Strumicë, 6 shtator Zhurnal.mk – Lumi Strumica është një nga lumenjtë më të ndotur në vend, sipas analizave të Drejtorisë për Punë Hidrometeorologjike (UHMR). Analizat e tyre krahasuese tregojnë se lumenjtë më të ndotur në Maqedoni janë Lumi i Zi në pikën matëse Skoçimir dhe lumi Strumica pranë Novo Konjarevos. Si ndotës paraqiten lëndët ushqyese, fosfatet, ndërsa ndonjëherë edhe nitritet. Pas analizave laboratorike dhe kategorive të cilësisë së ujit qëndrojnë edhe burime konkrete të ndotjes.
Për njerëzit që jetojnë pranë lumit, ndryshimi vërehet edhe përmes asaj që ata mbajnë mend nga fëmijëria.
„Epo, lumi është relativisht i ndotur. Mendoj se një pjesë e madhe e fekaleve nga ato fshatra që gravitojnë rreth tij, qoftë drejtpërdrejt apo tërthorazi, përfundojnë në të. Unë, kur isha fëmijë, e di se në atë lumë kishte shumë lloje peshqish, ndërsa tani ka shumë pak. Ata vijnë herë pas here përgjatë rrjedhës së lumit Struma, ndoshta për shumim, por nuk besoj se uji ynë është i përshtatshëm që të qëndrojnë këtu“, dëshmon Trendafil Zlatinov, banor i Novo Konjarevos.
Ndotja fekale mund të vijë nga vendbanimet ku nuk ka rrjet adekuat kanalizimi, nga shkarkimi i ujërave të zeza ose nga trajtimi i pamjaftueshëm i këtyre ujërave. Por ujërat e zeza komunale nuk janë i vetmi presion mbi lumin. Në rajonin bujqësor, një ngarkesë shtesë për ujërat mund të përbëjnë lëndët ushqyese dhe mjetet kimike që përdoren në bujqësi, përmes rrjedhjes së tyre nga sipërfaqet bujqësore.
Rrjedha e Strumicës, në dalje të fshatit Novo Konjarevo, ndodhet vetëm rreth 100 metra larg kufirit me Republikën e Bullgarisë, ku ky lum vazhdon rrjedhën e tij.
Kur në lumë ka më pak ujë, ndotja nuk zhduket. Përkundrazi, niveli më i ulët i ujit nënkupton edhe kapacitet më të vogël të lumit për t’i holluar ndotësit. Pikërisht këtu ndryshimet klimatike bëhen një pjesë e rëndësishme e problemit, thonë organizatat ekologjike.
„Ndryshimet klimatike ndoshta nuk e krijojnë ndotjen e lumit Strumica, por mund t’i përforcojnë pasojat e ndotjes tashmë ekzistuese. Kur në lumë ka më pak ujë, kapaciteti i tij për t’i holluar ndotësit është më i vogël. Në të njëjtën kohë, bujqësia ka nevoja më të mëdha për ujë, veçanërisht gjatë periudhave të thata. Kështu krijohet një presion shtesë mbi të njëjtin burim të kufizuar“, thonë nga „Eko-svest“.
Ndryshimet klimatike nuk janë shkaktari i drejtpërdrejtë i ndotjes së Strumicës. Por, nëse sasia e ujit zvogëlohet, e njëjta ngarkesë ndotjeje mund të ketë ndikim më të madh mbi lumin.
Kujtimi i banorëve lokalë për lumin si vend për t’u larë dhe për të peshkuar sot duket si një pamje nga një kohë tjetër.
„Po, si jo. Ne këtu, në një vend, kemi rreth tetë hektarë tokë dhe, për shkak se është shumë larg fshatit, në mesditë nuk shkonim në shtëpi. Aty pushonim dhe laheshim, peshkonim dhe kështu“, thotë Trendafil Zlatinov nga Novo Konjarevo.
Lumi Strumica sot është vendi ku kryqëzohen disa presione të ndryshme. Ndotja ka burime konkrete njerëzore – ujërat e zeza, infrastruktura e pamjaftueshme dhe aktivitetet bujqësore. Por ndryshimet klimatike po ndryshojnë edhe sfondin në të cilin ndodhin këto probleme.
Me më pak ujë dhe me nevoja më të mëdha për ujë, secili prej problemeve ekzistuese bëhet më serioz.
Prandaj, mbrojtja e Strumicës nuk është vetëm çështje e pastrimit të ujit, por edhe çështje e përmirësimit të infrastrukturës, trajtimit të ujërave të zeza, përdorimit më të qëndrueshëm të ujit në bujqësi dhe përshtatjes ndaj ndryshimeve klimatike.
