Tiranë, 1 korrik Zhurnal.mk – Ndërsa në datën 25 maj Gjykata Kushtetuese vendosi të rikthejë për rishqyrtim në Gjykatën e Lartë çështjen që lidhet me masën e sigurisë “arrest me burg” ndaj kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj dhe qëndrimin në kafazin prej xhami, sot kjo gjykatë ka zbardhur vendimin.
Ky vendim i zbardhur i kalon tanimë Gjykatës së Lartë, e cila pritet të marrë në shqyrtim detajet e lëna nga Kushtetuesja.
Por cilat janë argumentet?
MENDIM PARALEL
1. Në gjykimin kushtetues të çështjes që i përket kërkuesit Erion Veliaj, për kundërshtimin e procesit gjyqësor të zhvilluar nga gjykatat e posaçme për caktimin dhe lejimin e vazhdimit të masës së sigurimit personal “Arresti në burg” ndaj tij, ne, gjyqtarët Fiona Papajorgji, Sonila Bejtja, Sandër Beci dhe Genti Ibrahimi, në lidhje me pretendimin për cenimin e proporcionalitetit të masës të lidhur me të drejtën e kërkuesit për t’u zgjedhur, kemi votuar për pranimin e këtij pretendimi dhe, për këtë shkak, për shfuqizimin e vendimit të Gjykatës së Lartë, sipas dispozitivit të këtij vendimi. Në vlerësimin tonë, ashtu siç është arsyetuar edhe në vendimin e Gjykatës, ndonëse kishte detyrimin kushtetues dhe ligjor për të marrë në shqyrtim këtë pretendim të kërkuesit dhe për t`i dhënë atij përgjigje të arsyetuar për shkak të natyrës së tij, Gjykata e Lartë ka dështuar të veprojë në përputhje me rolin dhe funksionin e saj.
2. Megjithatë, përveç këtij argumenti për pranimin e kërkesës, ne jemi edhe të qasjes që në rastin konkret Gjykata duhej të kishte gjetur shkelje edhe të vet parimit të proporcionalitetit të ndërhyrjes në lirinë personale të lidhur me të drejtën e kërkuesit për t’u zgjedhur. Për këto arsye, vlerësojmë të parashtrojmë në vijim, në mënyrë të përmbledhur, disa argumente ku mbështetim qasjen tonë.
3. Gjykata, në përputhje me kufijtë e juridiksionit të saj kushtetues për shqyrtimin e ankimeve kushtetuese individuale, me qëllim garantimin e mbrojtjes kushtetuese të të drejtave themelore, gjatë ushtrimit të kontrollit të vendimeve gjyqësore që vendosin kufizime të këtyre të drejtave, synon që t’i trajtojë pretendimet e parashtruara në ankimin kushtetues në drejtim të të drejtave substanciale, ndërsa pretendimet që kanë të bëjnë me të drejtën për proces të rregullt trajtohen si aspekte procedurale të së drejtës substanciale të pretenduar të cenuar. Kjo do të thotë se, në vlerësimin tonë, edhe pse arsyetimi i gjykatave të zakonshme i shërben Gjykatës për të vlerësuar mënyrën dhe masën e trajtimit prej tyre të pretendimeve kushtetuese të ngritura në procesin gjyqësor, në rastin konkret masa “Arresti në burg”, e caktuar ndaj kërkuesit, në situatën që ai vijon të ushtrojë detyrën e kryetarit të Bashkisë së Tiranës, për shkak të shfuqizimit nga Gjykata të VKM-së për shkarkimin e tij nga detyra, e bën caktimin dhe vazhdimin e kësaj mase joproporcionale, në drejtim të ashpërsisë së saj, për shkak se kërkuesit i është pamundësuar ushtrimi i detyrës për një periudhë të konsiderueshme në raport me kohëzgjatjen e mandatit të fituar përmes zgjedhjeve vendore.
4. Për më tepër, kufizimi i lirisë personale të kërkuesit dhe qëndrimi i tij në paraburgim cenojnë jo vetëm të drejtat e tij kushtetuese si individ, por edhe të drejtat e zgjedhësve për t`u qeverisur nga organi i zgjedhur i njësisë së qeverisjes vendore, të cilit ata i kanë dhënë besimin përmes votës së tyre. Në këto kushte, ne jemi të qasjes se kërkesa ishte e bazuar në këtë drejtim edhe për shkak se masa e arrestit, për sa kohë ka sjellë pamundësinë e kërkuesit që të ushtrojë efektivisht detyrën e tij si kryetar i Bashkisë së Tiranës dhe për sa kohë që nuk rezulton se një masë tjetër nuk do garantonte në të njëjtën mënyrë interesin publik në mbarëvajtjen e procedimit penal, është joproporcionale, pasi tejkalon masën e nevojshme të ashpërsisë së pasojave në të drejtat kushtetuese.
5. Për sa më sipër, në vlerësimin tonë, pretendimi i kërkuesit se masa e sigurimit personal “Arresti në burg” është joproporcionale në raport me të drejtën e tij për t`u zgjedhur, është i bazuar, ndaj Gjykata duhej të kishte shfuqizuar vendimin e Gjykatës së Lartë edhe për shkak se nuk ka konstatuar këtë shkelje, duke dështuar në rolin e saj subsidiar të kontrollit të respektimit të të drejtave dhe lirive themelore të individit.
MENDIM PJESËRISHT PARALEL
1. Në gjykimin kushtetues të çështjes nr. 37 (E) 2025 të Regjistrit Themeltar, që i përket kërkuesit Erion Veliaj, me objekt: “Shfuqizimi i vendimeve nr. 7, datë 09.02.2025 të Gjykatës së Posaçme të Shkallës së Parë për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar, vleftësuar përmes vendimit nr. 14, datë 12.02.2025 të Gjykatës së Posaçme të Shkallës së Parë për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar; nr. 13, datë 13.03.2025 të Gjykatës së Posaçme të Apelit për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar; nr. 00-2025-1153 (176), datë 08.07.2025 të Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë”, edhe pse jam dakord me zgjidhjen e saj, pra për pranimin e pjesshëm të kërkesës, shfuqizimin e vendimit nr. 00-2025-1153 (176), datë 08.07.2025 të Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë, si të papajtueshëm me Kushtetutën dhe dërgimin e çështjes për shqyrtim në Gjykatën e Lartë, për shkakun e cenimit të standardit të arsyetimit të vendimit gjyqësor në kontrollin e proporcionalitetit të kufizimit të lirisë personale, të lidhur edhe me të drejtën për t’u zgjedhur, si dhe për shkak të mungesës së arsyetimit nga Gjykata e Lartë për pretendimin për cenimin e dinjitetit dhe të parimit të prezumimit të pafajësisë, për shkak të qëndrimit të kërkuesit në kafaz/kabinën e xhamit gjatë seancave gjyqësore, ndaj qëndrim të ndryshëm nga shumica për disa nga pretendimet e tjera të kërkuesit, edhe për të cilat, në vlerësimin tim, vendimi i Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë duhej të ishte shfuqizuar po për shkak të mungesës së një përgjigjeje të plotë dhe të mjaftueshme ndaj pretendimeve me natyrë kushtetuese të ngritura në rekurs.
2. Konkretisht, qëndrimi im i ndryshëm lidhet me pretendimet e kërkuesit për të cilat vlerësoj se vendimi i Gjykatës së Lartë duhej shfuqizuar, gjithashtu, për shkak të mungesës së një përgjigjeje të plotë dhe të mjaftueshme ndaj tyre. Këto pretendime kanë të bëjnë me: (i) të drejtën e mbrojtjes në gjykimin në apel, në aspektin e kohës dhe mundësisë efektive për t’u njohur me provat e paraqitura në atë gjykim, si dhe të komunikimit efektiv me mbrojtësit; (ii) lirinë personale në aspektin e dyshimit të arsyeshëm të lidhur me parimin e prezumimit të pafajësisë.
3. Në lidhje me të drejtën e mbrojtjes, pretendimet e kërkuesit kishin të bënin me: (i) dhënien e kohës së nevojshme për njohjen efektive të akteve për përgatitjen e mbrojtjes si në gjykimin në shkallë të parë, ashtu edhe në gjykimin në apel; (ii) të drejtën për të komunikuar lirisht me mbrojtësit, në kushtet e mbajtjes në kafaz/kabinën e xhamit, si në gjykimin në shkallë të parë, ashtu edhe në gjykimin në apel. Për sa i përket pretendimit të kërkuesit për cenimin e së drejtës së mbrojtjes për shkak të mosdhënies së kohës së nevojshme për njohjen efektive të akteve për përgatitjen e mbrojtjes në gjykimin në shkallë të parë, kam mbajtur të njëjtin qëndrim me shumicën për pabazueshmërinë e këtij pretendimi. Ndërsa për këtë pretendim në lidhje me gjykimin në apel, kam mbajtur qëndrimin se ai lidhej ngushtë me pretendimin tjetër të kërkuesit për cenimin e parimit reformatio in peius për shkak të pranimit të provave të reja të paraqitura nga Prokuroria e Posaçme në atë shkallë gjykimi. Për këtë të fundit, kam mbajtur qëndrimin se Gjykata e Lartë nuk i ka dhënë përgjigje të plotë dhe të mjaftueshme pretendimit të kërkuesit për kufijtë e shqyrtimit në apel, bazën ligjore të pranimit të provave të reja të paraqitura nga organi i akuzës dhe ndikimin e tyre mbi pozitën procedurale të kërkuesit. Ky pretendim, edhe pse nuk paraqitej si rast tipik i reformatio in peius, për sa kohë masa e sigurimit nuk ishte rënduar formalisht, lidhej me logjikën mbrojtëse të këtij parimi, me efektivitetin e ankimit ndaj masës së sigurimit, si dhe me garancitë e mbrojtjes efektive, kontradiktoritetit dhe barazisë së armëve. Për këtë arsye, në vlerësimin tim, vendimi i Gjykatës së Lartë duhej të shfuqizohej edhe për këtë shkak (shih paragrafët 71-76 të vendimit).
4. Po të njëjtin qëndrim kam mbajtur edhe për argumentin tjetër të kërkuesit në lidhje me pretendimin për cenimin e së drejtës së mbrojtjes, pra atë për shkeljen e së drejtës për të komunikuar lirisht me mbrojtësit për shkak të mbajtjes në kafaz/kabinën e xhamit. Ky pretendim nuk kishte natyrë thjesht formale, por lidhej me mundësinë reale të kërkuesit për të ndjekur procesin, për të komunikuar në mënyrë efektive me mbrojtësit dhe për të kundërshtuar provat dhe argumentet e paraqitura në gjykim. Shumica ka vlerësuar se nuk rezultonte një pengesë konkrete e tillë që e kishte bërë komunikimin me mbrojtësit objektivisht të pamundur ose joefektiv (shih paragrafin 58 të vendimit). Megjithatë, në vlerësimin tim, për sa kohë kërkuesi e kishte ngritur këtë pretendim në lidhje me mënyrën konkrete të zhvillimit të seancave, vendosjen fizike të tij në sallë, mundësinë reale për konsultim me mbrojtësit dhe natyrën e procedurës ku shqyrtohej kufizimi i lirisë personale, Gjykata e Lartë duhej të kishte dhënë një përgjigje të veçantë, të plotë dhe të individualizuar ndaj tij. Në këtë kuptim, në respektim të parimit të subsidiaritetit, Gjykata nuk duhej të vlerësonte drejtpërdrejt bazueshmërinë në themel të këtij pretendimi, por duhej të konstatonte mungesën e arsyetimit të mjaftueshëm të Gjykatës së Lartë dhe t’ia kthente asaj çështjen për shqyrtim edhe për këtë aspekt.
5. Edhe për pretendimin e kërkuesit për cenimin e lirisë personale në aspekt të dyshimit të arsyeshëm të lidhur me prezumimin e pafajësisë, kam mbajtur të njëjtin qëndrim, pra se Gjykata e Lartë, në cenim të standardit të arsyetimit të vendimit gjyqësor, nuk u ka dhënë përgjigje të mjaftueshme pretendimeve të kërkuesit në të gjitha dimensionet e ngritura prej tij. Në këtë drejtim, kam parasysh se kërkuesi në rekurs ka pretenduar jo vetëm mungesën e dyshimit të arsyeshëm në mënyrë të përgjithshme, por edhe se ky dyshim, sipas tij, ishte mbështetur në akte procedurale të pavlefshme dhe prova të papërdorshme, në deklarime të kontestuara për shkak të natyrës së tyre vetinkriminuese, në të dhëna të interpretuara në mënyrë të njëanshme, si dhe në mosmarrjen në konsideratë të provave të paraqitura nga mbrojtja, të cilat, sipas kërkuesit, ishin të afta të zbehnin ose të rrëzonin dyshimin e arsyeshëm. Po kështu, kërkuesi ka pretenduar se gjykatat e posaçme kishin përdorur formulime që, sipas tij, tejkalonin vlerësimin e nevojshëm për fazën e masës së sigurimit dhe krijonin perceptimin e paragjykimit të fajësisë. Në këto rrethana, në vlerësimin tim, Gjykata e Lartë nuk mund të mjaftohej me pranimin e përgjithshëm se gjykatat e posaçme kishin evidentuar ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm të bazuar në prova, por duhej t’u jepte përgjigje të mjaftueshme pretendimeve konkrete të kërkuesit për mënyrën e formimit të këtij dyshimi, për pavlefshmërinë e akteve dhe papërdorshmërinë e provave mbi të cilat dyshimi ishte mbështetur, si dhe për ndikimin e mundshëm të formulimeve të përdorura nga gjykatat mbi parimin e prezumimit të pafajësisë.
6. Konkretisht, për sa u përket pretendimeve për pavlefshmërinë e akteve dhe papërdorshmërinë e provave, ndryshe nga shumica, vlerësoj se ato nuk duheshin lënë jashtë shqyrtimit vetëm me arsyetimin se mund të parashtroheshin në gjykimin e themelit dhe se nuk ishin të tilla që, në këtë fazë, të vinin në dyshim formimin e dyshimit të arsyeshëm (shih paragrafin 24 të vendimit). Është e vërtetë se vlefshmëria e akteve dhe përdorshmëria e provave, në funksion të vërtetimit ose jo të përgjegjësisë penale, janë çështje që lidhen me procesin penal të themelit, ku provat formësohen dhe debatohen në përputhje me parimin e kontradiktoritetit dhe të barazisë së armëve. Megjithatë, në rastin konkret, kërkuesi nuk i kishte ngritur këto pretendime vetëm si çështje që lidhen me përgjegjësinë penale në themel, por edhe si argumente që, sipas tij, vinin në dyshim vetë bazën provuese mbi të cilën ishte formuar dyshimi i arsyeshëm për caktimin dhe konfirmimin e masës “Arresti në burg”. Për këtë arsye, në vlerësimin tim, ato kërkonin shqyrtim për aq sa lidheshin me kushtin kushtetues të dyshimit të arsyeshëm për kufizimin e lirisë personale.
