Shkup, 5 nëntor Zhurnal.mk – Jeta në kryeqytet shoqërohet me shpenzime më të larta, veçanërisht kur bëhet fjalë për sigurimin e një banese në pronësi. Të dhënat zyrtare të Agjencisë për Kadastër të Patundshmërive tregojnë dallime të mëdha në çmimet e banesave ndërmjet komunave të Shkupit dhe qyteteve të tjera në Maqedoni. Nga ana tjetër, Rajoni i Shkupit dallohet edhe për nivelin e pagave. Pyetja është nëse të ardhurat më të larta mund t’i kompensojnë shpenzimet më të mëdha të banimit.
Për të krahasuar shpenzimet reale të jetesës në Shkup, Manastir, Ohër, Tetovë, Shtip apo Strumicë, nuk mjafton të shikohen vetëm çmimet nëpër dyqane. Buxheti familjar përcaktohet nga disa faktorë: banimi, ushqimi, shërbimet komunale, transporti dhe niveli i të ardhurave.
Enti Shtetëror i Statistikave publikon indeksin e kostos së jetesës në nivel kombëtar, por jo një shportë mujore të rregullt dhe të krahasueshme të konsumit për secilin qytet të Maqedonisë.
Prandaj, krahasimi më konkret zyrtar ndërmjet qyteteve mund të bëhet përmes të dhënave të Kadastrës për çmimet e realizuara të banesave, të plotësuara me të dhënat rajonale për të ardhurat.
Sipas raportit të Agjencisë për Kadastër të Patundshmërive për tremujorin e dytë të vitit 2025, çmimi mesatar i realizuar për një metër katror të hapësirës banesore në komunën Qendër të Shkupit ishte 100.044 denarë.
Në Karposh, çmimi mesatar ishte 85.635 denarë, në Aerodrom 76.956 denarë, ndërsa në Kisella Vodë 76.652 denarë.
Për krahasim, në Manastir një metër katror banesë në të njëjtën periudhë shitej me çmim mesatar prej 49.148 denarësh, në Tetovë 48.815 denarë, ndërsa në Shtip 48.002 denarë.
Në Strumicë, çmimi mesatar ishte 38.519 denarë për metër katror.
Këto të dhëna tregojnë se blerja e një banese në disa pjesë të Shkupit kërkon dukshëm më shumë para sesa në një pjesë të madhe të qyteteve të tjera të vendit.
Nëse merren parasysh çmimet mesatare të Kadastrës për tremujorin e dytë të vitit 2025, dallimet bëhen edhe më të dukshme.
Dallimi i çmimit ndërmjet Qendrës së Shkupit dhe Manastirit për një banesë prej 60 metrash katrorë është mbi tre milionë denarë. Në krahasim me Strumicën, dallimi arrin pothuajse 3,7 milionë denarë.
Kjo tregon se sa shumë ndikon lokacioni në çmimin e sigurimit të një banese në pronësi.
Për të pasur një pasqyrë të plotë të standardit të jetesës, duhet të merren parasysh edhe të ardhurat e popullsisë.
Sipas Anketës për Strukturën e Pagave të Entit Shtetëror të Statistikave, të publikuar në mars të vitit 2025 me të dhëna për vitin 2022, paga mesatare vjetore bruto në Rajonin e Shkupit ishte 665.308 denarë.
Në Rajonin e Pellagonisë, ku bëjnë pjesë Manastiri dhe Prilepi, ishte 533.823 denarë, ndërsa në Rajonin Lindor 488.379 denarë.
Në Rajonin Juglindor, paga mesatare vjetore bruto ishte 470.675 denarë, ndërsa në Rajonin e Pollogut 500.571 denarë.
Këto të dhëna konfirmojnë se ekzistojnë dallime të konsiderueshme rajonale në të ardhura, por duhet pasur parasysh se bëhet fjalë për një seri statistikore më të vjetër dhe për shuma bruto. Ato nuk pasqyrojnë pagën aktuale neto në secilin qytet veç e veç.
Për qytetarët që nuk kanë banesë në pronësi, qiraja paraqet një shpenzim të rregullt mujor dhe mund të ndikojë ndjeshëm në shumën e parave që u mbetet për ushqim, fatura, transport dhe nevoja të tjera.
