Punëdhënësit propozojnë që pagat të llogariten sipas orëve reale të punës, duke argumentuar se kjo do të mundësonte një sistem më të drejtë dhe më fleksibil, si dhe do të nxiste produktivitetin. Nga ana tjetër, sindikatat paralajmërojnë se, pa mekanizma të qartë mbrojtës, ndryshimi mund të krijojë pasiguri shtesë për punëtorët, veçanërisht në lidhje me pagesën e orëve shtesë.
Paga minimale mujore prej 26.046 denarësh, e pjesëtuar me 168 orë pune, jep një vlerë llogaritëse prej rreth 155 denarësh për orë. Megjithatë, kjo nuk është një pagë minimale për orë e përcaktuar veçmas me ligj.
Punëdhënësit kërkojnë llogaritje më të drejtë të pagave
Angel Dimitrov nga Organizata e Punëdhënësve të Maqedonisë vlerëson se pagesa sipas orëve të punuara do të mundësonte llogaritje më reale të të ardhurave, pavarësisht numrit të ditëve të punës gjatë muajit.
Sipas tij, aktualisht paga minimale përcaktohet në nivel mujor, pa marrë parasysh ndryshimet në numrin e orëve të punës nga një muaj në tjetrin. Kjo mund të krijojë dallime në vlerën efektive të një ore pune, veçanërisht për punëtorët që paguhen sipas performancës.
Dimitrov thekson se puna të dielave dhe gjatë festave tashmë llogaritet në bazë të orëve të punuara, ndërsa me një sistem të pagesës për orë do të mund të shmangeshin disa nga dallimet që shfaqen gjatë llogaritjes mujore.
Sipas tij, në muajt me më shumë ditë pune, punëtorët që paguhen sipas performancës mund të kenë nevojë për plotësime të pagës për të arritur minimumin e përcaktuar, ndërsa në muajt me më shumë orë pune, të ardhurat mund të jenë më të larta.
Më shumë fleksibilitet, por edhe më shumë përgjegjësi për kontrollin e orarit
Kryetari i Lidhjes së Odave Ekonomike të Maqedonisë, Goran Gjorgjievski, vlerëson se punëtorët maqedonas janë të përkushtuar dhe se rezultatet më të mira ekonomike duhet të arrihen përmes organizimit më efikas të punës.
Sipas tij, pagesa për orë mund t’u mundësojë punëtorëve produktivë të fitojnë më shumë dhe të kenë fleksibilitet më të madh në organizimin e orarit. Për shembull, një punëtor mund të punojë tri orë në një ditë dhe pesë orë në një ditë tjetër, varësisht nga nevojat e punëdhënësit dhe mundësitë e tij.
Nga kjo organizatë propozojnë që të shqyrtohen përvojat e Shteteve të Bashkuara dhe vendeve evropiane që zbatojnë modele të ndryshme të pagesës për orë.
Ndërkohë, zëvendësministri i Ekonomisë dhe Punës, Marjan Risteski, thekson se pagesa sipas orëve të punuara është një nga mundësitë që duhet të analizohen më tej në kuadër të rritjes së produktivitetit në sektorin publik dhe privat.
Sipas tij, diskutimi duhet të zhvillohet në Këshillin Ekonomik-Social, me pjesëmarrjen e institucioneve kompetente, sindikatave dhe organizatave të punëdhënësve.
Sindikatat paralajmërojnë për rrezikun e punës jashtë orarit pa pagesë të drejtë
Nga Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë paralajmërojnë se niveli i ulët i pagës bazë ndikon edhe në llogaritjen e kompensimeve për punën jashtë orarit dhe gjatë festave.
Sipas sindikatave, vendosja e një page minimale për orë mund të ndihmojë në evidentimin më të qartë të orëve të punuara dhe në sigurimin e pagesës përkatëse. Megjithatë, theksojnë se problemi nuk lidhet vetëm me mënyrën e llogaritjes së pagës, por edhe me nivelin e ulët të të ardhurave dhe rastet e punës jashtë orarit që nuk kompensohet siç duhet.
Si shembull, sindikatat përmendin një punëtor që fiton 55.000 denarë në muaj, por punon 280 orë, në vend të 168 orëve të zakonshme. Në këtë rast, paga më e lartë mujore nuk nënkupton domosdoshmërisht kompensim të drejtë për kohën e kaluar në punë.
Për këtë arsye, sindikatat kërkojnë që çdo ndryshim i sistemit të shoqërohet me rregulla të qarta për evidencën e orarit, pagesën e punës jashtë orarit dhe mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve.
A do të fitojnë më shumë punëtorët?
Pagesa sipas orëve të punuara nuk garanton vetvetiu rritje të pagave. Gjithçka do të varet nga vlera e përcaktuar për një orë pune, mënyra e llogaritjes së orëve shtesë, respektimi i kontratave dhe kontrolli i zbatimit të rregullave.
Përveç kësaj, propozimi vjen në një periudhë kur diskutohen edhe çështje të tjera që lidhen me të drejtat e punëtorëve, përfshirë mundësinë e ndryshimit të numrit të festave jopune. Sindikatat paralajmërojnë se reformat duhet të synojnë jo vetëm fleksibilitet më të madh për punëdhënësit, por edhe paga më të larta, kushte më të mira pune dhe mbrojtje më të fortë për punëtorët.
Një tjetër problem mbetet mosrespektimi i rregullave ekzistuese për evidencën dhe pagesën e orarit të punës. Për këtë arsye, përveç diskutimit për një pagë minimale për orë, nevojiten kontrolle më efikase inspektuese dhe zbatim i qëndrueshëm i ligjeve dhe marrëveshjeve kolektive.
Për momentin, pagesa sipas orëve të punuara mbetet propozim për diskutim dhe jo ndryshim i miratuar i sistemit të pagave. Se a do të sjellë më shumë drejtësi dhe të ardhura më të mira apo pasiguri shtesë, do të varet nga rregullat konkrete dhe garancitë që do të vendosen për mbrojtjen e punëtorëve.
https://www.vecer.press/eden-chas-na-skele-chini-150-denari-dali-noviot-model-ke-im-gi-zgolemi-prihodite-na-rabotniczite/