7. Në këtë drejtim, kërkuesi në rekurs kishte pretenduar se, përpara regjistrimit të procedimit penal, hetuesit e BKH-së kishin zhvilluar për një periudhë disamujore një sërë veprimesh verifikimi, vëzhgimi, identifikimi dhe analizimi të të dhënave, të cilat, sipas tij, për nga kohëzgjatja, përmbajtja dhe efekti i tyre, tejkalonin verifikimet paraprake mbi njoftimin e faktit penal dhe përbënin veprime procedurale për mbledhjen e të dhënave ose provave. Për rrjedhojë, sipas kërkuesit, aktet e kryera përpara regjistrimit të procedimit penal ishin të pavlefshme, ndërsa provat e marra deri në atë moment ishin marrë në shkelje të ligjit dhe, si të tilla, të papërdorshme. Gjykata e Lartë e ka çmuar këtë pretendim të pabazuar, duke arsyetuar se veprimet e Policisë Gjyqësore përpara regjistrimit të procedimit penal kryhen në funksion të verifikimit të njoftimit mbi faktin e dyshuar penal, në kuptim të nenit 30 të KPP-së, kanë karakter verifikues, mund të kryhen lehtësisht, në kohë të shkurtër, nuk kërkojnë ekspertizë të posaçme dhe mbështeten mbi të dhëna të hapura e publike. Sipas saj, në rastin konkret, hetuesit e BKH-së kishin kryer verifikime mbi njoftimin e faktit të ardhur në dijeni, me qëllim sigurimin e elementeve të provës që konfirmonin ose jo vërtetësinë e fakteve të kallëzuara.
8. Megjithatë, në vlerësimin tim, kjo përgjigje nuk ishte e mjaftueshme për dimensionin kushtetues të pretendimit, i cili lidhej edhe me kuadrin procedural për fillimin e procedimit penal. Kërkuesi nuk kishte kundërshtuar në mënyrë abstrakte mundësinë e Policisë Gjyqësore për të kryer veprime verifikuese përpara regjistrimit të procedimit penal, por kishte pretenduar se, në rastin konkret, për shkak të kohëzgjatjes, përmbajtjes dhe efektit të veprimeve të kryera, ato nuk mund të konsideroheshin thjesht verifikime paraprake, por veprime procedurale me efekt provues, të cilat kërkonin ekzistencën e një procedimi penal të regjistruar. Në këtë kuptim, përgjigjja e Gjykatës së Lartë nuk i jepte zgjidhje të plotë dallimit të ngritur nga kërkuesi ndërmjet veprimeve verifikuese të lejueshme përpara regjistrimit të procedimit penal dhe veprimeve procedurale për mbledhjen e të dhënave ose provave. Po kështu, ajo nuk i jepte përgjigje të mjaftueshme ndikimit që pretendimet për pavlefshmërinë e akteve dhe papërdorshmërinë e provave mund të kishin mbi vetë bazën provuese të dyshimit të arsyeshëm, si kusht kushtetues për kufizimin e lirisë personale në fazën e caktimit dhe të verifikimit të masës së sigurimit.
9. Në këtë kuptim, pa vënë në dyshim se vlefshmëria dhe përdorshmëria e akteve mund të jenë objekt shqyrtimi edhe në gjykimin e themelit, në vlerësimin tim, për aq sa këto argumente ishin ngritur për të kundërshtuar ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm në fazën e caktimit dhe të verifikimit të masës së sigurimit personal, ato nuk mund të trajtoheshin vetëm si pretendime që i përkisnin procesit të themelit. Kjo për arsye se kërkesa kushtetuese e dyshimit të arsyeshëm për kufizimin e lirisë nënkupton mbështetjen e tij në të dhëna, informacione ose fakte objekt prove që, në tërësinë e tyre, janë të afta të bindin një vëzhgues objektiv për mundësinë e kryerjes së veprës penale nga personi i dyshuar. Për rrjedhojë, edhe pse në këtë fazë nuk kërkohet i njëjti nivel provueshmërie si në gjykimin e themelit, për sa kohë kërkuesi kishte pretenduar se vetë të dhënat ose provat mbi të cilat ishte formuar dyshimi i arsyeshëm ishin marrë në shkelje të ligjit dhe ishin të papërdorshme, Gjykata e Lartë duhej të jepte një përgjigje më të individualizuar dhe më të plotë për këtë aspekt, pa qenë e nevojshme të zëvendësonte gjykatat e faktit në vlerësimin e provave ose të shprehej përfundimisht për përgjegjësinë penale në themel.
10. Ndërsa për sa u përket formulimeve të përdorura nga gjykatat e zakonshme, të cilat, sipas kërkuesit, kanë cenuar parimin e prezumimit të pafajësisë, shumica ka marrë përsipër ta vlerësojë bazueshmërinë në themel të këtij pretendimi duke çmuar se, ndonëse disa formulime nuk duken plotësisht në linjë me standardet kushtetuese dhe konventore, ato, të lexuara në kontekstin e përgjithshëm të vendimeve, nuk mjaftojnë për të konstatuar cenimin e parimit të prezumimit të pafajësisë (shih paragrafët 92-98 të vendimit). Në vlerësimin tim, kjo qasje nuk merr parasysh mjaftueshëm faktin se Gjykata e Lartë nuk i kishte dhënë përgjigje të veçantë dhe të plotë dimensionit të këtij pretendimi, ashtu siç ishte ngritur në rekurs. Gjykata e Lartë ka pranuar se formulimi i gjykatave të posaçme për mungesë pendese nuk ishte korrekt, pasi edhe në këtë fazë të procesit i hetuari prezumohet i pafajshëm dhe ky parim duhet të garantohet efektivisht, megjithatë, sipas saj, ky arsyetim nuk ishte në atë shkallë sa të cenonte vlefshmërinë e disponimit përfundimtar të gjykatave të posaçme.
11. Në vlerësimin tim, kjo përgjigje nuk ishte e mjaftueshme, sepse pretendimi i kërkuesit nuk lidhej vetëm me një formulim të veçuar për mungesë pendese, por me mënyrën sesi gjykatat kishin arsyetuar dyshimin e arsyeshëm, rrezikshmërinë e kërkuesit, sjelljen e tij dhe të personave të tjerë, si dhe me përdorimin e formulimeve që, sipas kërkuesit, krijonin perceptimin e një qëndrimi të paracaktuar për fajësinë. Në këtë drejtim, kam parasysh se kërkuesi kishte pretenduar se gjykatat e posaçme kishin përdorur gjuhën e akuzës si arsyetim gjyqësor, kishin bërë vlerësime që tejkalonin kufijtë e dyshimit procedural dhe kishin mbështetur masën edhe në formulime që, sipas tij, shprehnin bindje për fajësinë ose mungesë bashkëpunimi të tij, përfshirë referencat për mungesë pendese, përfitime të parregullta, sjellje të ardhshme dhe rrezikshmëri të nxjerrë nga statusi publik. Për këtë arsye, në respektim të parimit të subsidiaritetit, Gjykata nuk duhej të vlerësonte drejtpërdrejt në themel nëse këto formulime, qoftë edhe të lexuara në tërësi, cenonin ose jo prezumimin e pafajësisë. Ajo duhej të konstatonte se Gjykata e Lartë nuk kishte dhënë një përgjigje të plotë dhe të mjaftueshme ndaj këtij pretendimi me natyrë kushtetuese dhe, për këtë shkak, çështja duhej t’i kthehej asaj për shqyrtim edhe për këtë aspekt, me qëllim që të verifikohej nëse arsyetimi i gjykatave të posaçme kishte mbetur brenda kufijve të dyshimit procedural ose kishte kaluar në formulime që mund të perceptoheshin si paragjykim i fajësisë.
12. Për sa më sipër, edhe pse pajtohem me zgjidhjen e çështjes nga Gjykata, pra me pranimin e pjesshëm të kërkesës së kërkuesit dhe shfuqizimin e vendimit të Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë për shkak të cenimit të standardit të arsyetimit të vendimit gjyqësor në kontrollin e proporcionalitetit të kufizimit të lirisë personale, të lidhur edhe me të drejtën për t’u zgjedhur, si dhe për shkak të mungesës së arsyetimit nga Gjykata e Lartë për pretendimin për cenimin e dinjitetit dhe të parimit të prezumimit të pafajësisë, për shkak të qëndrimit të kërkuesit në kafaz/kabinën e xhamit gjatë seancave gjyqësore, kam mbajtur qëndrimin se shfuqizimi i këtij vendimi duhej të mbështetej edhe në mungesën e përgjigjes së mjaftueshme ndaj pretendimeve të kërkuesit për cenimin e së drejtës së mbrojtjes në gjykimin në apel dhe dyshimit të arsyeshëm të lidhur me prezumimin e pafajësisë. Këto pretendime kanë natyrë kushtetuese dhe ishin ngritur në mënyrë të tillë që kërkonin një përgjigje të posaçme nga Gjykata e Lartë. Për rrjedhojë, në vlerësimin tim, çështja duhej t’i kthehej Gjykatës së Lartë për shqyrtim jo vetëm për shkaqet e pranuara nga Gjykata, por edhe për trajtimin e këtyre pretendimeve të kërkuesit.
MENDIM PJESËRISHT KUNDËR
1. Në gjykimin kushtetues të çështjes që i përket kërkuesit Erion Veliaj, me objekt shfuqizimin e vendimeve gjyqësore të të tria shkallëve të gjykimit që kanë caktuar dhe kanë lejuar vazhdimin e ekzekutimit të masës së sigurimit personal “Arresti në burg” ndaj tij, unë, gjyqtarja Sonila Bejtja, kam mbajtur qëndrim të ndryshëm nga shumica për pretendimin për cenimin e lirisë personale në drejtim të standardit të dyshimit të arsyeshëm. Në qasjen time në këtë çështje, në të njëjtën linjë me qasjen e mbajtur në çështjen me kërkues Ilir Metaj (shih mendimin e pakicës në vendimin e Gjykatës nr. 48, datë 08.04.2026), jam e qëndrimit se gjykatat e zakonshme nuk kanë arsyetuar në mënyrë të mjaftueshme dhe bindëse në drejtim të ekzistencës së provave që justifikojnë dyshimin se kërkuesi mund të këtë kryer veprat penale për të cilat akuzohet.
2. Pa u ndalur në mënyrë të zgjeruar në standardet kushtetuese të zbatueshme, të cilat janë detajuar në mendimin tim në çështjen tjetër, të sipërcituar, ritheksoj se, në kuptim të nenit 27 të Kushtetutës, i cili synon të parandalojë heqjen arbitrare ose të pajustifikuar të lirisë, kërkesa “dyshime të arsyeshme” për kryerjen e veprës penale nënkupton ekzistencën e fakteve ose të informacioneve që arrijnë të bindin edhe një vëzhgues të jashtëm se personi i dyshuar mund të ketë kryer veprën penale. Këto dyshime nuk është e nevojshme të jenë në të njëjtin nivel si ato për të cilat nevojitet ngritja e akuzës ose justifikimi i dënimit penal, që i përkasin një shkalle të mëvonshme të procesit të hetimit penal. Në zbatim të dispozitës kushtetuese, neni 228, pika 1, i KPP-së përcakton si kusht të domosdoshëm (sine qua non) për caktimin e masës së sigurimit personal, ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm, të bazuar në prova se individi ka kryer një vepër penale.
3. Në rastin konkret dyshohet se kërkuesi, në bashkëpunim me persona të tjerë nën hetim, kanë kryer veprime aktive të kundërligjshme, të cilat konsistojnë në marrjen e përfitimeve të parregullta, në disa episode të veçanta, në formë shumash monetare, por edhe pasurish të paluajtshme nga shtetas ose subjekte tregtare, të cilat kanë pasur interesa të drejtpërdrejtë financiarë me Bashkinë e Tiranës, ku ai është titullar. Sipas gjykatave, deri në këtë fazë të hetimit paraprak ekziston dyshimi i arsyeshëm i bazuar në prova se roli i kërkuesit ka qenë përcaktues në këto veprime të paligjshme që janë pjesë e një skemë korruptive, me qëllimin kriminal të përfitimit të parregullt që buron nga funksioni i tij. Faktet penale, sipas vendimeve gjyqësore, janë:
3.1. Kërkuesi dhe bashkëshortja e tij kanë përfituar nga shoqëria “A.” sh.p.k. (me administrator G.S.) pasurinë “vilë”, të ndodhur në Qerret, për shkak të detyrës së kërkuesit si titullar i autoritetit kontraktor në procedurat e prokurimit që ka fituar kjo shoqëri. Kjo pasuri është fshehur dhe nuk është deklaruar në Inspektoratin e Lartë të Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive dhe Konfliktit të Interesit, pasi është rezultat i një përfitimi të parregullt, dhënë kërkuesit për shkak të detyrës.
3.2. Kërkuesi ka përfituar shpenzimet e udhëtimit me bashkëshorten në dhjetor të vitit 2016 në Roterdam, Holandë nga shoqëria “K.” sh.p.k. (me administrator F.B.), shoqëri që ka përfituar disa leje ndërtimi nga Bashkia e Tiranës. Po kështu, një OJF që dyshohet se kontrollohet nga bashkëshortja e kërkuesit, ka marrë sponsorizime për organizime eventesh të ndryshme nga kjo shoqëri.
3.3. Shoqëria “F.” sh.p.k. (me administrator Sh.F.), që ka përfituar disa leje ndërtimi dhe fonde publike nga Bashkia e Tiranës, është faturuar nga dy persona fizikë të kontrolluar nga bashkëshortja e kërkuesit për shërbime konsulence ligjore, faturime që kanë qenë fiktive dhe të paracaktuara, pasi më pas këto shuma i kanë kaluar një OJF-je që dyshohet se kontrollohet nga bashkëshortja e kërkuesit.
3.4. Shoqëria “P.” sh.p.k. (me përfaqësues M.P.), e cila ka marrë leje ndërtimi nga Bashkia e Tiranës, dyshohet se ka kaluar përfitime të parregullta përmes OJF-ve që kontrollohen de facto nga bashkëshortja e kërkuesit, përmes shumave për sponsorizimin e eventeve të ndryshme kulturore.
3.5. Shoqëria “G.” sh.p.k. (me administrator S.K.), e cila ka fituar procedura prokurimi me entet në varësi të Bashkisë së Tiranës dhe ka marrë edhe leje ndërtimi nga Bashkia e Tiranës, ka blerë disa piktura nga një shoqëri (galeri arti) që dyshohet se kontrollohet nga bashkëshortja e kërkuesit, me një diferencë të lartë të çmimit me të cilin këto vepra arti janë blerë fillimisht nga galeria.
3.6. Përmes OJF-ve që dyshohet se kontrollohen de facto dhe de jure nga bashkëshortja e kërkuesit, këta të fundit kanë marrë përfitime të paligjshme në shuma të konsiderueshme, me qëllim pasurimin e tyre. Për rrjedhojë, ata janë akuzuar edhe se kanë kryer veprën penale të parashikuar nga neni 287, paragrafi i dytë, i KP-së, përmes integrimit në sistemin bankar të shumave monetare të siguruara si përfitime të parregullta, por edhe të fshehjes ose mbulimit të natyrës së vërtetë së pasurisë, në kushtet kur këto pasuri dihet se janë produkte të veprës penale, sipas nenit 260 të KP-së.
