Shkup, 25 qershor Zhurnal.mk – Maqedonia po përballet me sfida serioze demografike, ndërsa shpërngulja e të rinjve vazhdon të ndryshojë pamjen e shtetit. Strategjia Kombëtare e Zhvillimit 2024–2044 paralajmëron se shpërngulja, plakja e popullsisë dhe përqendrimi i banorëve në disa qendra urbane përbëjnë një nga rreziqet më të mëdha për zhvillimin e ardhshëm.
Edhe përfaqësues të Qeverisë së fundmi kanë pranuar se trendet demografike janë shqetësuese dhe se nevojiten politika që t’u mundësojnë të rinjve të qëndrojnë, të punojnë dhe të krijojnë në Maqedoni. Megjithatë, paralelisht me këto zotime, shpesh shfaqet rezistencë ndaj investimeve që mund të kontribuojnë në zhvillimin ekonomik lokal, siç është projekti për minierën e bakrit në Illovicë.
Mediat më parë kanë raportuar se gjendja më shqetësuese është pikërisht në Komunën e Novosellës, një nga dy komunat në zonën ku do të realizohej projekti i minierës. Sipas analizave të organizatave joqeveritare, në vitin 2024 në Novosellë ulja e numrit të fëmijëve përkon edhe me trendin e emigrimit. Në regjistrimin e vitit 2002 ishin 11.567 banorë, ndërsa në vitin 2021 vetëm 6.972 – një rënie prej rreth 40%.
Novosella mban edhe rekord negativ për regjistrimin e nxënësve të klasës së parë, pasi numri i fëmijëve në shkollat fillore është ulur për 57% në territorin e komunës.
Vështirësi të ngjashme ka edhe komuna fqinje e Bosilovës. Në vitin 2025, autoritetet lokale ndanë ndihmë njëherëshe prej 5 mijë denarësh për çdo fëmijë që regjistrohej në klasën e parë në shkollat e komunës.
“Këto kohë të vështira çdo ndihmë është e mirëseardhur. Komuna e Bosilovës, në kuadër të mundësive të saj, gjithmonë me mbështetje për qytetarët”, deklaroi atëherë kryetari Risto Mançev.
Në Bosilovë funksionojnë tre shkolla fillore, ku nga klasa e parë deri në të nëntën mësojnë rreth 850 nxënës.
Strategjia thekson se përveç emigrimit jashtë vendit, ekziston edhe migrim i madh nga zonat rurale drejt qyteteve, ndaj duhet të forcohen të gjitha rajonet për të zbutur hendekun.
“Nga 19 komuna me bilanc pozitiv migrimi, 10 janë në rajonin e Shkupit. Këto tendenca sjellin përqendrim të madh të popullsisë dhe aktivitetit ekonomik në rajonin e Shkupit… Përmes investimeve të synuara, politikave dhe zhvillimit të infrastrukturës, Republika e Maqedonisë së Veriut synon të krijojë një mjedis ku çdo qytetar të ketë cilësi dinjitoze jete, pavarësisht vendbanimit”, thuhet në Strategji.
Investitori i projektit në Illovicë ka paralajmëruar se përparësi në punësim do të kenë banorët lokalë të Bosilovës dhe Novosellës. Parashikohen 500 vende pune direkte dhe mbi 2.000 indirekte. Për funksionimin e projektit do të nevojiten inxhinierë të minierave, mekanikë, elektroinxhinierë, metalurgë, gjeodetë, teknikë, ekonomistë, juristë, operatorë makinerish, saldues, kimistë, kontabilistë, magazinierë, roje, shoferë, personel mjekësor dhe të tjerë.
Strategjia synon gjithashtu fuqizimin financiar të komunave.
“Me forcimin e qëndrueshmërisë fiskale të komunave, Republika e Maqedonisë së Veriut synon të krijojë një mjedis ku autoritetet lokale mund të financojnë vetë kompetencat e tyre, të investojnë në infrastrukturë kritike dhe të përmbushin nevojat e komuniteteve të tyre”, thuhet më tej.
Një nga përfitimet e investimeve në miniera është se një pjesë e madhe e të ardhurave shkon direkt në buxhetet komunale. Sipas ligjit për burimet minerale, tarifa për mineralet llogaritet sipas vlerës së metalit, ndërsa bakri në bursat botërore arrin mbi 13 mijë dollarë për ton. Kështu, pritet që mbi 3 milionë euro në vit të hyjnë në buxhetet e komunave Bosilovë dhe Novosellë, duke i rritur ato për më shumë se 40%.
Sipas të dhënave, ideja kryesore e shtetit është krijimi i një shoqërie të rigjallëruar demografikisht, ekonomikisht të zhvilluar dhe të integruar ndërkombëtarisht. Megjithatë, emigrimi i lartë i fuqisë punëtore shkakton mospërputhje mes ofertës dhe kërkesës në tregun e punës.
