Shkup, 10 shtator Zhurnal.mk – Një numër i madh qytetarësh vetëm kur aplikojnë për pension zbulojnë se një pjesë e stazhit të tyre të punës nuk është evidentuar. Kjo surprizë e pakëndshme më së shpeshti u ndodh personave që kanë punuar në kohën e RSFJ-së, veçanërisht në kompani që pas shpërbërjes së shtetit janë mbyllur, likuiduar ose kanë pushuar së ekzistuari.
Qytetarët shpesh përballen me mungesë të stazhit kur punëdhënësi e ka mbyllur kompaninë, gjë që e vështirëson edhe më shumë dëshmimin e stazhit të punës. Nevojiten dokumente që konfirmojnë se personi ka qenë i punësuar në kompaninë konkrete, por edhe se për angazhimin e tij janë paguar kontributet për sigurimin pensional dhe invalidor.
Nga Fondi i Sigurimit Pensional dhe Invalidor të Maqedonisë së Veriut (PIOSM), për „Nova Makedonija“ sqarojnë se stazhi i të siguruarit përcaktohet në përputhje me dispozitat e Ligjit për Sigurimin Pensional dhe Invalidor.
„Këto të dhëna i dorëzohen Fondit sipas detyrës zyrtare nga subjektet që kanë për detyrë ta bëjnë këtë, ndërsa Fondi nuk i mbledh ato në mënyrë të pavarur. Përcaktimi i stazhit bëhet në bazë të të dhënave dhe dokumenteve të dorëzuara, përkatësisht formularëve M1 dhe M2 për paraqitjen dhe çregjistrimin nga sigurimi, vërtetimit për stazhin e paguar, formularit M4, i cili u referohet të siguruarve deri në vitin 2006, librezës së punës, si dhe dokumenteve të tjera të përcaktuara me ligj“, thonë nga Fondi.
Pa prova, pretendimi i të siguruarit nuk pranohet
Nga PIOSM shtojnë se në bazë të stazhit të përcaktuar, lartësisë së pagave dhe të dhënave të tjera relevante, Fondi merr vendim për pension, me të cilin përcaktohet lartësia e pensionit.
„Të siguruarit që nuk e kanë të përcaktuar stazhin duhet të dorëzojnë dokumente në bazë të të cilave do të mund të përcaktohet dhe konfirmohet stazhi, pas së cilës Fondi do të mund të përgatisë vendimin për pension. Çdo pretendim se stazhi ka qenë më i gjatë se ai i përcaktuar zyrtarisht në Fond duhet të mbështetet me prova, përkatësisht me dokumentacion përkatës“, sqarojnë nga Fondi.
Në rastet kur ekziston problem me përcaktimin e stazhit, përkatësisht kur nuk ka të dhëna se personi ka qenë i punësuar dhe se janë paguar kontributet për sigurimin pensional, shërbimet e Fondit i informojnë qytetarët se cilat dokumente duhet t’i dorëzojnë dhe ku duhet të drejtohen.
Një nga mundësitë është që të drejtohen te kompania ose ndërmarrja ku kanë punuar, përkatësisht te trashëgimtarët juridikë të saj, nëse ekzistojnë, për të siguruar dokumentacionin e nevojshëm. Mundësi tjetër është që të drejtohen te Arkivi Shtetëror dhe aty të kërkojnë të dhënat, veçanërisht nëse ndërmarrja është në falimentim ose është mbyllur plotësisht.
Edhe ish-kolegët mund të ndihmojnë në gjetjen e dokumentacionit
Përvoja e deritanishme e qytetarëve që janë përballur me probleme në dëshmimin e stazhit të punës tregon se gjetja e dokumenteve të nevojshme mund të jetë veçanërisht e vështirë nëse kompania e ka ndryshuar emrin, është bashkuar me një kompani tjetër ose ka pushuar së ekzistuari.
Megjithatë, në raste të caktuara ekziston një person ose institucion që ka marrë përsipër ruajtjen e dokumentacionit të biznesit. Prandaj, është e dobishme që qytetarët të kontaktojnë ish-kolegët ose të kërkojnë informacione për ish-punëdhënësin dhe vendin ku mund të gjendet dokumentacioni.
Nga PIOSM sqarojnë edhe se çfarë ndodh me qytetarët që një pjesë të stazhit të tyre të punës e kanë fituar jashtë vendit ose që aktualisht jetojnë jashtë Maqedonisë së Veriut.
„Në rast se i siguruari, përkatësisht aplikuesi, jeton jashtë vendit, Fondi sipas detyrës zyrtare i drejtohet kompanisë ose ndërmarrjes, si dhe Arkivit Shtetëror, për dorëzimin e të dhënave të nevojshme. Fondi i PIOSM-së, në përputhje me Ligjin për PIO, detyrimisht duhet të disponojë me dokumentacion të vlefshëm në bazë të të cilit do të përcaktohet stazhi i të siguruarit“, theksojnë nga Fondi.
Nga PIOSM në fund theksojnë se Fondi punon në përputhje me dispozitat e Ligjit për Sigurimin Pensional dhe Invalidor dhe ligjeve të tjera që kanë të bëjnë me fushëveprimin e tij, ndërsa mosrespektimi i dispozitave ligjore sjell përgjegjësi penale dhe materiale.
Qytetarët, nga ana tjetër, theksojnë se kur ekziston trashëgimtar juridik i kompanisë, sigurimi i vërtetimeve të nevojshme zakonisht është shumë më i lehtë. Kur kompania është shpërbërë pa trashëgimtar juridik, dokumentacioni mund të kërkohet në arkivat shtetërore dhe historike.
Punëdhënësit kanë qenë të detyruar që një pjesë të dokumentacionit të biznesit ta dorëzojnë te institucionet kompetente, ku mund të përfshihen evidenca për të punësuarit, të dhëna për pagat dhe dokumente të tjera të rëndësishme për realizimin e së drejtës për pension.
Nëse dokumentacioni nuk është ruajtur në arkiva, kërkimi nuk do të thotë domosdoshmërisht se ka përfunduar. Në raste të caktuara, dokumentet e biznesit mund të gjenden te ish-kontabilistët, agjencitë e kontabilitetit ose ish-punonjësit që kanë ruajtur një pjesë të dokumentacionit pas mbylljes së kompanisë.
Prandaj, kontakti me ish-kolegët mund të jetë shumë i dobishëm. Ata mund të dinë se ku gjendet dokumentacioni ose mund të kenë kaluar vetë më parë nëpër të njëjtën procedurë.
Të vlefshme mund të jenë edhe dokumentet personale që qytetarët i kanë ruajtur, si kontratat e punës, vendimet për punësim, anekset e kontratave, llogaritjet e pagave, evidenca e të ardhurave personale ose vërtetimet për stazhin e punës.
Megjithatë, është e rëndësishme të dihet se deklaratat e ish-kolegëve mund të ndihmojnë në gjetjen e provave, por stazhi nuk mund të njihet vetëm në bazë të dëshmisë së tyre. Për njohjen e stazhit nevojitet dokumentacion përkatës.
