Shkup, 1 nëntor Zhurnal.mk – Për shumë persona me aftësi të kufizuara, shkuarja te mjeku, në bankë apo në ndonjë institucion publik nuk është një veprimtari e zakonshme e përditshme, por një sfidë që shpesh kërkon ndihmën e një personi tjetër. Një pjesë e tyre nuk kanë asistentë personalë, ndërsa situata bëhet edhe më e vështirë për ata që jetojnë vetëm, pa prindër apo familjarë të afërt që mund t’i ndihmojnë të dalin nga shtëpia.
Një realitet të tillë e përjeton edhe Roza Mojsovska nga Strumica, e cila thotë se shumë persona që jetojnë në karrocë invalidore përballen me të njëjtat vështirësi. Ajo merret me pikturë duke përdorur gojën, një aftësi që e ka zhvilluar gjatë kohës kur kurohej në Beograd, ku në moshë të re kishte kryer shtatë operacione, përfshirë edhe ndërhyrje kirurgjikale në duar.
“Shumë persona si ne nuk kanë asistentë. Njoh edhe shumë njerëz të rritur si unë, të cilëve u kanë vdekur prindërit dhe nuk kanë me kë të dalin nga shtëpia. Fillova të pikturoj gjatë kohës kur kurohesha në Beograd. Kur isha e re, atje më kryen shtatë operacione, ndërsa më operuan edhe duart. Kisha shumë turp që njerëzit të merrnin vesh se pikturoj me gojë”, rrëfen Mojsovska, e cila sot është krenare për veprat e saj artistike dhe ka hapur edhe ekspozitë personale.
Asistentët personalë, të cilët në disa qytete sigurohen nga organizatat joqeveritare dhe Kryqi i Kuq, u ndihmojnë personave me aftësi të kufizuara që jetojnë vetëm në kryerjen e aktiviteteve të përditshme. Ata qëndrojnë disa orë në shtëpitë e tyre dhe i ndihmojnë me higjienën personale, punët e shtëpisë, por edhe gjatë shkuarjes në bankë, te mjeku apo në vende të tjera.
Megjithatë, nevoja për ndihmë nuk është problemi i vetëm. Edhe kur arrijnë të shkojnë në një institucion, personat me aftësi të kufizuara shpesh përballen me barriera fizike dhe organizative, të cilat ua pamundësojnë kryerjen e shërbimeve në mënyrë të pavarur.
Përmasat e problemit i dëshmojnë edhe rezultatet fillestare të hartëzimit që po realizon Fondacioni “Impak Net” nga Velesi. Nga 20 institucionet që i janë përgjigjur pyetësorit, 42,9 për qind nuk kanë tualete të përshtatura për personat me aftësi të kufizuara, ndërsa 57 për qind nuk kanë ashensor për qasje në shërbimet që ofrohen në katet e sipërme.
Përveç kësaj, 43 për qind e institucioneve nuk kanë paraparë buxhet për përmirësimin e qasshmërisë, ndërsa 58 për qind nuk kanë plan për këtë çështje. Në 72 për qind të institucioneve nuk ka personel të trajnuar për të ofruar ndihmë dhe mbështetje për personat me dëmtim të shikimit. Po ashtu, asnjëra prej institucioneve që janë përgjigjur nuk ofron informacione në alfabetin Braille.
Shqetësues është fakti se qasshmëria nuk nënkupton vetëm mundësinë për të hyrë fizikisht në objektet institucionale. Edhe në rastet kur një person arrin të hyjë në institucion, kjo nuk do të thotë se mund të shkojë deri te sporteli, të përdorë tualetet apo të marrë informacione në një format që mund ta kuptojë dhe shfrytëzojë.
Në Maqedoninë e Veriut, sipas të dhënave të prezantuara në kuadër të kësaj iniciative, jetojnë rreth 94 mijë persona me ndonjë formë të aftësisë së kufizuar, më shumë se 2.000 persona me dëmtim të shikimit dhe mbi 6.000 me dëmtim të dëgjimit. Sipas organizatës joqeveritare, qasshmëria nuk është çështje që prek vetëm një numër të vogël qytetarësh, por një kusht themelor për pjesëmarrje të barabartë në shoqëri.
Shteti ka nënshkruar Konventën e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara, përmes së cilës ka marrë përsipër obligime për garantimin e qasshmërisë dhe realizimin e barabartë të të drejtave. Megjithatë, realiteti tregon se ende ekziston një hendek i madh ndërmjet obligimeve të marra dhe përvojës së përditshme të qytetarëve.
Pikërisht me qëllim të identifikimit dhe evidentimit të këtyre barrierave, Fondacioni “Impak Net” ka promovuar platformën digjitale “Open Doors Institutions 4 ALL”, e integruar në aplikacionin mobil “Green Map”, në kuadër të iniciativës “Digital Green Access”.
Përmes këtij aplikacioni hartëzohet qasshmëria e institucioneve lokale dhe shtetërore, ndërsa qytetarët mund të informohen paraprakisht për kushtet që ofrojnë objektet para se të nisen drejt tyre.
Deri më tani janë identifikuar 80 institucione, të cilat janë ftuar që në mënyrë të pavarur të vlerësojnë nivelin e qasshmërisë përmes një pyetësori publik. Paralelisht, ekipi i projektit po realizon edhe hartëzimin e vet në katër kategori.
“Qëllimi i projektit është që përmes hartëzimit digjital të identifikohen barrierat me të cilat përballen personat me aftësi të kufizuara dhe të nxiten institucionet të ndërmarrin masa konkrete për përmirësimin e qasshmërisë”, deklaron Aleksandra Dimitrioska, koordinatore e projektit.
Në këtë projekt janë përfshirë edhe nxënës nga katër shkollat e mesme në Veles, të cilët përmes hartëzimit digjital dhe pjesëmarrjes qytetare synojnë të kontribuojnë në krijimin e një demokracie lokale më gjithëpërfshirëse.
Nga Fondacioni u bëjnë thirrje institucioneve që të përfshihen në procesin e vetëvlerësimit, të identifikojnë mangësitë dhe të planifikojnë mjete financiare për eliminimin e tyre.
Mesazhi i kësaj iniciative është i qartë: qasshmëria nuk është privilegj, por një e drejtë themelore njerëzore dhe qytetare, e cila nuk duhet të varet nga vullneti i mirë i individëve.
https://www.vecer.press/bez-pomosh-od-drugi-ne-mozhat-nitu-do-lekar-nitu-do-banka-43-otsto-od-institucziite-nemaat-pristap-do-toalet/
