Shkup, 17 korrik, Zhurnal.mk – Në raportin më të ri të Komisionit Evropian për sundimin e ligjit në Republikën e Maqedonisë së Veriut, janë evidentuar një sërë shqetësimesh serioze që lidhen me pavarësinë e gjyqësorit, presionet politike, dobësitë institucionale dhe rreziqet që burojnë nga ndryshimet e fundit të Kodit Penal, shkruan SlobodenPecat, transmeton Zhurnal.
Presion politik dhe ndërhyrje në gjyqësor
Komisioni Evropian vëren se deklaratat e kryeministrit Hristijan Mickoski për “pastrim” të gjyqtarëve dhe prokurorëve, si dhe paralajmërimet se “durimi ka mbaruar” dhe “drejtësia do t’i arrijë”, përbëjnë presion të drejtpërdrejtë ndaj sistemit gjyqësor.
Në raport thuhet:
“Ndërhyrja dhe presioni nga degë të tjera të pushtetit vazhdojnë të shkaktojnë shqetësim serioz për respektimin e pavarësisë së gjyqësorit. Zyrtarë të lartë shtetërorë kanë intensifikuar kritikat personale ndaj gjyqtarëve dhe prokurorëve, duke i akuzuar për korrupsion, ndërsa nga niveli më i lartë i Qeverisë janë dhënë deklarata për plane për ‘pastrim’ të gjyqësorit dhe prokurorisë.”
Komisioni paralajmëron se këto deklarata rrezikojnë të minojnë parimin e ndarjes së pushteteve dhe pavarësinë gjyqësore, ndërsa gjyqtarët dhe prokurorët po përballen me fushata diskredituese në media dhe online, të cilat përfshijnë zyrtarë të lartë ekzekutivë.
Varësia buxhetore dhe mungesa e autonomisë financiare
Raporti thekson se gjyqësori dhe prokuroria vazhdojnë të jenë të varura nga buxhete nën minimumin ligjor, ndërsa ulja prej 4,3% në vitin 2025 e ka përkeqësuar situatën.
“Sistemi gjyqësor dhe prokuroria nuk kanë autonomi të vërtetë buxhetore, pasi për çdo rishpërndarje të brendshme të mjeteve duhet miratim nga Ministria e Financave.”
Rrezik politizimi në procedurën për shkarkimin e Prokurorit të Përgjithshëm
Komisioni Evropian vëren se procedura për shkarkimin e ish‑prokurorit të përgjithshëm, Ljupço Kocevski, ka zbuluar dobësi serioze në rregullat e shkarkimit dhe rrezik politizimi, sidomos pasi procedura vazhdoi pavarësisht mendimit negativ të Këshillit të Prokurorëve Publikë.
“Procedura krijoi precedent negativ me pasoja të rëndësishme për autonominë e Prokurorisë Publike dhe ngriti pyetje serioze për sundimin e ligjit dhe konsistencën e procedurave institucionale.”
Kocevski dha dorëheqje më 16 dhjetor, ndërsa prokurori i ri u zgjodh më 18 mars.
Ndryshimet e Kodit Penal – rrezik për mosndëshkim
Komisioni paralajmëron se ndryshimet e Kodit Penal të vitit 2023 kanë dobësuar luftën kundër korrupsionit, duke çuar në ndërprerje ose dobësim të lëndëve, veçanërisht atyre që përfshijnë zyrtarë të lartë.
Ndryshimet e reja të miratuara më 28 janar 2026 vlerësohen si zgjidhje e përkohshme, por me mangësi të rëndësishme:
“Ndryshimet e reja kufizojnë aplikimin e veprës ‘keqpërdorim i detyrës zyrtare’ vetëm në situata të rralla në praktikë, duke çuar në dekkriminalizim të formave të tjera të keqpërdorimit dhe duke krijuar pasiguri juridike.”
Komisioni vëren se ulja e dënimeve maksimale ka shkurtuar afatet e parashkrimit, duke lënë më pak kohë për hetimin e rasteve të ndërlikuara të korrupsionit.
Bilanc i dobët në rastet e korrupsionit të profilit të lartë
Pavarësisht përpjekjeve të fundit, Komisioni konstaton se:
“Rastet e korrupsionit të profilit të lartë rrallë përfundojnë me aktgjykime të formës së prerë, duke forcuar ndjenjën e mosndëshkimit.”
Raporti thekson se vonesat gjyqësore, mungesa e resurseve dhe presionet politike vazhdojnë të pengojnë krijimin e një bilanci të qëndrueshëm në luftën kundër korrupsionit.