Kadastra mban Regjistrin e Çmimeve dhe Qirave, i cili përfshin kontratat e regjistruara për dhënien me qira të patundshmërive.
Në tremujorin e dytë të vitit 2025 janë evidentuar gjithsej 2.347 qira për lloje të ndryshme të patundshmërive. Prej tyre, 639 kanë qenë qira për banesa.
Numri më i madh i qirave të regjistruara, nga të gjitha kategoritë, ka qenë në komunën Qendër – 268, më pas në Karposh – 178 dhe në Manastir – 163.
Megjithatë, numri i kontratave nuk tregon lartësinë e qirasë. Për të përcaktuar se sa kushton mesatarisht marrja me qira e një banese në Shkup në krahasim me qytetet e tjera, nevojitet një analizë e veçantë e çmimeve, sipërfaqes dhe lokacionit të banesave të dhëna me qira.
Ndryshe nga banesat, për ushqimin dhe produktet e përditshme nuk ekziston një tabelë zyrtare e publikuar që tregon për të njëjtin muaj se sa kushton një shportë identike e konsumit në Shkup, Manastir, Prilep, Ohër, Tetovë dhe qytetet e tjera.
Enti Shtetëror i Statistikave përcjell lëvizjen e kostos së jetesës përmes një indeksi që përfshin ushqimin, pijet, veshmbathjen, banimin, energjinë, transportin dhe produkte e shërbime të tjera.
Megjithatë, ky indeks kryesisht tregon se si ndryshojnë çmimet me kalimin e kohës në nivel kombëtar. Ai nuk mund të përdoret drejtpërdrejt për të pretenduar se ushqimi në një qytet të caktuar është, për shembull, 10 apo 20 për qind më i shtrenjtë sesa në një qytet tjetër.
Edhe te transporti, shpenzimet varen nga mënyra e jetesës. Për një familje që përdor automjetin personal, rëndësi kanë konsumi i karburantit, gjatësia e udhëtimeve të përditshme dhe parkimi. Ndërsa për familjet që përdorin transportin publik, rëndësi kanë çmimi i biletave dhe qasja në linjat e transportit.
Prandaj, nuk do të ishte e saktë që të gjithë banorëve të një qyteti t’u atribuohet e njëjta kosto mujore e transportit.
Të dhënat zyrtare mundësojnë një përfundim të qartë sa i përket blerjes së patundshmërive: në disa komuna të Shkupit, banesat janë dukshëm më të shtrenjta sesa në Manastir, Tetovë, Shtip dhe Strumicë.
Në të njëjtën kohë, të dhënat për të ardhurat tregojnë se Rajoni i Shkupit ka të ardhura mesatare më të larta se rajonet e tjera, megjithëse paga më e lartë nuk nënkupton automatikisht edhe fuqi më të madhe blerëse.
Për një familje që ka banesë në pronësi, pa kredi, dallimi në shpenzimet mujore ndërmjet Shkupit dhe një qyteti tjetër mund të jetë shumë më ndryshe sesa për një familje të re që duhet të paguajë qira ose kredi banesore.
Prandaj, Shkupi mund të ofrojë më shumë mundësi për të ardhura, por sigurimi i një banese në pronësi kërkon dukshëm më shumë mjete financiare. Megjithatë, se sa kushton saktësisht jetesa e përgjithshme mujore në kryeqytet në krahasim me qytetet e tjera, nuk mund të llogaritet në mënyrë të besueshme pa të dhëna zyrtare dhe të krahasueshme për të gjitha kategoritë kryesore të konsumit.
Burimet: Agjencia për Kadastër të Patundshmërive – raporti nga Regjistri i Çmimeve dhe Qirave për tremujorin e dytë të vitit 2025; Enti Shtetëror i Statistikave – “Struktura e pagave të të punësuarve, 2022”, publikuar më 26 mars 2025, dhe baza MAKSTAT për indekset e kostos së jetesës. Të dhënat u përkasin periudhave të ndryshme referuese dhe nuk përfaqësojnë një indeks të vetëm të kostos së jetesës sipas qyteteve.
