershor Zhurnal.mk – BE-ja është në panik për të mbrojtur fermerët. Ajo ka ndarë 500 milionë euro për ta, për të përballuar rritjen e çmimeve të plehrave. Në vendin tonë, ka një kufi për fitimet. Por masa është vonë dhe të korrat e pranverës dhe verës kanë kaluar, thonë fermerët.
Bashkimi Evropian po përgatit një paketë ndihme emergjente prej 500 milionë eurosh për të mbështetur sektorin bujqësor për shkak të rritjes së ndjeshme të çmimeve të plehrave dhe energjisë, të shkaktuar nga ndërprerjet në tregjet botërore pas mbylljes së Ngushticës së Hormuzit. Çfarë po bën Qeveria jonë për të ruajtur prodhimin vendas bujqësor?
Fermerët thonë se kufizimet në marzhin për plehrat artificialë nga 31 maji ishin një masë e vonuar dhe se e ashtuquajtura naftë e gjelbër po ofrohet në sasi simbolike. Prandaj, thonë ata, ka prodhim të reduktuar, por edhe rendimente të reduktuara si rezultat i kursimit në plehra.
Plehrat dhe nafta janë 50 për qind më të shtrenjta
Gjorge Karakashev, president i Rrjetit Kombëtar Bujqësor, shpjegon se krahasuar me vitin e kaluar, çmimi i plehrave artificiale është rritur me 50 përqind. Çmimi i karburanteve është rritur gjithashtu me 50 përqind. Vetëm këto dy elementë përbëjnë mesatarisht 50 përqind të kostos së prodhimit të produkteve bujqësore.
– Fatkeqësisht, masa për të kufizuar fitimet u miratua pasi na u desh të përdornim plehra. Fermerët nuk janë të fuqishëm dhe në vend që të përdornin sasi optimale, përdorën sasi minimale të plehrave, gjë që çoi në një rënie të ndjeshme të rendimenteve. Kjo është arsyeja pse tani nuk kemi mjaftueshëm perime vendase. Dhe pjesa më e madhe e ushqimit të prodhuar në tregje importohet. Dhe “vaji i gjelbër” as nuk ia vlen të përmendet. Sasitë e synuara janë simbolike, sikur të thuash se shteti po i ndihmon fermerët. Shembujt në zonën përreth flasin për ndihmë të konsiderueshme. Për shembull, Kroacia hoqi akcizën për naftën për fermerët. Kjo është tashmë një shumë e konsiderueshme – thotë Karakashev në një deklaratë për “Sloboden Pechat”.
Pesticidet dhe puna janë bërë gjithashtu më të shtrenjta.
Përveç rritjes së çmimeve të plehrave dhe naftës, ka një rritje të çmimit të pesticideve me 10 deri në 20 përqind, si dhe të fuqisë punëtore. Mallrat e importuara, por edhe kulmet sezonale kur produkte të caktuara mbërrijnë papritur, i ulin çmimet. Për shembull, qershitë shiten me shumicë për 30 deri në 50 denarë për kilogram.
– Pse nuk po komentohet tani çmimi i ulët i qershive? Ka një prodhim, por kush do ta mbledhë? Vjelësit kërkojnë një pagë ditore prej 2,500 denarësh, dhe mezi mbledhin 40 kilogramë. Ku është matematika tani? – pyet një kultivues frutash në rrjetet sociale.
Këtë vit, ka rreth 100 milionë euro në programin e ndihmës financiare për fermerët, por fermerët thonë se pjesa më e madhe e parave do të shpenzohen për subvencione të prapambetura.
Kishte marzhe deri në 70 përqind!
Në përgjigje të rritjes drastike të çmimeve të plehrave artificialë, Qeveria ka vendosur që nga 31 maji, marzhi më i lartë i fitimit bruto për plehrat inorganikë është pesë përqind si në tregtinë me shumicë ashtu edhe në atë me pakicë. Marzhi për plehrat organikë, plehrat organo-minerale dhe biostimulantët në tregtinë me shumicë është deri në 10 përqind dhe i njëjti në tregtinë me pakicë. Ministri i Bujqësisë Cvetan Tripunovski, duke promovuar masën, tha se janë regjistruar marzhe deri në 70 përqind!
Efekti i kësaj mase do të ndihet në mbjelljet e vjeshtës dhe dimrit. Paketa prej 500 milionë eurosh e Bashkimit Evropian mbërriti menjëherë pasi Komisioni Evropian paralajmëroi se pa një përgjigje të shpejtë, ekziston rreziku që disa fermerë të zvogëlojnë ose të braktisin plotësisht mbjelljet e vjeshtës dhe dimrit.
Sipas ministrit Tripunovski, një shumë e konsiderueshme është ndarë për kartona të gjelbër për naftën. Ai tha se në vitin 2025 shuma është rritur me 100 për qind në krahasim me vitin 2024, gjegjësisht ka arritur në 500 milionë denarë.