4. Shumica, pasi ka marrë në analizë vendimet e gjykatave të posaçme, objekt të ankimit kushtetues individual, ka arritur në përfundimin se kufizimi i lirisë personale të kërkuesit është vendosur me vendim gjyqësor dhe mbi bazën e dyshimit se ai mund të ketë kryer veprat penale për të cilat procedohet. Sipas saj, nga arsyetimi i vendimeve të gjykatave të zakonshme rezulton se dyshimi i arsyeshëm nuk është mbështetur në vlerësime të përgjithshme ose abstrakte, por në të dhëna, informacione dhe akte konkrete të administruara në atë fazë të procedimit, të cilat, në tërësinë e tyre, janë vlerësuar si të mjaftueshme për të krijuar një lidhje objektive midis kërkuesit dhe veprave penale për të cilat dyshohet. Po kështu, sipas shumicës, nuk rezulton që gjykatat e zakonshme të kenë vendosur masën e sigurimit në mungesë të çdo baze faktike ose mbi dyshime thjesht hipotetike dhe se në çështjen penale ndaj kërkuesit duket se ka informacione që do të bindnin një vëzhgues të paanshëm se ai mund të ketë kryer veprat penale për të cilat është i dyshuar, ndaj nuk mund të konkludohet se ai është arrestuar në mungesë të dyshimit të arsyeshëm, në kuptim të nenit 27, paragrafi 2, shkronja “c”, të Kushtetutës dhe nenit 5, pika 1, shkronja “c”, të KEDNJ-së (shih paragrafin 78 të vendimit).
5. Në ndryshim nga shumica, duke pasur parasysh se, bazuar në jurisprudencën kushtetuese, kontrolli kushtetues për verifikimin e kushtetutshmërisë së masës kufizuese të lirisë personale ushtrohet përmes verifikimit të arsyetimit të vendimeve gjyqësore në drejtim të mënyrës sesi kanë vlerësuar dhe zbatuar kushtet dhe kriteret për caktimin e masës ekstreme “Arresti në burg”, si dhe referuar këtij arsyetimi në drejtim të atyre fakteve dhe provave të nevojshme për të justifikuar ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm, si standardi kushtetues që duhet të respektohet në rastet përjashtimore të kufizimit të lirisë, unë kam mbajtur qëndrimin se gjykatat e zakonshme kanë dështuar në këtë drejtim. Kjo sepse, në rastin konkret, gjykatat e zakonshme nuk kanë arritur të justifikojnë kufizimin e lirisë personale të kërkuesit mbi dyshimin e arsyeshëm, për rrjedhojë ai është arrestuar në kundërshtim me nenin 27, paragrafi 2, të Kushtetutës.
6. Referuar vendimeve gjyqësore për veprimet që i atribuohen kërkuesit dhe qëllimit që ai ka pasur për të përfituar në mënyrë të paligjshme pasuri të luajtshme dhe paluajtshme, ato qartazi bazohen mbi fakte të përgjithshme, të pakonkretizuara, sidomos në drejtim të lidhjes së veprave penale individualisht me kërkuesin. Gjykatat janë bazuar në arsyetime de plano, të përgjithshme, që lidhen me faktin se shoqëritë në fjalë kanë përfituar nga Bashkia e Tiranës leje ndërtimi ose fonde publike përmes pjesëmarrjes në procedura prokurimi, pra, nga njëra anë, pranojnë se kjo marrëdhënie ka lindur për shkak të parashikimeve ligjore dhe ushtrimit nga kërkuesi të kompetencave të tij dhe, nga ana tjetër, nuk arrijnë të argumentojnë se përfitimi i këtyre lejeve ose kontratave publike ka qenë i parregullt dhe është bërë nga kërkuesi në kundërshtim me kriteret ligjore, për shkak të përftimit të parregullt. Gjykatat e kanë bazuar të gjithë arsyetimin në sponsorizimet që shoqëritë në fjalë kanë bërë për disa OJF, me qëllim organizimin e eventeve kulturore apo edhe kalime shumash në forma të tjera, duke i lidhur këto të fundit me bashkëshorten e kërkuesit, e cila dyshohet se ka kontrollin de facto të tyre, pa provuar këto dyshime përtej çdo dyshimi të arsyeshëm. Po kështu, qëndrimi i gjykatave bazohet edhe mbi interesimin dhe publicitetin që vetë kërkuesi u ka bërë disa eventeve kulturore, pa e lidhur dot këtë sjellje me paligjshmërinë e veprimeve të tij në drejtim të veprave penale për të cilat akuzohet. Në tërësinë e tyre vendimeve të gjykatave të zakonshme, edhe pse voluminoze, u mungon arsyetimi për lidhjen mes provave të administruara dhe sjelljeve/veprimeve konkrete që përbëjnë elemente të veprave penale. Kjo analizë, duke qenë kaq formaliste dhe e përgjithshme, bën që kontrolli i gjykatave për verifikimin e kushteve dhe kritereve që lejojnë kufizimin e lirisë personale të jetë tërësisht formal, thjesht duke renditur, listuar dhe evidentuar në mënyrë mekanike provat, por pa kryer ndonjë analizë të thelluar se në ç’mënyrë, për çdo rast, kërkuesi ka ndërhyrë, përmes ushtrimit të funksionit të tij si kryetar i Bashkisë së Tiranës, për përfitimin në mënyrë të parregullt të pasurive për vete dhe familjen e tij. Për rrjedhojë, gjykatat e zakonshme kanë dështuar të arsyetojnë në mënyrë të plotë dhe të mjaftueshme ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm, si kërkesa e parë dhe e qenësishme për të lejuar në këndvështrimin kushtetues kufizimin e lirisë individuale.
7. Sipas GJEDNJ-së, “arsyeshmëria” e dyshimit mbi të cilin duhet të bazohet një arrestim përbën një pjesë thelbësore të mbrojtjes së përcaktuar në nenin 5, pika 1, shkronja “c”, të KEDNJ-së (shih Selahattin Demirtaş kundër Turqisë (nr. 2) [DhM], datë 22.11.2020, § 314; Mehmet Hasan Altan kundër Turqisë, datë 20.03.2018, § 124; Fernandes Pedroso kundër Portugalisë, datë 12.06.2018, § 87). Fakti që një dyshim mbahet me mirëbesim është i pamjaftueshëm në vetvete (shih Sabuncu dhe të tjerë kundër Turqisë, datë 10.11.2020, § 145). Po sipas GJEDNJ-së, një “dyshim i arsyeshëm” se është kryer një vepër penale supozon ekzistencën e fakteve ose informacionit që do të bindte një vëzhgues objektiv se personi në fjalë mund të ketë kryer një vepër penale (shih Selahattin Demirtaş kundër Turqisë (nr. 2) [DhM], datë 22.11.2020, § 314; Ilgar Mammadov kundër Azerbajxhanit, datë 22.05.2014, § 88). Dyshimet duhet të justifikohen me prova të verifikueshme dhe objektive ndërsa referencat e paqarta dhe të përgjithshme në vendimet dhe dokumentet e autoriteteve nuk mund të konsiderohen të mjaftueshme për të justifikuar “arsyeshmërinë” e një dyshimi, në mungesë të ndonjë deklarate, informacioni ose ankese specifike (shih Akgün kundër Turqisë, datë 20.07.2021, §§ 156 dhe 175). Si rregull, sipas asaj gjykate, problemet me “arsyeshmërinë e dyshimit” lindin në nivelin e fakteve. Ndaj pyetja që shtrohet është nëse arrestimi dhe ndalimi janë bazuar në elemente të mjaftueshme objektive për të justifikuar një “dyshim të arsyeshëm” se faktet në fjalë kanë ndodhur në të vërtetë. Përveç kësaj, ekzistenca e një “dyshimi të arsyeshëm” kërkon edhe që në lidhje me faktet të arsyetohet në mënyrë të arsyeshme se ato bien në fushën e veprimit të dispozitave të ligjit penal (shih Selahattin Demirtaş kundër Turqisë (nr. 2) [DhM], datë 22.11.2020, § 317; Sabuncu dhe të tjerë kundër Turqisë, datë 10.11.2020, §§ 146-147).
8. Në kontekst të këtyre standardeve dhe referuar arsyetimit të gjykatave të zakonshme në vendimet objekt të ankimit kushtetues, ritheksoj se pavarësisht numrit të konsiderueshëm të akteve të mbledhura gjatë hetimeve, të referuara në vendime voluminoze të gjykatave të faktit, ato nuk kanë qenë në gjendje të argumentojnë se cilat janë ato të dhëna që i atribuohen kërkuesit dhe që konsiderohen të mjaftueshme dhe në gjendje të justifikojnë “arsyeshmërinë” e dyshimit se ai mund të ketë kryer veprat penale në fjalë. Në vlerësimin tim, i cili bazohet vetëm mbi sa është arsyetuar/argumentuar/parashtruar nga gjykatat e faktit e të ligjit dhe jo mbi ndonjë vlerësim ose analizë të vet këtyre provave e akteve, duke mos qenë ky as rasti konkret (ndonëse në jurisprudencën kushtetuese është pranuar se në disa raste vlerësimi i provave bën pjesë në juridiksionin kushtetues (shih vendimin nr. 26, datë 29.04.2025 të Gjykatës Kushtetuese), as qëllimi i analizës së çështjes në shqyrtim përpara Gjykatës, edhe në këtë rast, sikundër në shumë raste të tjera të ngjashme, gjykatat sërish nuk kanë mundur të tejkalojnë dhe dalin përtej formalizmit të tepruar që përshkon arsyetimin e këtyre lloj vendimesh për caktimin e masave të sigurimit, pa mundur ato të provojnë dhe arsyetojnë mbi provat e nevojshme mbi të cilat krijohet ajo bindje e arsyeshme se kërkuesi ka kryer ndonjë nga veprat penale për të cilat akuzohet. Në ndryshim nga çfarë pretendohet nga shumica, në referim të vendimeve gjyqësore, është e evidentueshme se ato nuk kanë mundur të dëshmojnë qoftë edhe në nivelin e indicieve minimale faktet penale që i janë ngarkuar kërkuesit.
9. Në situatën që vlerësimi i gjykatave të zakonshme ka qenë formal, i takonte gjykimit kushtetues të bënte kontrollin efektiv të zbatueshmërisë të standardeve kushtetuese në rastin konkret. Në këtë pikë ritheksoj se dyshimet duhet të lindin dhe të bazohen në prova dhe nuk duhet të prezumohen bazuar në natyrën/rëndësinë e veprave penale të dyshuara si të kryera ose në aludimet e paqartësitë e akuzës pasi kanë përfunduar hetimet. Kjo do të thotë se nëse provat mbi të cilat mbështetet fillimisht kërkesa për caktimin e masës së sigurimit e pas kësaj vendimet që kufizojnë lirinë përmes paraburgimit të personit të hetuar janë të mangëta/të paplota/të paqarta ose të paafta të lindin dyshimin e arsyeshëm, masa shndërrohet në haptazi arbitrare. Kjo shkelje konstatohet edhe në rastin e kërkuesit, për sa kohë gjykatat nuk kanë argumentuar mbi prova të plota/të mjaftueshme e bindëse që të japin të dhëna se dyshimet kanë bazë të arsyeshme për përfshirjen e tij në një veprimtari kriminale që legjitimon kufizimin e lirisë personale.
10. Parë nga kjo optikë, çmoj se të dhënat që referojnë gjykatat e zakonshme se përbëjnë elemente të mjaftueshme për të vendosur kufizimin e lirisë së kërkuesit nuk arrijnë të përmbushin as atë prag minimal që është i nevojshëm për të lindur dyshimin te një vëzhgues objektiv se ka pasur një vepër penale dhe se autor i saj mund të jetë kërkuesi. Përkundrazi, ritheksoj se veprimet e kërkuesit të analizuara nga gjykatat kanë të bëjnë me mënyrën e ushtrimit të funksionit të tij, gjatë të cilit ai ka nënshkruar edhe disa leje ndërtimi ose kontrata publike me shoqëri të ndryshme, përfshirë ato të referuara nga gjykatat, marrëdhënie të cilat nuk është provuar se kanë qenë të paligjshme ose se veprimet e kërkuesit janë kryer kundrejt premtimit ose shpërblimit. Për më tepër, gjykatat referojnë veprime të kryera mes këtyre shoqërive dhe disa OJF-ve, duke argumentuar se këto të fundit janë nën kontrollin de facto të bashkëshortes së kërkuesit, por pa evidentuar lidhjen mes këtyre marrëdhënieve të lindura dhe zhvilluara mes subjekte të së drejtës private.
11. Për sa më sipër, në vlerësimin tim është e dukshme se gjykatat kanë dështuar që të arsyetojnë, në përputhje me praktikën e Gjykatës dhe të GJEDNJ-së, në këtë aspekt, pra në këndvështrim të përmbushjes së garancisë kushtetuese sipas nenit 27, pika 2, shkronja “c”, të Kushtetutës, që lejon përjashtimisht kufizimin e lirisë personale të individit, duke mos ushtruar ato rolin subsidiar të kontrollit kushtetues të veprimeve të autoriteteve publike dhe të ndalimit të arbitraritetit në ushtrimin e veprimtarisë së këtyre të fundit. Duke iu referuar standardit të përdorur në këto raste, në çështjen e kërkuesit arsyetimi i gjykatave nuk bind qoftë edhe një vëzhgues objektiv se ai mund të ketë kryer veprat penale për të cilat akuzohet.
12. Po kështu, unë kam mbajtur edhe qasjen (shih mendimin paralel) se Gjykata, përveç mungesës së dyshimit të arsyeshëm, duhej të konstatonte edhe cenimin e proporcionalitetit të masës, si shkelje e aspektit substancial të lirisë personale dhe jo të lidhur me mungesën e arsyetimit të vendimit të Gjykatës së Lartë.
13. Për sa më sipër, për sa kohë që kërkuesi është arrestuar në mungesë të dyshimit të arsyeshëm për kryerjen e veprave penale për të cilat ai akuzohet, pasi gjykatat nuk janë bazuar në prova dhe fakte konkrete dhe të individualizuara, si dhe për sa kohë që vetë masa e arrestit është joproporcionale, duke i pamundësuar atij edhe ushtrimin e mandatit të fituar, pra duke i cenuar edhe të drejtën për t’u zgjedhur, unë kam votuar për pranimin e kërkesës dhe prishjen e vendimeve të Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë dhe të GJKKO-së së Apelit dhe kthimin e çështjes për rishqyrtim në GJKKO-në e Apelit, e cila, në përputhje me kompetencat e saj, duhet të riparojë shkeljet e konstatuara dhe të rivendosë të drejtat dhe liritë kushtetuese të cenuara kërkuesit.
