Shkup, 19 gusht, Zhurnal.mk – Çmimet globale të ushqimeve mund të rriten ndjeshëm këtë vit. Sipas Euronews, rritja më e madhe pritet për grurin, gjë që mund të çojë gjithashtu në çmime më të larta për bukën dhe makaronat.
Firma britanike e analizave ekonomike Oxford Economics vlerëson se çmimet globale të ushqimeve do të rriten me 11.8 përqind në vitin 2026 dhe me 4.8 përqind të tjera në vitin 2027.
Drithërat, frutat, perimet dhe produktet e qumështit pritet të shohin rritjet më të mëdha të çmimeve. Nxehtësia ekstreme dhe thatësira po shkatërrojnë të korrat në të gjithë Evropën. Fermerët po përballen gjithashtu me çmime të larta të energjisë dhe plehrave, të goditura nga luftërat në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë.
Pas një vale të nxehti në Evropë, tregtarët e drithërave dhe farave vajore Coceral me seli në Bruksel uli në korrik parashikimin e tyre për korrjen e drithërave në Bashkimin Evropian dhe Mbretërinë e Bashkuar nga 295.5 milionë ton në 286.6 milionë ton. Korrja e vitit të kaluar ishte 310 milionë ton.
Luftërat rrisin çmimet e karburantit dhe plehrave
Kostot e fermerëve po rriten gjithashtu për shkak të ndërprerjeve në furnizimin me naftë dhe lëndë të tjera të para të shkaktuara nga bllokada e Ngushticës së Hormuzit për shkak të luftës në Iran. Çmimet globale të naftës ishin 36 për qind më të larta në korrik sesa një vit më parë, pjesërisht për shkak të bllokadës së Ngushticës së Hormuzit. Oxford Economics pret që çmimet e plehrave të rriten me 22 për qind këtë vit.
Thomas Dvorak, ekonomist i lartë në Oxford Economics, thotë se ndikimi më i madh në çmimet globale të ushqimeve është “lufta midis SHBA-së dhe Iranit dhe ndikimi i saj në burimet e nevojshme për prodhim, kryesisht naftën, gazin natyror dhe plehrat”.
Lufta në Ukrainë po ka një ndikim të fortë edhe në tregun ushqimor.
“Rusia dhe Ukraina së bashku përbëjnë pak më pak se 30 përqind të eksporteve globale të grurit dhe më shumë se 10 përqind të eksporteve të misrit”, tha Dvorak. Sulmet ndaj porteve, terminaleve dhe anijeve ruse dhe ukrainase, si dhe ndërprerjet e eksporteve nëpërmjet Detit të Zi dhe Azov, mund të kërcënojnë kapacitetin vjetor të eksportit të grurit të vendit prej 86 milionë tonësh. Kjo është pothuajse 17 përqind e eksporteve totale të grurit në botë.
Gruri nën presionin më të madh
“Kulturat – drithërat, frutat dhe perimet – dhe produktet e qumështit do të goditen më rëndë”, tha Dvorak, duke shtuar se këto kategori janë më të ekspozuara ndaj thatësirave dhe nxehtësisë. “Kjo do të ndikojë gjithashtu në çmimet e produkteve të përpunuara si buka, djathi, vera ose vaji”, shtoi Dvorak. Mishi, nga ana tjetër, duhet të preket më pak.
Çmimi i grurit është nën presionin më të madh sepse prodhimi i tij kërkon sasi të mëdha plehrash. Oxford Economics pret që ai të jetë 36 për qind më i lartë në tremujorin e tretë të vitit 2026 sesa një vit më parë, duke arritur në rreth 4.40 euro për rreth 20 kilogramë. Gruri është një përbërës kyç në shumë produkte, duke përfshirë makaronat, biskotat dhe drithërat e mëngjesit.
Rritja e çmimeve mund të shihet së pari në ushqimet e freskëta.
“Për ushqimet e freskëta, kryesisht frutat dhe perimet, ndikimi do të jetë i shpejtë dhe ka të ngjarë të jetë i dukshëm në dyqane brenda dy deri në tre muajsh. Për ushqimet e përpunuara, ky proces zgjat më shumë për shkak të kohës së nevojshme për korrje dhe përpunim. Ne presim që kulmi i rritjes së çmimeve të jetë në gjashtë deri në nëntë muaj”, shpjegoi Dvorak.
Kjo do të thotë që çmimet e ushqimeve të freskëta mund të fillojnë të rriten më fuqishëm në tetor dhe nëntor të këtij viti, ndërsa rritja më e madhe e çmimeve të ushqimeve të përpunuara pritet midis shkurtit dhe majit të vitit të ardhshëm.
