Shkup, 17 qershor, Zhurnal.mk – Qeveria arrin rezultatet më të mira aty ku ekzistojnë ligje të qarta, mbështetje buxhetore dhe indikatorë të matshëm, si në arsim. Përkundrazi, ngecja më e madhe është në fushat me reforma strukturore të ndërlikuara, si barazia gjinore, politikat sociale dhe pjesë të sistemit shëndetësor, tregojnë të dhënat nga korniza e përmirësuar e monitorimit KOMPAS, e cila ndjek sistematikisht realizimin e premtimeve qeveritare për periudhën 2024–2028, e përgatitur nga “Finance Think” në partneritet me Qendrën Maqedonase për Arsim Qytetar, Shoqatën e Mjekëve të Maqedonisë – Shoqatë për bashkëpunim ndërsektorial dhe Forumin Rinor Arsimor.
Platforma ndjek 142 premtime të shpërndara në pesë fusha: ekonomi dhe politika sociale, arsim, shëndetësi, të rinj dhe barazi gjinore.
– Pothuajse gjysma e premtimeve (48 %) kanë njëfarë përparimi – 18 % janë realizuar plotësisht, ndërsa 30 % janë në proces realizimi. Megjithatë, 39 % ende nuk tregojnë përparim, 6 % lëvizin në drejtim të kundërt, ndërsa 7 % nuk kanë të dhëna të mjaftueshme për vlerësim. Dobësia më e madhe në nivel të përgjithshëm është pabarazia e thellë mes sektorëve – nga rezultate të forta në arsim deri te stagnimi pothuajse i plotë në barazinë gjinore.
Arsimi është lider i qartë me 32 % premtime të realizuara plotësisht dhe 58 % në proces realizimi. Përparimi nxitet nga financimi i qëndrueshëm, korniza ligjore funksionale dhe indikatorët e qartë. Rezultatet më të dukshme janë arritur në zgjerimin e arsimit dual (rritje nga 560 në 875 kompani), rritjen e përfshirjes dhe mbështetjes për nxënësit me aftësi të kufizuara, investimet e rëndësishme infrastrukturore në shkolla dhe konvikte studentore. Megjithë përparimin, reforma e arsimit të lartë mbetet e bllokuar, ndërsa financimi për shkencën vazhdon të jetë larg objektivit prej 1 % të PBB-së.
Sektori shëndetësor shënon rezultate të moderuara, kryesisht në stabilizimin e kuadrit dhe përmirësimin e aksesit në shërbime. Ka përparim në punësimin e punonjësve shëndetësorë me kontrata pune, rritjen e pikës kapitacionale për mjekët amë, zgjerimin e listës pozitive të barnave, si dhe përmirësimin e kushteve për procedurat in vitro. Megjithatë, reformat sistemike si digjitalizimi, ulja e listave të pritjes dhe riorganizimi i sistemit spitalor mbeten në ngecje.
Në politikat për të rinjtë ka lëvizje institucionale, si futja e vauçerëve për studentët dhe aktivizimi i programit “Bli shtëpi për të rinjtë”. Megjithatë, problemet strukturore mbeten, pasi vazhdon rënia e punësimit të të rinjve, mungesa e trajnimit për aftësi digjitale në vitin 2025, numri i pamjaftueshëm i qendrave rinore (14 nga 42 të planifikuara), si dhe mosrealizimi i masave kyçe si orari i shkurtuar i punës për studentët.
Barazia gjinore mbetet fusha më e dobët, pa asnjë premtim të realizuar ose të nisur për të dytin vit radhazi. Kjo përfaqëson ngecjen institucionale më të theksuar në gjithë monitorimin.
Edhe pse indikatorët makroekonomikë tregojnë stabilitet (rritje e PBB-së, ulje e papunësisë, sektor bankar stabil), politikat socioekonomike mbeten dukshëm prapa. Fushat problematike janë: inflacion mbi nivelin e synuar (4,1 %), rënie e investimeve të huaja, rritje e ekonomisë gri, zbatim i ngadalshëm i formalizimit të punës.
Për më tepër, politikat sociale dhe investimet kapitale vazhdimisht mbeten prapa objektivave të planifikuara, ndërsa një pjesë e premtimeve, veçanërisht për sektorin e IT-së dhe freelancerët, mbeten të parealizuara.