MENDIM PAKICE
1. Unë, gjyqtari Asim Vokshi, në gjykimin kushtetues të çështjes që i përket kërkuesit Erion Veliaj, me objekt kundërshtimin e vendimeve të gjykatave të posaçme dhe Gjykatës së Lartë që kanë caktuar, lejuar dhe miratuar vazhdimin e masës së sigurimit personal “Arresti në burg” ndaj tij, njësoj siç kam mbajtur qëndrimin në fazën e shqyrtimit paraprak të çështjes në Gjykatë (në janar të vitit 2026), se ankimi kushtetues i kërkuesit nuk ngrinte shkaqe të rëndësishme për të vënë në lëvizje juridiksionin kushtetues, vijoj të kem të njëjtën bindje edhe pas shqyrtimit të çështjes në themel. Për rrjedhojë, në vijim, do të parashtroj argumentet mbi të cilat bazohet qëndrimi im i mbetur në pakicë në këtë çështje, për sa i përket dispozitivit dhe arsyeve të vendimit të Gjykatës me të cilin u shfuqizua vendimi i Gjykatës së Lartë.
2. Paraprakisht vlen të theksohet se, siç Gjykata bëri publike në njoftimin e datës 25.05.2026, shumica ka vendosur pranimin pjesërisht të kërkesës, duke shfuqizuar vendimin e Gjykatës së Lartë dhe kthyer çështjen për shqyrtim në atë gjykatë, duke dhënë njëkohësisht përgjigjen përkatëse të përmbledhur për secilin nga pretendimet e kërkuesit. Konkretisht, sipas atij njoftimi publik:
– Në aspektin procedural, Gjykata shqyrtoi pretendimet për cenimin e:
1. Së drejtës së mbrojtjes, për shkak të kohës së pamjaftueshme në dispozicion për njohjen me aktet e dosjes dhe të qëndrimit të kërkuesit në kafaz/kabinën e xhamit gjatë procesit gjyqësor në gjykatat e faktit. Në lidhje me këtë pretendim, Gjykata, me shumicë votash, vendosi rrëzimin e tij si të pabazuar.
2. Parimit reformatio in peius (mosrëndimit të pozitës) të lidhur me marrjen e provave të reja në GJKKO-në e Apelit, të paraqitura nga Prokuroria e Posaçme. Në lidhje me këtë pretendim, Gjykata nuk arriti numrin prej pesë votash për vendimmarrje, për rrjedhojë, në kuptim të nenit 73, pika 4, të Ligjit Organik të Gjykatës, ai konsiderohet i rrëzuar.
– Në aspektin substancial, Gjykata shqyrtoi pretendimet për cenimin e:
1. Dinjitetit dhe prezumimit të pafajësisë të lidhur me qëndrimin e kërkuesit në kafaz/kabinën e xhamit gjatë procesit gjyqësor në gjykatat e faktit. Në lidhje me këtë pretendim, Gjykata, me shumicë votash, vendosi pranimin e tij në drejtim të mungesës së arsyetimit nga Gjykata e Lartë të këtij pretendimi të parashtruar në rekurs nga kërkuesi.
2. Lirisë personale në drejtim të:
• Dyshimit të arsyeshëm të bazuar në prova për caktimin e masës së sigurimit personal ndaj kërkuesit të lidhur edhe me parimin e prezumimit të pafajësisë, për shkak të gjuhës së përdorur në arsyetimin e vendimeve të gjykatave. Në lidhje me këtë pretendim Gjykata, me shumicë votash, vendosi rrëzimin e tij si të pabazuar.
• Proporcionalitetit të masës të lidhur me të drejtën për t`u zgjedhur, të cilin Gjykata, me shumicë votash, e gjeti të bazuar vetëm në drejtim të faktit që Gjykata e Lartë nuk i ka dhënë përgjigje të arsyetuar këtij pretendimi të ngritur në rekurs nga kërkuesi.
3. Vlerësoj të mos ndalem te pretendimet e rrëzuara, pasi argumentet për to jepen në vendimin përfundimtar të Gjykatës, për të cilat nuk kam kundërshtime thelbësore, por në vijim do të parashtroj argumentet pse nuk duhej shfuqizuar vendimi i Gjykatës së Lartë në drejtim të:
a. Dinjitetit dhe prezumimit të pafajësisë të lidhur me qëndrimin e kërkuesit pas murit të xhamit gjatë procesit gjyqësor në gjykatat e faktit, në drejtim të mungesës së arsyetimit nga Gjykata e Lartë të këtij pretendimi të parashtruar në rekurs nga kërkuesi;
b. Proporcionalitetit të masës të lidhur me të drejtën për t`u zgjedhur, në drejtim të faktit që Gjykata e Lartë nuk i ka dhënë përgjigje të arsyetuar këtij pretendimi të ngritur në rekurs nga kërkuesi.
c. Po ashtu do të paraqes edhe mendimin tim të pakicës për aspektin e pasqyruar në paragrafët 116-118 të vendimit të arsyetuar të Gjykatës në lidhje me proporcionalitetin e masës në drejtim të mungesës së arsyetimit të Gjykatës së Lartë, për sa i përket individualizimit të rreziqeve dhe nevojave të sigurimit si pjesë të kushteve për caktimin e masës së sigurimit konform nenit 228, pika 3, të KPP-së.
4. Së pari, vlerësoj se, në të njëjtën mënyrë siç është argumentuar në vendimin e Gjykatës për rrëzimin e pretendimit për cenimin e së drejtës së mbrojtjes për shkak të qëndrimit të kërkuesit pas një muri xhami, thjesht qëndrimi i kërkuesit pas këtij muri xhami gjatë procesit gjyqësor në gjykatat e faktit, në fazën e caktimit fillestar të masës së sigurimit (që për nga natyra është një gjykim i shpejtë), pa u provuar ardhja e pasojave të rënda që mund të konsiderohen poshtëruese, nuk është i mjaftueshëm për të arritur në përfundimin e cenimit të dinjitetit të tij. Neni 3 i KEDNJ-së, që sanksionon një nga vlerat më themelore të një shoqërie demokratike, duke ndaluar në mënyrë absolute edhe trajtimin çnjerëzor ose degradues, pavarësisht nga rrethanat dhe sjellja e viktimës, kërkon një nivel minimal ashpërsie, i cili vlerësohet bazuar në rrethanat e çështjes, siç janë kohëzgjatja e trajtimit, efektet e tij dhe në disa raste, seksi, mosha dhe gjendja shëndetësore e viktimës (shih Jalloh kundër Gjermanisë [DhM], nr. 54810/00, datë 11.07.2006, § 67). GJEDNJ-ja ka pranuar se izolimi në kafaz metalik binte ndesh me nenin 3 të Konventës, për shkak të natyrës degraduese të këtij objekti (shih Svinarenko dhe Slyadnev kundër Rusisë [DHM], datë 17.07.2014; §§ 135-138). Nga ana tjetër, GJEDNJ-ja ka konstatuar tashmë se vendosja e të pandehurve pas mureve prej xhami ose në doke prej xhami nuk përfshin në vetvete një element poshtërimi të mjaftueshëm për të arritur nivelin minimal të ashpërsisë (shih Yaroslav Belousov kundër Rusisë, datë 04.10.2016, §§ 124, 125).
5. GJEDNJ-ja edhe në jurisprudencën e saj të viteve të fundit (shih Zinchenko dhe Tamtura kundër Ukrainës, datë 05.03.2026 dhe Federici kundër Francës, datë 03.04.2025) ka ritheksuar se vendosja e të pandehurit prapa një muri xhami, kur kushtet e qëndrimit aty janë optimale, nuk përbën në vetvete shkelje të nenit 3 të KEDNJ-së. Për rrjedhojë, ky pretendim, në vlerësimin tim të mbetur në pakicë, është i pabazuar në planin kushtetues, për sa kohë që nga kërkuesi nuk është arritur të argumentohet mjaftueshëm në nivel kushtetues cenimi i dinjitetit të tij për shkak të qëndrimit në sallën e gjyqit pas një muri xhami, në kushte jo degraduese, gjatë seancës së marrjes në pyetje nga gjykata, e cila përbën një veprimtari të ngutshme procedurale. Vetëm fakti që Gjykata e Lartë nuk i ka dhënë përgjigje të detajuar këtij pretendimi nuk vë në dyshim procesin e zhvilluar në atë gjykatë dhe vendimmarrjen e saj e aq më pak masën e sigurimit të caktuar në gjykatat më të ulëta. Edhe nëse Gjykata e Lartë do të konstatonte nëpërmjet arsyetimit të saj shkelje, gjithsesi ajo ligjërisht nuk kishte në dispozicion ndonjë opsion vendimmarrjeje, çka nuk justifikon cenimin e vendimit të saj dhe kthimin e çështjes për rigjykim. Fakti në fjalë nuk mund të ndikonte a priori në zbutjen e masës së sigurimit ndaj kërkuesit.
6. Masa e zbatuar e sigurimit dhe pretendimi i kërkuesit për trajtim degradues për shkak të qëndrimit pas murit të xhamit, janë dy gjëra të ndryshme që nuk ndikojnë në mënyrë abstrakte te njëra-tjetra. Gjykata i gjeti të pabazuara pretendimet e kërkuesit për kushtet dhe kriteret për caktimin e masës së sigurimit “Arresti në burg” ose thënë ndryshe pranoi ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm të bazuar në prova për caktimin e kësaj mase Ndërsa pretendimi për trajtim poshtërues vetëm për shkak të qëndrimit pas murit të xhamit, për sa kohë që nuk rezulton të jetë tejkaluar një nivel minimal ashpërsie në drejtim të pengimit të kërkuesit në komunikimin me avokatët e tij ose ndjekjen efektive të zhvillimit të seancës dhe pjesëmarrjen aktive në të, përbën një element faktik pa asnjë ndikim në caktimin ose vlefshmërinë e masës. Ajo është çështje që lidhet me organizimin e infrastrukturës gjyqësore në sallat e gjykimit. GJEDNJ-ja ka pranuar se instalimi i elementeve të sigurisë në sallat e gjyqit, në vetvete, nuk e bën një proces penal të padrejtë. Faktorët vendimtarë janë natyra, shtrirja, mënyra e zbatimit dhe arsyet që qëndrojnë në themel të përdorimit të tyre (shih Simon Price kundër Mbretërisë së Bashkuar, datë 15.09.2016, § 88).
7. Pakica vlerëson se parashikimi i nenit 344, pika1, të KPP-së se “i pandehuri merr pjesë në seancë si person i lirë edhe kur është i paraburgosur […]”, nuk përjashton marrjen e masave me karakter të përgjithshëm për të shmangur kontaktin e paautorizuar dhe të papërshtatshëm të personit nën hetim me persona të tretë që mund të jenë të pranishëm në sallën e gjykimit, edhe kur kjo nuk është me dyer të hapura. Parashikim të ngjashëm me këtë ka edhe Direktiva (EU) 2016/343 e Parlamentit Evropian dhe Këshillit, e datës 09.03.2016 për forcimin e disa aspekteve të prezumimit të pafajësisë dhe të së drejtës për të qenë i pranishëm në seancë në çështjet penale, konkretisht paragrafi 20 i saj, i cituar nga GJEDNJ-ja në paragrafin 24 të vendimit të saj Federici kundër Francës, të datës 03.04.2025, në të cilin kjo gjykatë e të drejtave të njeriut nuk gjeti shkelje për sa i përket mbajtjes së aplikantit pas një muri xhami gjatë gjykimit në gjykatën e krimeve të rënda. Pakica thekson qëndrimin e GJEDNJ-së se pretendimet për cenimin e nenit 3 të KEDNJ-së shihen jo në mënyrë abstrakte, por rast pas rasti dhe kërkuesi duhet të argumentojë mjaftueshëm pretendimet e tij. Në rastin konkret, bazuar në rrethanat e kësaj çështjeje, vlerësohet se nuk është plotësuar kjo barrë e të argumentuarit të shkeljes së pretenduar, ndaj nuk kishte vend për cenimin e vendimit të Gjykatës së Lartë në këtë drejtim.
8. Së dyti, për sa i përket pretendimit për cenimin e parimit të proporcionalitetit të ndërhyrjes të lidhur me të drejtën e kërkuesit për t`u zgjedhur dhe mungesës së arsyetimit të Gjykatës së Lartë mbi këtë element, në vlerësimin tim, të shfaqur edhe në fazën e shqyrtimit paraprak, kërkuesi nuk ka shteruar mjetet juridike në dispozicion, duke qenë kjo një arsye për papranueshmëri të këtij pretendimi në gjykimin kushtetues. Ishte e njohur për gjykatat e zakonshme se kërkuesi ushtronte detyrën e kryetarit të Bashkisë së Tiranës në kohën kur ndaj tij u caktua masa e sigurimit personal “Arresti në burg” (objekt i këtij ankimi kushtetues), por argumentet e parashtruara përpara Gjykatës në lidhje me kuptimin e nenit 242 të KPP-së (që ndalon pezullimin nga detyra të të zgjedhurve sipas Kodit Zgjedhor) dhe efektin e “pezullimit de facto” të tij për shkak të “Arrestit në burg” nuk janë parashtruar më parë përpara gjykatave të zakonshme. Për më tepër, ashtu siç është parashtruar ky argument, që lidhet me interpretimin e harmonizuar të neneve 230 dhe 242 të KPP-së, përbën haptazi një çështje të interpretimit të ligjit, që u përket gjykatave të juridiksionit të zakonshëm, veçanërisht Gjykatës së Lartë dhe del jashtë juridiksionit kushtetues, nëse nuk shterohet më parë juridiksioni i zakonshëm gjyqësor. Kërkuesi në ngritjen e këtyre argumenteve, të pashteruara më parë përpara gjykatave të zakonshme, ka marrë shkas apo është frymëzuar nga vendimi i Gjykatës për shfuqizimin e aktit të shkarkimit administrativ të tij nga detyra e kryetarit të Bashkisë së Tiranës. Në kohën e ushtrimit të rekursit drejtuar Gjykatës së Lartë prej kërkuesit (para datës 08.07.2025), nuk ishte nxjerrë ende VKM-ja nr. 539/2025 që e shkarkonte kërkuesin nga detyra e kryetarit të Bashkisë së Tiranës, vendim i cili u shfuqizua nga Gjykata vetëm 18 ditë para se kërkuesi t’i drejtohej kësaj Gjykate me ankimin kushtetues individual (i cili mban datën 21.11.2025) për kundërshtimin e vendimeve të gjykatave të zakonshme për caktimin ndaj tij të masës së sigurimit “Arresti në burg”, ndaj argumentet e tij për faktet e ngjara pas dhënies së vendimit nga Gjykata e Lartë nuk mund t`i nënshtrohen juridiksionit kushtetues pa shteruar më parë juridiksionin e zakonshëm. Gjykata e Lartë nuk kishte sesi të merrte në shqyrtim shkaqe që nuk ishin argumentuar nga kërkuesi, pasi ndonëse ishte i njohur fakti se masa e sigurimit “Arresti në burg” ishte vendosur ndaj kryetarit të bashkisë, duke e penguar atë të ushtrojë funksionin, kërkuesi nuk argumentonte në rekurs se kishte ndonjë ndalim ligjor për caktimin e kësaj mase, që Gjykata e Lartë ta analizonte më vete e të mbante qëndrim të posaçëm për të (shih rekursin drejtuar Gjykatës së Lartë). Proporcionaliteti i masës së sigurimit i lidhur me të drejtën e kërkuesit për t’u zgjedhur dhe për të ushtruar detyrën e kryetarit të bashkisë nuk është argumentuar ose ngritur mjaftueshëm në rekursin e tij drejtuar Gjykatës së Lartë, ndaj ai kërkim i ri i paraqitur në juridiksionin kushtetues, për të cilin shumica prishi vendimin e Gjykatës së Lartë, nuk është shteruar më parë në gjykatat e zakonshme e, rrjedhimisht, nuk mund të përbënte shkak për cenimin e vendimit të Gjykatës së Lartë.
9. Edhe Raporti i Komisionit të Venecias CDL-AD(2025)045, datë 24.10.2025 “Për ndikimin e paraburgimit të kryetarëve të bashkive në ushtrimin e qeverisjes demokratike vendore”, i cituar nga kërkuesi përpara Gjykatës, mban një datë më të vonë se vendimi i Gjykatës së Lartë ose vendimet e gjykatave të posaçme. Për rrjedhojë, nuk mund të përdorej si argument para tyre në kohën kur këto vendosën për caktimin dhe vijimin e masës së sigurimit “Arresti në burg”. Ky është një faktor tjetër që evidenton faktin se kërkuesi nuk ka shteruar në substancë dhe as formalisht para gjykatave të zakonshme, në lidhje me këtë gjykim kushtetues, argumentet për cenimin e parimit të proporcionalitetit në këndvështrim të së drejtës për t’u zgjedhur. Për këto arsye, Gjykata nuk duhej t’i merrte parasysh ato.
10. Masa e arrestit e caktuar ndaj kërkuesit, ashtu siç pranohet nga Gjykata (shih paragrafin 91 të vendimit), është në përputhje me dispozitat procedurale penale dhe gjykatat e zakonshme kanë arsyetuar në mënyrë të plotë dhe shteruese në këtë drejtim, për sa i përket dyshimit të arsyeshëm të bazuar në prova. Masa “Arresti në burg” në rastin konkret është vendosur për një qëllim të ligjshëm, garantimin e mbarëvajtjes së procesit penal dhe nuk duket të jetë joproporcionale në kontekstin e rrethanave të çështjes dhe në raport me natyrën e veprave penale për të cilat dyshohet kërkuesi. Gjykatat e juridiksionit të zakonshëm, në vlerësimin e tyre për masën e sigurimit personal të vendosur ndaj kërkuesit, kanë argumentuar gjerësisht dhe në detaje për arsyet të cilat kanë justifikuar kufizimin, duke shfaqur një kujdes të veçantë në këtë drejtim, si dhe përse kjo masë ishte masa më e përshtatshme për të arritur qëllimin për të cilën ishte kërkuar. Ato kanë analizuar jo vetëm dyshimin e arsyeshëm, të bazuar në prova, se kërkuesi mund të ketë kryer veprat penale për të cilën akuzohet, por edhe ekzistencën e kritereve të tjera që justifikojnë kufizimin e lirisë sipas nenit 228, pika 3, të KPP-së. Gjykatat e zakonshme madje (arsye kjo e pakicës për mosdakordësi për sa i përket paragrafëve 116-118 të vendimit të Gjykatës), ndonëse në kohën e shqyrtimit të çështjes prej tyre nuk kishte dalë ende vendimi penal i datës 04.05.2026 i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, duket se i kanë paraprirë atij dhe kanë dhënë arsyetim shterues në pajtim edhe me orientimet aktuale të këtij vendimi të marrë për ndryshimin e praktikës gjyqësore, referuar vendimit unifikues nr. 7, datë 14.10.2011 të Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë. Në rastin e kërkuesit, gjykatat e zakonshme kanë shqyrtuar realisht dhe me diligjencë masat e tjera më pak kufizuese të lirisë personale (për shembull “Garancia pasurore”) dhe kanë arsyetuar shprehimisht përse ato nuk ishin të mjaftueshme në rastin konkret, duke qenë kësisoj arsyetimi i tyre brenda hapësirave kushtetuese të vlerësimit gjyqësor. Gjykata e Lartë është pajtuar me arsyet e dhëna prej gjykatave, duke miratuar arsyet e vendimmarrjes së tyre. Nëse gjykatat arsyetojnë brenda hapësirës që u lejon Kushtetuta, atëherë vendimmarrja e tyre bëhet e pacenueshme dhe Gjykata nuk mund të shtrijë kontrollin e saj në aspektet e oportunitetit të vendimmarrjes, për sa kohë nuk argumenton një cenim të qartë dhe të hapur të ndonjë norme kushtetuese.
11. Nga leximi i vendimeve të gjykatave të zakonshme rezulton se në caktimin e masës “Arresti në burg” prokurori, fillimisht, dhe gjykatat, në vijim, kanë dhënë dhe bërë një arsyetim jashtëzakonisht të individualizuar, të mbështetur në fakte e rrethana të posaçme të çështjes, që lidhnin nevojën e kësaj mase me rrezikshmërinë e veprës dhe të autorit në rastin konkret. Ky vlerësim mbështetej në rrethanat specifike të faktit, në mënyrën e kryerjes së veprës dhe në të dhënat që lidhen me personin ndaj të cilit caktohet masa e sigurimit, përfshirë personalitetin, sjelljen, rrethanat individuale e familjare, si dhe treguesit e tjerë të rëndësishëm për vlerësimin e rrezikut real procedural ose shoqëror që ai paraqiste në çështjen konkrete, sidomos lidhur me faktin se veprat penale dyshohej se ishin kryer gjatë dhe për shkak të ushtrimit të detyrës si kryebashkiak. Gjatë arsyetimit për rrezikshmërinë e veçantë të veprës dhe të autorit, në kuptim të nenit 230, pika 1, të KPP-së, masa e sigurimit “Arresti në burg” është përligjur nga gjykatat si masa më e përshtatshme që garantonte nevojat e sigurimit, konfirmuar edhe gjatë gjykimit në apel. Rrezikshmëria e veçantë e veprës dhe e autorit nuk është nxjerrë vetëm ose kryesisht nga natyra e krimit ose nga marzhi i dënimit, por nga vlerësimi i ndërthurur i rrezikshmërisë së veçantë të faktit penal, i mënyrës së kryerjes, pasojave të ardhura, i personalitetit të të pandehurit, i sjelljes së tij, si dhe i rrethanave të tjera të rëndësishme dhe të lidhura ndërmjet tyre për rastin konkret. Në këtë çështje Prokuroria e Posaçme duket se ka përmbushur në mënyrë të detajuar barrën e justifikimit të nevojës për caktimin e masës së sigurimit “Arresti në burg”, ndërsa gjykata ka verifikuar dhe arsyetuar në lidhje me to në atë fazë të procedimit (përfshirë dhe gjykimin e faktit në apel). Prokuroria e Posaçme ka paraqitur dhe argumentuar në mënyrë konkrete faktet dhe rrethanat që mbështesnin nevojën e caktimit të masës “Arresti në burg”, përfshirë rrezikun konkret dhe papërshtatshmërinë e masave më pak kufizuese. Në vendimmarrjen e saj gjykata nuk është kushtëzuar nga paraqitja ose jo e “provave pozitive” nga personi nën hetim, por ka arsyetuar mjaftueshëm edhe për rrethanat faktike personale, familjare dhe rrethanat e tjera të ngritura prej tij në favor të masave më pak kufizuese.
12. Në këtë drejtim, për sa i përket individualizimit të nevojave të sigurimit në rastin konkret, në raport me proporcionalitetin e masës, në parashtrimet e saj të datës 12.03.2026 Prokuroria e Posaçme, pikërisht në lidhje me sa argumenton Gjykata në paragrafët 116-118 të vendimit, ka theksuar se lidhur me pretendimin e kërkuesit se masa e sigurimit personal është bazuar mbi “një rrezik abstrakt”, vlerëson se gjykatat e të gjitha shkallëve kanë pranuar se nga i pandehuri dhe rrethi i tij i afërt janë ndërmarrë tentativa reale për ndikim mbi dëshmitarë; janë shkatërruar, fshehur komunikime ose fabrikuar prova dhe akte shkresore. Gjithashtu, ndërhyrjet procedurale të cilat kanë ndodhur edhe pas arrestimit të shtetasit Erion Veliaj (kërkuesit), nuk janë argumentuar në mënyrë abstrakte, por mbi bazën e provave të mbledhura nga organi procedues dhe të paraqitura në seancë gjyqësore. Në rastin konkret rezulton se: 1) ndaj të pandehurit Erion Veliaj ekziston i konsoliduar tashmë “një dyshim i arsyeshëm i bazuar në prova” se i ka kryer veprat penale për të cilat akuzohet; 2) faktet dhe mënyra me të cilat kanë ndodhur veprat penale janë të tilla që sugjerojnë ekzistencën e një mendimi kriminal për marrjen në vazhdimësi të përfitimeve të parregullta (modus operandi), të vënë në zbatim në bashkëpunim me persona të tjerë; 3) kërkuesi disponon dhe shfrytëzon një rrjet të ngjeshur marrëdhëniesh personale, shumica e të cilave burojnë nga funksioni i tij si kryetar i bashkisë, mundësitë e pakufizuara financiare të cilat rriten në mënyrë eksponenciale duke pasur në konsideratë subjektet tregtare të cilat varen nga vendimmarrjet e tij, si dhe mbulim të gjerë mediatik që ka synuar krijimin e një klime thellësisht intimiduese për mbarëvajtjen e hetimit dhe gjykimin penal. Në këtë kuadër, edhe aktualisht kërkuesi po shfrytëzon funksionin e kryetarit të bashkisë, duke imponuar vullnetin e tij për të përfshirë institucionin që financohet nga taksat e publikut në konflikte ligjore të natyrës administrative, ndërkohë që akuzat penale i janë atribuuar atij individualisht. Kjo gatishmëri për të aktivizuar bashkinë në funksion të një strategjie personale mbrojtjeje, të çon logjikisht te vlerësimi i arsyeshëm se vijon të ekzistojë rreziku se i njëjti mekanizëm mund të përdoret për të ndikuar në integritetin e provave në gjykim; 4) në veprat penale për të cilat është akuzuar kërkuesi, rezulton e provuar përfshirja aktive e familjarëve të afërt dhe jo vetëm; 5) profesionistë të fushës së financës, por jo vetëm, rezultojnë gjithashtu të jenë të përfshirë në veprimet e kundërligjshme, veçanërisht në drejtim të pastrimit të produkteve të veprës penale; 6) përfaqësues të nivelit të lartë në organet kushtetuese të karakterit legjislativ rezultojnë të përfshirë dhe të akuzuar, për pasojë, në prishje provash, në interes ekskluziv të kërkuesit dhe të bashkëshortes së tij; 7) punonjës të nivelit të lartë të administratës bashkiake, në varësi të drejtpërdrejtë të kërkuesit, të cilët ishin në detyrë dhe vijuan dhe më pas të ushtronin funksionet e tyre, provohet të kenë marrë kontakt me personat e thirrur si deklarues gjatë hetimit paraprak, me qëllim manipulimin e dëshmive të kërkuara nga organi procedues; 8) persona të afërt me kërkuesin kanë dëshmuar se kanë pranuar të nënshkruajnë aktmarrëveshje me përmbajtje të rreme për të justifikuar post factum shuma të hollash të siguruara nga burime të paligjshme. Persona të tjerë kanë pranuar se u është kërkuar dhe kanë fshirë të gjitha mesazhet telefonike që kanë pasur me bashkëshorten e kërkuesit, e bashkëpandehur në proces penal. Gjithashtu, ky i fundit ka paraqitur si provë një dokument shkresor me përmbajtje gjithashtu të rreme, për të mbuluar burimin e paligjshëm të pasurisë të llojit “vilë”, të ndodhur në Qerret, aktualisht nën sekuestro preventive.
13. Faktet e mësipërme, të cilat janë pasqyruar edhe në vendimet e gjykatave të zakonshme, përfshirë Gjykatën e Lartë, që ka bërë të vetin arsyetimin e gjykatave më të ulëta, në këndvështrimin e pakicës argumentojnë mjaftueshëm në aspektin kushtetues proporcionalitetin e masës së sigurimit të caktuar, duke individualizuar po mjaftueshëm nevojat e sigurimit në raport me sjelljen e dyshuar të kërkuesit apo të personave të lidhur ose të influencuar nga ai, në raport me nevojat e procedimit penal. Gjykatat e posaçme dhe Gjykata e Lartë kanë verifikuar dhe arsyetuar në mënyrë konkrete faktin që nevojat e sigurimit nuk mund të plotësoheshin nga masa më të lehta sigurimi, duke argumentuar edhe se përse masa më e rëndë ishte e vetmja që plotësonte nevojat e sigurimit, referuar dinamikës së hetimit penal dhe rrethanave konkrete të pasqyruara dhe të provuara nga organi i akuzës. Në lidhje me arsyetimin në detaje nga gjykatat e zakonshme edhe Gjykata, në paragrafin 91 të vendimit, pranon se: “[…] Nga arsyetimi i vendimeve të gjykatave të zakonshme rezulton se dyshimi i arsyeshëm nuk është mbështetur në vlerësime të përgjithshme ose abstrakte, por në të dhëna, informacione dhe akte konkrete të administruara në atë fazë të procedimit, të cilat, në tërësinë e tyre, janë vlerësuar si të mjaftueshme për të krijuar një lidhje objektive midis kërkuesit dhe veprave penale për të cilat dyshohet. Gjykata nuk zëvendëson gjykatat e zakonshme në çmuarjen e provave dhe as nuk shprehet për fajësinë ose pafajësinë e kërkuesit, por verifikon nëse përfundimi i tyre për ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm është haptazi i paarsyeshëm ose arbitrar. Në rastin konkret, pavarësisht pretendimeve të kërkuesit për mënyrën e krijimit dhe përdorimit të bazës provuese, nuk rezulton që gjykatat e zakonshme të kenë vendosur masën e sigurimit në mungesë të çdo baze faktike ose mbi dyshime thjesht hipotetike.
Gjykata vlerëson se në çështjen penale ndaj kërkuesit duket se ka informacione që do të bindnin një vëzhgues të paanshëm se ai mund të ketë kryer veprat penale për të cilat është i dyshuar, ndaj nuk mund të konkludohet se ai është arrestuar në mungesë të dyshimit të arsyeshëm, në kuptim të nenit 27, paragrafi 2, shkronja “c”, të Kushtetutës dhe nenit 5, pika 1, shkronja “c”, të KEDNJ-së. Arsyetimi i gjykatave të zakonshme në këtë drejtim nuk është abstrakt, por ato gjykata kanë shpjeguar në mënyrë konkrete dhe të mjaftueshme praninë e kritereve dhe kushteve që lejojnë kufizimin e lirisë personale.”.
14. Përveç sa më sipër, pakica vlerëson se proporcionaliteti i ndërhyrjes në rastin konkret, për sa i përket së drejtës për t’u zgjedhur të kërkuesit, në mungesë të imunitetit kushtetues për funksionin e kryetarit të bashkisë, ka respektuar dhe garantuar në mënyrë të ekuilibruar nevojën e mbrojtjes së ecurisë konform ligjit të procedimit penal, me atë të ushtrimit të detyrës nga kryetari i bashkisë me integritet, transparencë dhe përgjegjësi. Vërtet i zgjedhuri ka detyrimin e përfaqësimit real të zgjedhësve dhe mandatin e besuar nga zgjedhësit është i detyruar ta ushtrojë realisht (shih vendimin nr. 4, datë 23.02.2011 të Gjykatës Kushtetuese), por kjo nuk i jep imunitet nga masat shtrënguese penale, sidomos kur ato caktohen për shkak të dyshimeve të arsyeshme për abuzimin me detyrën, në përmasa të mëdha. Funksionari publik i emëruar ose i zgjedhur, mbart edhe detyrimin e ushtrimit të funksioneve të tij publike me integritet profesional dhe moral, si një element i qenësishëm që ndikon në ushtrimin korrekt të tyre dhe rritjen e besimit publik. Ndërsa Kushtetuta ka parashikuar një regjim imunitetesh të zbatueshëm ndaj disa funksionarëve publikë, duke u dhënë atyre, për shkak të funksioneve të rëndësishme shtetërore që kryejnë, mbrojtje të veçantë ligjore, organet e qeverisjes vendore nuk gëzojnë një imunitet të tillë kushtetues të paprekshmërisë nga ndjekja penale ose arrestimi dhe as nuk barazohen me funksionarë të tjerë publikë për të cilët është i zbatueshëm ky regjim. Megjithatë, edhe imuniteti nuk ka për qëllim që t`u garantojë këtyre funksionarëve paprekshmërinë, por synon, nga njëra anë, të garantojë ushtrimin e qetë dhe të pandikuar të funksioneve të rëndësishme publike dhe, ana tjetër, të garantojë përgjegjshmërinë e tyre nëse në përfundim të verifikimeve përkatëse dhe një procesi të rregullt ligjor, rezulton se veprimet e tyre janë të motivuara nga interesi privat ose keqbesimi (shih vendimet nr. 1, datë 17.01.2025; nr. 81, datë 21.11.2024 të Gjykatës Kushtetuese).
15. Vetëm fakti që kërkuesi vazhdon të jetë de jure në detyrë si kryetar i Bashkisë së Tiranës, për shkak të shfuqizimit nga Gjykata të VKM-së nr. 539/2025 që kishte vendosur shkarkimin e tij nga detyra për mosparaqitje në detyrë si pasojë e pamundësisë së shkaktuar nga zbatimi i masës së sigurimit “Arresti në burg”, nuk përbën premisë kushtetuese për të vënë në dyshim vendimet gjyqësore që kanë caktuar dhe lejuar zbatimin e kësaj mase, në rast se nuk konstatohet mungesa e arsyetimit nga gjykatat e zakonshme në drejtim të ekzistencës së kushteve dhe të kritereve për kufizimin e lirisë në rastin konkret. Kërkuesi përgjigjet dhe është i barabartë para ligjit, njësoj si çdo qytetar tjetër, të cilit mund t’i cenohet punësimi ose të drejta të tjera të njohura në dispozita të veçanta kushtetuese, për shkak të caktimit ndaj tij/saj të një mase të justifikuar sigurimi personal “Arresti në burg”, kur kjo masë është e nevojshme në një shoqëri demokratike për garantimin e nevojave të sigurimit në procesin penal. Funksioni publik, edhe në ato raste kur është i veshur me imunitet, nuk mund të jetë garanci për paprekshmëri. Edhe vetë regjimi i imunitetit nuk përbën privilegj personal, por një garanci funksionale që synon të sigurojë ushtrimin e lirë dhe të pavarur të detyrës publike, në ato raste kur ka dyshime të arsyeshme se procedimi penal është i motivuar politikisht. Ai nuk përbën dhe nuk mund të interpretohet si një mburojë ndaj zbatimit të ligjit penal, pasi çdo funksionar publik, sikundër çdo individ tjetër, mbetet subjekt i përgjegjësisë penale dhe është i detyruar t’u nënshtrohet rregullave dhe sanksioneve penale përpara organeve kompetente në rast të kryerjes së një vepre penale.
16. Për më tepër, në rastin konkret, kërkuesi është akuzuar pikërisht për kryerjen e veprave penale “Korrupsioni pasiv i funksionarëve të lartë shtetërorë ose i të zgjedhurve vendorë”, në bashkëpunim dhe “Pastrimi i produkteve të veprës penale ose veprimtarisë kriminale, në bashkëpunim dhe më shumë se një herë, të parashikuara përkatësisht nga nenet 260 e 25 dhe 287, paragrafi i dytë, të KP-së, gjatë dhe për shkak të ushtrimit të detyrës së tij si kryetar i Bashkisë së Tiranës. Asnjë indicie nuk është parashtruar se procedimi penal ndaj tij është bërë për motive të dyshuara si politike, në dallim nga shtysat që sollën hartimin e Raportit të Komisionit të Venecias CDL-AD(2025)045, datë 24.10.2025 “Për ndikimin e paraburgimit të kryetarëve të bashkive në ushtrimin e qeverisjes demokratike vendore”. Siç u përmend edhe më sipër, sipas pretendimeve të Prokurorisë së Posaçme dhe vlerësimit të gjykatave të zakonshme (organe këto apolitike), kërkuesi si modus operandi dyshohet se kishte ushtruar autoritetin publik në fushën e dhënies së fondeve publike, por edhe të lejeve të ndërtimit në këmbim të përfitimeve të parregullta. Siç është përmendur edhe më sipër, në vendimet e gjykatave të zakonshme është arsyetuar se ka lindur dyshimi i arsyeshëm i bazuar në prova se kërkuesi dhe bashkëshortja e tij kanë kryer në bashkëpunim veprime të kundërligjshme që konsistojnë në marrjen e përfitimeve të parregullta në disa episode të veçanta, në formë shumash monetare dhe pasurish të paluajtshme nga shtetas ose subjekte tregtare, të cilët kanë pasur interesa të drejtpërdrejtë financiarë në Bashkinë e Tiranës, duke evidentuar episodet të cilave u referohen, si dhe faktet penale që kanë rezultuar deri në atë fazë të hetimeve. Përveç këtyre përfitimeve, ka lindur edhe dyshimi se pasuritë e përfituara nga kërkuesi dhe bashkëshortja e tij janë fshehur dhe nuk janë deklaruar rregullisht. Sipas gjykatave, duke mbajtur në konsideratë mekanizmin e dyshuar që kërkuesi ka ideuar së bashku me bashkëshorten, i vënë në funksion dhe zbatuar për një kohë të gjatë, sa më tepër që të qëndrojë pa masën e sigurimit “Arresti në burg”, aq më i madh është rreziku që të kryejë krime të rënda, të të njëjtit lloj me ato për të cilat po procedohet, të cilat dyshohet se janë kryer pikërisht për shkak të detyrës. Gjykata nuk ka marrë argumente bindëse nga ana e kërkuesit që të zbehin faktet që kanë konstatuar gjykatat e zakonshme, ndaj nuk mund të gjejë shkelje të ndonjë të drejte kushtetuese të kërkuesit, në drejtim të arsyetimit të vendimit të Gjykatës së Lartë.
17. Po kështu, gjykatat e zakonshme kanë mbajtur parasysh edhe faktin se ushtrimi i funksionit publik nga kërkuesi nëse lihet pa masën e sigurimit “Arresti në burg”, në situatën që ai vijon të jetë kryetar i Bashkisë së Tiranës, përbën rrezik dhe dyshim të arsyeshëm që ai të mund të vijojë të abuzojë me detyrën në të njëjtën mënyrë. Nga ana tjetër, gjykatat, për të njëjtën arsye, kanë marrë në konsideratë rrezikun që kthimi i kërkuesit në detyrë në rast të caktimit të një mase më të butë ose procedimit të tij në liri mund të ketë në drejtim të provave, për shkak të aksesit të tij në provat dokument dhe mundësisë së ndikimit te dëshmitarët e akuzës dhe integritetin e këtyre provave. Këto dyshime janë përforcuar gjatë gjykimit të zhvilluar në apel, mbi bazën e provave të depozituara nga Prokuroria e Posaçme. Mbi këto argumente, gjykatat e faktit kanë arritur në të njëjtin përfundim se asnjë masë tjetër sigurimi nuk do të ishte e përshtatshme për të garantuar nevojat e sigurimit, në rastin konkret. Gjykata e Lartë, duke u pajtuar me arsyet e detajuara të gjykatave më të ulëta, nuk është e qartë se çfarë duhet të arsyetojë domosdoshmërisht më shumë në këtë drejtim, për sa i përket caktimit fillestar të masës së sigurimit ndaj kërkuesit.
18. Edhe pse masa e arrestit ka sjellë pasojë në ushtrimin efektiv të mandatit nga kërkuesi, kjo nuk është arsye e mjaftueshme kushtetuese për të vënë në dyshim vendimet gjyqësore objekt ankimi kushtetues dhe për të lënë mënjanë parimin kushtetues të barazisë përpara ligjit. Kjo rrethanë nuk është e aftë në vetvete që të përjashtojë apriori mundësinë e caktimit të një mase sigurimi siç është “Arresti në burg”, nëse kjo masë argumentohet se synon të përmbushë qëllimin legjitim të procedimit penal dhe justifikohet nga nevojat konkrete të sigurimit. Siç u tha edhe më sipër, gjykatat e zakonshme, në mënyrë të individualizuar dhe jo abstrakte, kanë treguar në vendimet e tyre ekzistencën e rrezikut që kërkuesi, nëse lihej i lirë, mund të kryejë të njëjtat vepra penale, duke pasur parasysh natyrën e atyre për të cilat është akuzuar dhe modus operandi të skemës së dyshuar dhe kohëzgjatjen e saj. Po kështu, ato kanë treguar edhe se rreziku për provat është i lidhur me funksionin e kërkuesit si kryetar i Bashkisë së Tiranës dhe faktin së një pjesë e dëshmitarëve janë vartës të tij, si dhe sjelljen e pretenduar pas arrestimit. Ndaj duket i arsyeshëm prapësimi i Prokurorisë së Posaçme në gjykimin kushtetues se rreziku i pengimit të drejtësisë është argumentuar me tentativat e kërkuesit dhe rrethit të tij të afërt për ndikim te dëshmitarët dhe shkatërrimin, fshehjen ose fabrikimin e provave dhe akteve shkresore, si dhe se është provuar se kërkuesi ka kapacitet real për ndikim në hetimin paraprak, pasi disponon burime financiare të konsiderueshme, rrjete ndikimi të fuqishme me kapacitet të plotë funksional, si dhe aftësi për koordinim veprimesh edhe pas arrestimit dhe izolimit. Në lidhje me këtë, përbën fakt të njohur publik edhe tubimi i tensionuar përpara Gjykatës së Posaçme me rastin e marrjes në pyetje të kërkuesit në atë gjykatë, si dhe fushata publike-mediatike targetuese ndaj funksionarëve të drejtësisë të caktuar sipas ligjit për hetimin dhe gjykimin e çështjes, çka minimalisht në vlerësimin e pakicës nuk zbut nevojat e sigurimit në kuadër të gjykimit kushtetues, për sa i përket parimit të proporcionalitetit të lidhur edhe me të drejtën për t`u zgjedhur.
19. Po kështu, gjykatat e zakonshme nuk janë mbështetur vetëm në ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm, por kanë identifikuar edhe nevoja të tjera sigurimi, të lidhura me rrezikun për marrjen ose vërtetësinë e provës, rrezikun e largimit dhe rrezikun e kryerjes së veprave të tjera penale po aq të rënda apo më të rënda, të cilat janë argumentuar konkretisht dhe në mënyrë të individualizuar. Rreziku në vetvete nuk nënkupton se fakti ka ndodhur, dokumentohet si i tillë dhe i paraqitet gjykatës, por se mund të ndodhë me probabilitet të lartë, bazuar mbi të dhënat që ka në dispozicion organi i procedimit. Duhet theksuar se gjykatat e zakonshme, e veçanërisht ato të faktit, janë në pozitë më të mirë se Gjykata për vlerësimin e rreziqeve që justifikojnë caktimin e masave të sigurimit. Gjykatat e zakonshme kanë mbajtur në konsideratë natyrën dhe mënyrën e dyshuar të kryerjes së veprave penale, kohëzgjatjen dhe kompleksitetin e skemës së pretenduar, pozitën publike të kërkuesit, lidhjen e kësaj pozite me mundësinë për të ndikuar mbi persona ose dokumente që mund të shërbenin si burime prove, si dhe sjelljen konkrete të tij pas caktimit të masës, elemente këto që janë vlerësuar se provojnë ekzistencën e rrezikut për mbarëvajtjen e procedimit penal.
20. Edhe Gjykata e Lartë, në situatën që, për më tepër, nuk janë evidentuar edhe qëndrime diametralisht të kundërta të gjykatave të faktit, pasi ka marrë në shqyrtim shkaqet e rekursit, për atë pjesë që ka qenë e argumentuar dhe relevante për objektin e ankimit, ka vlerësuar se ato janë të pabazuara, duke u dhënë përgjigje të mjaftueshme dhe të individualizuar pretendimeve të kërkuesit që lidhet me ekzistencën e kushteve dhe të kritereve që lejojnë kufizimin e lirisë, ekzistencën e dyshimit të arsyeshëm, proporcionalitetin e ndërhyrjes, nevojën për vazhdimin e saj, si dhe papërshtatshmërinë e masave të tjera më të buta. Edhe pse ajo gjykatë nuk është ndalur në mënyrë të shprehur në pretendimin për cenimin e së drejtës së kërkuesit për t`u zgjedhur e cila përfshin edhe ushtrimin efektiv të mandatit si kryetar i Bashkisë së Tiranës (për shkak edhe të mosargumentimit sa duhet nga ana e kërkuesit në lidhje me të), arsyetimi në drejtim të ligjshmërisë së masës dhe ekzistencës së kritereve dhe kushteve që lejojnë caktimin dhe vazhdimin e saj konsiderohet se plotëson kërkesën kushtetuese për një vendim të arsyetuar. Gjykata e Lartë, në ushtrim të funksionit të saj si gjykatë e ligjit, ka verifikuar mënyrën e zbatimit të ligjit procedural nga gjykatat më të ulëta, në funksion të kontrollit të respektimit të standardeve kushtetuese që garantojnë lirinë personale, pa qenë e nevojshme analiza e detajuar e faktorit që ka të bëjë me detyrën publike të kërkuesit, e cila është e parëndësishme dhe pa ndikim në raport me zbutjen e nevojave të sigurimit. Madje, përkundrazi, gjykatat e zakonshme kanë arsyetuar se veprat penale lidhen me detyrën e kërkuesit dhe ekziston rreziku që ai të kryejë të njëjtat vepra apo më të rënda, nëse ndaj tij nuk caktohet masa “Arresti në burg”, sipas nenit 238 të KPP-së. Në aspektin kushtetues, gjykatat e zakonshme kanë treguar kujdesin e shtuar dhe të nevojshëm për arsyetimin e vendimmarrjes së tyre, ndaj në drejtim të arsyetimit nuk mund të cenohej vendimmarrja e tyre.
21. Gjykata ka theksuar se arsyetimi i vendimeve është element thelbësor i një vendimi të drejtë. Vendimi gjyqësor në çdo rast duhet të jetë i rregullt në formë dhe i qartë në përmbajtje dhe në tërësinë e tij ai duhet konsideruar si një unitet, në të cilin pjesët përbërëse janë të lidhura ngushtësisht mes tyre dhe formojnë një përmbajtje koherente brenda vendimit, i cili përjashton çdo kundërthënie, kontradiksion të hapur ose të fshehtë (shih vendimet nr. 3, datë 21.01.2025; nr. 50, datë 20.06.2024 të Gjykatës Kushtetuese). Zbatimi i këtij parimi është vlerësuar nga Gjykata rast pas rasti, në varësi të rrethanave konkrete të çështjes dhe natyrës së vendimit, duke analizuar nëse vendimet gjyqësore të kundërshtuara e kanë përmbushur në mënyrë të mjaftueshme detyrimin për arsyetimin e tyre (shih vendimet nr. 19, datë 21.03.2024; nr. 21, datë 26.09.2022; nr. 6, datë 16.02.2021 të Gjykatës Kushtetuese).
22. Gjykata ka pohuar, gjithashtu, në mënyrë konstante se është detyrë e gjykatave të juridiksionit të zakonshëm të vlerësojnë faktet dhe provat e administruara, si dhe të interpretojnë ligjin për qëllim të procesit gjyqësor që ato zhvillojnë, ndërsa detyra e saj është të vlerësojë nëse gjatë procesit gjyqësor ka pasur shkelje të të drejtave kushtetuese, si dhe nëse zbatimi i ligjit ka qenë eventualisht arbitrar, në kuptimin që të bjerë ndesh haptazi me konceptin e gjykimit të drejtë të përcaktuar në nenin 42 të Kushtetutës (shih vendimet nr. 30, datë 29.05.2023; nr. 33, datë 14.11.2022; nr. 3, datë 23.02.2016 të Gjykatës Kushtetuese). Gjykata nuk vepron si shkallë e katërt gjykimi, por ajo ndërhyn atëherë kur gabimi ligjor ose faktik nga gjykatat e juridiksionit të zakonshëm është aq i dukshëm, sa një gjykatë e kujdesshme nuk mund ta kishte bërë ndonjëherë ose është i tillë që gjykimin e bën të padrejtë (shih vendimet nr. 59, datë 14.11.2023; nr. 30, datë 29.05.2023 të Gjykatës Kushtetuese).
23. Për sa më sipër, në vlerësimin tim të pakicës, vendimi i Gjykatës së Lartë përmbush dhe tejkalon standardin kushtetues të arsyetimit të vendimit gjyqësor, për sa kohë rezulton të ketë dhënë përgjigje të mjaftueshme dhe të individualizuar për pretendimet thelbësore të kërkuesit që lidhen me ligjshmërinë e masës së sigurimit dhe proporcionalitetin e saj, në rrethanat konkrete të kësaj çështjeje. Mosdhënia përgjigje e detajuar nga ajo gjykatë e çdo aspekti ose grup fjalësh të paargumentuara, të shkruar në rekurs, nuk cenon të drejtën e aksesit efektiv në Gjykatën e Lartë dhe standardin e arsyetimit të vendimit, sidomos kur nuk preket ndonjë regjim imuniteti i parashikuar në Kushtetutë. Duke pasur parasysh se veprat penale për të cilat dyshohet kërkuesi, janë të lidhura ngushtë me funksionin publik, në kuptimin e dyshimit të keqpërdorimit të tij dhe se arsyeja e paraburgimit lidhet, ndër të tjera, me rrezikun e ushtrimit të ndikimit në prishjen e provave të gjalla ose dokumentare dhe kryerjen e veprave të njëjta penale apo më të rënda, është e qartë se gjykatat e zakonshme kanë analizuar me vëmendje të posaçme dhe të shtuar kushtet dhe kriteret ligjore për caktimin e masës së sigurimit “Arresti në burg” edhe për shkak të pasjes së qartë të pasojave të mundshme të nënkuptuara, që lidhen me ushtrimin efektiv të funksionit të zgjedhur të kërkuesit si kryetar i Bashkisë së Tiranës, e cila është bashkia kryesore e Republikës së Shqipërisë, si bashkia e kryeqytetit.
24. Në këto kushte, brenda kufijve të kontrollit kushtetues të vendimeve objekt ankimi, nuk rezulton që Gjykata e Lartë, në ushtrimin e funksionit të saj dhe në këndvështrim të të drejtave kushtetuese të zbatueshme, të mos ketë dhënë arsye relevante dhe të mjaftueshme në vendimin e saj në drejtim të pabazueshmërisë së shkaqeve të rekursit, pra që të mos ketë respektuar standardet e një vendimi të arsyetuar, siç kërkohet në të tilla raste.
25. Në përfundim, për sa më sipër, jam i qëndrimit se pretendimet e kërkuesit për cenimin e dinjitetit dhe të lirisë personale në aspektin substancial, në drejtim të proporcionalitetit të ndërhyrjes të lidhur me të drejtën për t`u zgjedhur, por edhe në drejtim të arsyetimit të individualizuar të nevojave të sigurimit nga Gjykata e Lartë, janë të pabazuara, ndaj kërkesa duhej të ishte rrëzuar.
MENDIM PJESËRISHT KUNDËR
1. Në gjykimin kushtetues të çështjes që i përket kërkuesit Erion Veliaj, me objekt kundërshtimin e vendimeve të gjykatave të posaçme që kanë caktuar dhe lejuar vazhdimin e masës së sigurimit personal “Arresti në burg” ndaj tij, unë, gjyqtarja Marsida Xhaferllari, kam votuar për rrëzimin e kërkesës për shfuqizimin e vendimeve gjyqësore dhe konstatimin e cenimit të dinjitetit të kërkuesit për shkak të mbajtjes së tij të izoluar në kabinën e xhamit. Në mbështetje të nenit 132, pika 3, të Kushtetutës dhe nenit 72, pika 8, të Ligjit Organik të Gjykatës, që parashikojnë publikimin e mendimit të pakicës së bashku me vendimin përfundimtar, parashtroj në vijim qëndrimin tim.
a) Për kërkimin për shfuqizimin e vendimeve gjyqësore
2. Për sa i përket kërkimit për shfuqizimin e vendimeve gjyqësore, kam mbajtur qëndrim të ndryshëm nga shumica, e cila ka vendosur shfuqizimin e vendimit të Gjykatës së Lartë për shkak të mungesës së arsyetimit të pretendimit të kërkuesit të ngritur në rekurs për cenimin e proporcionalitetit të masës së sigurimit “Arresti në burg” të lidhur edhe me të drejtën për t’u zgjedhur. Në lidhje me këtë pretendim, ndaj të njëjtin qëndrim me gjyqtarin Asim Vokshi, sipas të cilit ky pretendim, në mënyrë të përmbledhur, nuk ishte i bazuar për tri arsye kryesore.
3. Së pari, argumenti i kërkuesit se gjykatat e zakonshme, nëpërmjet caktimit të masës “Arresti në burg” kanë realizuar de facto pezullimin e tij nga detyra e kryetarit të bashkisë në kundërshtim me nenin 242 të KPP-së, nuk duhej të merrej në shqyrtim nga Gjykata. Ky pretendim nuk është ngritur përpara gjykatave të posaçme, megjithëse lidhet drejtpërdrejt me interpretimin dhe harmonizimin e dispozitave të KPP-së, funksion që, sipas rendit kushtetues, u përket në radhë të parë gjykatave të juridiksionit të zakonshëm. Për rrjedhojë, kërkuesi nuk ka shteruar mjetet juridike efektive në dispozicion përpara se t’i drejtohej Gjykatës me këtë pretendim.
4. Së dyti, prokuroria, fillimisht, dhe gjykatat, në vijim, kanë dhënë një arsyetim të detajuar dhe të individualizuar, të mbështetur në faktet dhe rrethanat konkrete të çështjes, që justifikonin caktimin dhe vazhdimin e masës së arrestit në burg në raport me rrezikshmërinë e veprës penale dhe të autorit. Ky vlerësim është bazuar në mënyrën e kryerjes së veprës, në të dhënat që lidhen me personin e kërkuesit dhe në elementet konkrete që tregonin ekzistencën e rrezikut procedural, veçanërisht rrezikun e vazhdimit të veprimtarisë kriminale.
5. Së treti, nuk mund të thuhet se gjykatat e zakonshme nuk kanë analizuar edhe ndikimin e masës “Arresti në burg” mbi ushtrimin e detyrës së kërkuesit si kryetar i Bashkisë së Tiranës. Duke pasur parasysh se veprat penale për të cilat ai dyshohet lidhen drejtpërdrejt me ushtrimin e funksionit publik, në kuptimin e keqpërdorimit të tij dhe se një nga arsyet kryesore të caktimit të paraburgimit ishte rreziku i vazhdimit të veprimtarisë kriminale, gjykatat kanë kryer balancimin që kërkon edhe standardi i cituar nga shumica, referuar raportit të Komisionit të Venecias, sipas të cilit paraburgimi dhe pezullimi i përkohshëm i përfaqësuesve vendorë të zgjedhur në mënyrë demokratike, përfshirë kryetarët e bashkive, duhet të trajtohen me kujdes të veçantë (shih paragrafin 107 të vendimit). Në rrethanat konkrete të çështjes, nevoja për mbrojtjen e interesit publik dhe për shmangien e rrezikut të vazhdimit të veprës penale mbizotëron ndaj interesit të kërkuesit për të ushtruar mandatin e tij zgjedhor. Për rrjedhojë, nuk mund të thuhet se proporcionaliteti i masës së sigurimit në raport me të drejtën e kërkuesit për t’u zgjedhur nuk është marrë në konsideratë apo nuk është arsyetuar.
b) Për pretendimin për cenimin e dinjitetit
6. Në lidhje me pretendimin për cenimin e dinjitetit, kam mbajtur një qëndrim të ndryshëm nga shumica, jo për sa i përket rezultatit, por për sa i takon shkakut kushtetues mbi të cilin ai mbështetet. Shumica, ashtu si për pretendimin për cenimin e parimit të proporcionalitetit të lidhur edhe me të drejtën për t`u zgjedhur, ka vendosur pranimin edhe të këtij pretendimi për shkak të mungesës së arsyetimit nga Gjykata e Lartë, me pasojë shfuqizimin e atij vendimi. Në vlerësimin tim, ky pretendim është i bazuar në themel jo për shkak të mënyrës sesi gjykatat e kanë trajtuar apo dhënë përgjigje këtij pretendimi, por për shkak të mënyrës sesi gjykatat e kanë trajtuar kërkuesin gjatë zhvillimit të seancave gjyqësore përpara tyre. Megjithatë, edhe pse jam e qëndrimit se kjo sjellje e autoriteteve përbën shkelje të nivelit kushtetues, sërish jam e qëndrimit se shkelja nuk ishte e tillë që të justifikonte shfuqizimin e vendimeve gjyqësore për caktimin e masës së sigurimit, për sa kohë këto vendime janë marrë në përputhje me garancitë procedurale dhe substanciale që nenet 27 dhe 28 të Kushtetutës parashikojnë për kufizimin e lirisë personale. Në këto rrethana, shkelja e dinjitetit kërkonte konstatim si e tillë, por jo cenimin e vlefshmërisë kushtetuese të vendimeve që kanë caktuar dhe vleftësuar masën e sigurimit.
7. Fillimisht, vlerësoj se, në përputhje me juridiksionin e saj kushtetues, Gjykata duhej ta kishte shqyrtuar këtë pretendim në themel, duke vlerësuar vetë nëse mbajtja e kërkuesit të izoluar në një vend të posaçëm (kabina e xhamit) gjatë zhvillimit të seancave gjyqësore përbënte cenim të dinjitetit të tij. Kthimi i çështjes për rishqyrtim në Gjykatën e Lartë, për shkak të mungesës së arsyetimit të atij vendimi në këtë drejtim, përfaqëson një qasje formaliste, e cila rrezikon ta zhveshë ankimin kushtetues individual nga efektiviteti i tij praktik. Në rrethanat e rastit, Gjykata dispononte të gjitha elementet e nevojshme faktike dhe juridike për të ushtruar kontrollin e saj kushtetues dhe për të kryer vetë testin e nevojshëm, me qëllim që të përcaktonte nëse mënyra e vendosjes fizike të kërkuesit në sallën e gjyqit ishte në përputhje me garancitë kushtetuese që burojnë nga mbrojtja e dinjitetit njerëzor.
8. Megjithëse i jam bashkuar shumicës në përfundimin se mbajtja e kërkuesit në kabinën e xhamit nuk ka cenuar të drejtën e tij për mbrojtje efektive, për sa kohë nuk rezultoi se ai ishte penguar të komunikonte me mbrojtësin, t’i jepte atij udhëzime ose të ushtronte personalisht të drejtën e mbrojtjes përpara gjykatës, vlerësimi kushtetues për cenimin e dinjitetit ndjek një standard të ndryshëm dhe më rigoroz. Kjo për shkak se dinjiteti njerëzor përbën një vlerë themelore kushtetuese, mbrojtja e së cilës nuk kushtëzohet nga ekzistenca ose jo e një ndikimi mbi efektivitetin e mbrojtjes procedurale. Për rrjedhojë, fakti që e drejta e mbrojtjes nuk është cenuar nuk përjashton nevojën për të shqyrtuar në mënyrë autonome nëse mënyra e trajtimit të kërkuesit në sallën e gjyqit ka respektuar standardet kushtetuese të mbrojtjes së dinjitetit njerëzor.
9. Dinjiteti i njeriut, si një nga vlerat themelore dhe absolute të sanksionuara në Preambulën dhe në nenin 3 të Kushtetutës, përbën bazën e çdo të drejte dhe lirie kushtetuese. Ai qëndron në themel edhe të garancive dhe rregullave të legjislacionit procedural penal, duke shërbyer si parim udhëheqës për interpretimin dhe zbatimin e tyre në çdo fazë të procedimit penal, përfshirë zhvillimin e procesit gjyqësor.
10. Në këtë kuptim, neni 344, pika 1, i KPP-së parashikon se i pandehuri merr pjesë në seancën gjyqësore si person i lirë, edhe kur ndodhet në paraburgim, përveç rasteve kur është e domosdoshme marrja e masave për të parandaluar rrezikun e ikjes ose të ushtrimit të dhunës. Kjo dispozitë vendos si rregull pjesëmarrjen e të pandehurit në kushte që respektojnë dinjitetin e tij, pranë mbrojtësit dhe pa kufizime fizike, ndërsa izolimi ose masa të tjera kufizuese lejohen vetëm si përjashtim dhe në prani të rrethanave konkrete që i bëjnë ato të domosdoshme.
11. Për rrjedhojë, edhe në rastet përjashtimore, ekzistenca e rrezikut që justifikon izolimin e të pandehurit në sallën e gjyqit nuk mund të prezumohet. Ajo duhet të identifikohet, të verifikohet dhe të argumentohet mbi bazën e rrethanave konkrete të çështjes nga prokurori dhe të vlerësohet nga gjykata, e cila ka detyrimin të arsyetojë se përse një masë e tillë është e domosdoshme dhe proporcionale për arritjen e qëllimit të saj. Vetëm në këtë mënyrë mund të konsiderohet i justifikuar kufizimi i dinjitetit dhe i lirisë të të pandehurit brenda sallës së gjyqit.
12. Në këtë drejtim, duhet theksuar se rreziku i ikjes i parashikuar nga neni 344, pika 1, i KPP-së është konceptualisht i ndryshëm nga rreziku i ikjes që justifikon caktimin e një mase sigurimi personal sipas nenit 228, pika 3, shkronja “b”, të po këtij kodi. Ndërsa ky i fundit lidhet me nevojën për të siguruar praninë e personit gjatë procedimit penal, rreziku i parashikuar nga neni 344 i KPP-së ka të bëjë me sigurinë dhe mbarëvajtjen e zhvillimit të seancës gjyqësore dhe, për këtë arsye, kërkon një vlerësim autonom e konkret nga gjykata.
13. Në rastin konkret, rezulton se, në seancën e datës 11.03.2025 përpara GJKKO-së së Apelit, mbrojtësit e kërkuesit, gjatë parashtrimit të kërkesave paraprake, kërkuan që ai të mos mbahej i izoluar në kabinën e xhamit, por të qëndronte pranë mbrojtësve të tij. Në mbështetje të kësaj kërkese, ata argumentuan, ndër të tjera, se një trajtim i tillë binte ndesh me dinjitetin e personit dhe me standardet e vendosura nga jurisprudenca e GJEDNJ-së, duke kërkuar njëkohësisht heqjen dorë nga kjo praktikë e ndjekur nga gjykatat e posaçme.
14. Kjo kërkesë u rrëzua nga GJKKO-ja e Apelit me arsyetimin se mbajtja e të pandehurve në kabinën e xhamit përbënte praktikën e ndjekur nga gjykatat e posaçme dhe lidhej me infrastrukturën e godinës. Nga ky arsyetim rezulton se ajo gjykatë (e apelit) jo vetëm që nuk ka verifikuar ekzistencën e ndonjërës prej rrethanave përjashtimore të parashikuara nga neni 344, pika 1, i KPP-së, të cilat do të mund të justifikonin izolimin e kërkuesit gjatë seancës gjyqësore, por e ka bazuar vendimmarrjen në konsiderata të natyrës organizative dhe rutinore. Një arsyetim i tillë është i papajtueshëm me kërkesat kushtetuese për mbrojtjen e dinjitetit njerëzor, pasi një praktikë e konsoliduar administrative ose veçoritë infrastrukturore të godinës nuk mund të zëvendësojnë detyrimin e gjykatës për të kryer një vlerësim konkret, individual dhe të arsyetuar mbi domosdoshmërinë e kufizimit të të drejtave themelore të personit.
15. Për më tepër, argumenti i bazuar në infrastrukturën e gjykatës nuk qëndron. Dokumentet zyrtare të vet sistemit të drejtësisë tregojnë se godinat e gjykatave të posaçme janë projektuar pikërisht për të garantuar standarde të larta sigurie. Kështu, në Dokumentin e Analizës së Sistemit të Drejtësisë të vitit 2015 është evidentuar se Gjykata e Shkallës së Parë për Krime të Rënda dispononte kushte të mira sigurie, të siguruara nëpërmjet monitorimit të vazhdueshëm me kamera të të gjitha sallave të gjyqit dhe të mjediseve të përbashkëta, pajisjeve të posaçme të mbikëqyrjes dhe sistemit të kontrollit të hyrje-daljeve . Po në të njëjtën linjë, raporti i Këshillit të Lartë Gjyqësor për gjendjen e sistemit gjyqësor në vitin 2018, i hartuar në vitin 2019, evidenton investimet e kryera për ndërtimin e godinave të reja të gjykatave, përfshirë gjykatat e posaçme, duke theksuar se ndarja e zonave të publikut nga ambientet e sigurisë dhe krijimi i hyrjeve të veçanta për të pandehurit, nëpërmjet kateve të nëndheshme dhe dhomave të izolimit, janë projektuar pikërisht për të garantuar sigurinë e procesit gjyqësor .
16. Në këto rrethana, siguria e sallës së gjyqit mund të garantohej nëpërmjet masave infrastrukturore dhe organizative të parashikuara për këtë qëllim, pa qenë i nevojshëm izolimi i kërkuesit në kabinën e xhamit vetëm për shkak të një praktike rutinore. Për rrjedhojë, mungesa e çdo vlerësimi konkret mbi ekzistencën e rrezikut të ikjes ose të ushtrimit të dhunës e bën të pajustifikuar kufizimin e dinjitetit të kërkuesit gjatë zhvillimit të seancës gjyqësore. Me fjalë të tjera, nuk ishte infrastruktura ajo që impononte mbajtjen e kërkuesit në kabinën e xhamit, përkundrazi, vetë infrastruktura e gjykatës ishte projektuar për të garantuar sigurinë e procesit gjyqësor pa pasur nevojë për një masë të tillë. Kjo e bën edhe më të dukshme se izolimi i kërkuesit nuk ishte rezultat i një domosdoshmërie konkrete dhe të provuar, por i një praktike rutinore, e cila nuk mund të justifikojë kufizimin e dinjitetit njerëzor dhe, për rrjedhojë, nuk përmbush standardin kushtetues të domosdoshmërisë dhe të proporcionalitetit që kërkohet për çdo kufizim të të drejtave themelore.
17. Në të njëjtën linjë, rezulton se edhe Këshilli i Ministrave ka miratuar akte nënligjore të posaçme për garantimin e sigurisë në institucionet e drejtësisë së posaçme. Kështu, me vendimin nr. 479, datë 10.07.2019 “Për miratimin e rregullave të hollësishme për procedurat në lidhje me garantimin e sigurisë në mjediset e Gjykatave kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, të Prokurorisë së Posaçme dhe të Byrosë Kombëtare të Hetimit”, janë përcaktuar procedurat dhe masat konkrete për garantimin e sigurisë në këto institucione. Po kështu, në zbatim të vendimit nr. 507, datë 27.07.2022, që ndryshon vendimin nr. 597, datë 13.10.2021, “Për përcaktimin e personaliteteve dhe objekteve të tjera, që ruhen dhe mbrohen nga Garda e Republikës së Shqipërisë”, ruajtja dhe mbrojtja e Gjykatës së Posaçme të Shkallës së Parë për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar i është ngarkuar Gardës së Republikës.
18. Ekzistenca e këtij kuadri të posaçëm ligjor dhe institucional konfirmon se siguria e gjykatave të posaçme garantohet nëpërmjet mekanizmave të dedikuar të organizimit, administrimit dhe mbrojtjes fizike të tyre. Për rrjedhojë, nevoja për të izoluar një të pandehur në kabinën e xhamit gjatë zhvillimit të seancës gjyqësore nuk mund të prezumohet mbi bazën e kërkesave të përgjithshme të sigurisë së institucionit, por duhet të mbështetet në rrethana konkrete të lidhura me sjelljen dhe me rrezikshmërinë e personit në fjalë, të identifikuara dhe të arsyetuara nga gjykata në secilin rast.
19. Në kuptim të sa më sipër, sa herë që vihet në diskutim zbatimi i rasteve përjashtimore të parashikuara nga neni 344, pika 1, i KPP-së, gjykatat e zakonshme kanë detyrimin të kryejnë një vlerësim të individualizuar. Fillimisht, ato duhet të verifikojnë nëse ekziston një rrezik konkret dhe aktual i ikjes nga salla e gjyqit, i ushtrimit të dhunës ose çdo rrethanë tjetër specifike që mund të cenojë sigurinë dhe mbarëvajtjen e procesit gjyqësor. Vetëm konstatimi i një rreziku të tillë mund të legjitimojë shqyrtimin e nevojës për marrjen e masave kufizuese. Megjithatë, edhe nëse një rrezik i tillë provohet, gjykatat nuk çlirohen nga detyrimi për të verifikuar nëse izolimi i të pandehurit në kabinën e xhamit është masë e domosdoshme dhe proporcionale në raport me qëllimin e synuar, apo nëse i njëjti qëllim mund të arrihet nëpërmjet masave të tjera më pak kufizuese për dinjitetin dhe të drejtat e tij themelore. Kjo analizë duhet të jetë konkrete, e individualizuar dhe e arsyetuar, duke pasur parasysh se bëhet fjalë për një kufizim të një vlere themelore kushtetuese.
20. Në rastin konkret, nuk është pretenduar dhe as nuk është verifikuar se kërkuesi paraqiste ndonjë rrezik real të ikjes, të ushtrimit të dhunës ose ndonjë rrezik tjetër për sigurinë e procesit gjyqësor. Për rrjedhojë, mbajtja e tij të izoluar në kabinën e xhamit gjatë zhvillimit të seancave në gjykatat e faktit përbën një cenim të pajustifikuar të dinjitetit të kërkuesit.
21. Në këtë drejtim, vetëm fakti se ndaj kërkuesit ishte caktuar masa e sigurimit “Arresti në burg” dhe se ai gjykohej nga gjykatat e posaçme për shkak të natyrës së veprave penale për të cilat akuzohej, nuk mund të përbëjë, në vetvete, shkak të mjaftueshëm për ta mbajtur atë të izoluar gjatë seancave gjyqësore. Një qasje e tillë krijon një prezumim të përgjithshëm të rrezikshmërisë, të papajtueshëm me kërkesën për vlerësim individual të çdo rasti dhe ngre njëkohësisht shqetësime serioze edhe në këndvështrim të parimit të prezumimit të pafajësisë.
22. Theksoj se rasti i kërkuesit nuk përbën një episod të izoluar, por pasqyron një praktikë të vazhdueshme të ndjekur nga gjykatat e posaçme, e cila, për shkak edhe të publicitetit që shoqëron disa procese penale me interes të lartë publik, ka marrë një vëmendje të shtuar mediatike. Publikimi i vazhdueshëm në media i fotografive dhe pamjeve filmike të personave nën hetim ose të pandehur, të mbajtur të izoluar në kabinën e xhamit gjatë zhvillimit të seancave gjyqësore, e tejkalon dimensionin e thjeshtë procedural të kësaj mase dhe i shton asaj një efekt të dukshëm stigmatizues dhe poshtërues. Në këto rrethana, izolimi fizik nuk mbetet vetëm një kufizim i mënyrës së pjesëmarrjes në gjykim, por shndërrohet edhe në një formë ekspozimi publik që prek dinjitetin e individit si qenie njerëzore.
23. Edhe jurisprudenca e GJEDNJ-së ka theksuar se natyra publike e trajtimit përbën një element të rëndësishëm në vlerësimin nëse ai arrin pragun e trajtimit poshtërues në kuptim të nenit 3 të Konventës (shih Tyrer kundër Mbretërisë së Bashkuar, datë 25.04.1978, § 32; Erdoğan Yağız kundër Turqisë, datë 06.03.2007, § 37; Kummer kundër Republikës Çeke, datë 25.07.2013, § 64). Në situatën që ka konstatuar mungesën e ndonjë të dhëne penale ose provave të tjera që mund të përbënin arsye serioze për të pasur frikë se aplikanti mund të përdorte dhunë gjatë seancave gjyqësore, GJEDNJ-ja ka vlerësuar se masat e sigurisë gjatë seancës, në atë rast konkret, nuk ishin të justifikuara nga rrethanat e çështjes dhe se ato kishin kontribuar në poshtërimin e aplikantit. Po ashtu, ajo ka marrë parasysh edhe faktin se çështja në fjalë ishte e një natyre të profilit të lartë dhe se aktet/veprimet e konstatuara ndaj kërkuesit ishin kryer, siç mund të pritej, në sytë e publikut dhe të medias (shih Sarban kundër Moldovës, datë 04.10.2005, § 89; Mouisel kundër Francës, datë 14.11.2002, § 47).
24. Për sa më sipër, vlerësoj se mbajtja e kërkuesit të izoluar në kabinën e xhamit gjatë zhvillimit të procesit gjyqësor, në mungesë të verifikimit të ndonjërës prej rrethanave përjashtimore, të parashikuara nga neni 344, pika 1, i KPP-së, përbën cenim të dinjitetit të tij. Megjithatë, siç kam theksuar edhe më sipër, kjo shkelje nuk sjell domosdoshmërisht, si pasojë, shfuqizimin e vendimeve gjyqësore që kanë caktuar dhe lënë në fuqi masën e sigurimit personal. Për sa kohë këto vendime plotësojnë garancitë kushtetuese që lidhen me kufizimin e lirisë personale, mjeti i përshtatshëm për rivendosjen e së drejtës së cenuar do të ishte konstatimi i shkeljes së dinjitetit si e drejtë kushtetuese, pa prekur vlefshmërinë e vendimeve për masën e sigurimit.
MENDIM PJESËRISHT KUNDËR
1. Në gjykimin kushtetues të çështjes që i përket kërkuesit Erion Veliaj, me objekt kundërshtimin e vendimeve të gjykatave të posaçme që kanë caktuar dhe lejuar vazhdimin e masës së sigurimit personal “Arresti në burg” ndaj tij, unë, gjyqtarja Marjana Semini, kam votuar për pranimin e pjesshëm të kërkesës, duke konstatuar cenimin e së drejtës së mbrojtjes efektive të kërkuesit të lidhur me mënyrën e komunikimit me avokatin e tij, për shkak të qëndrimit në kabinën e xhamit gjatë procesit gjyqësor, si dhe, për të njëjtin shkak (izolimi në kabinën e xhamit), edhe konstatimin e cenimit të dinjitetit të tij.
2. Nuk i jam bashkuar shumicës në qasjen që mbajtja e kërkuesit të izoluar në sallën e gjyqit nuk ka sjellë cenim të së drejtës së mbrojtjes efektive në gjykatë, sepse vlerësoj që një nga aspektet e ushtrimit të së drejtës së mbrojtjes efektive lidhet me komunikimin e lirshëm dhe konfidencial të avokatit me klientin e tij dhe që realizohet praktikisht përmes fjalëve dhe gjesteve, afërsisë fizike dhe simbolikës në komunikim, si dhe përmes përdorimit të toneve të përshtatshme të zërit, të tilla që shërbejnë për t’u dëgjuar dhe kuptuar vetëm mes tyre. Izolimi në një kabinë xhami në sallën e gjyqit, gjatë procesit gjyqësor në gjykatat e faktit, kufizon afërsinë fizike dhe komunikimin konfidencial, sepse kabina prej xhami mbart premisa që të krijojë praktikisht pengesa fizike dhe vështirësi të karakterit teknik për komunikim të përshtatshëm, të afërt, të drejtpërdrejtë dhe privat.
3. Neni 31, shkronja “ç”, i Kushtetutës parashikon, ndër të tjera: “ Gjatë procesit penal kushdo ka të drejtë: … ç) të mbrohet vetë ose me ndihmën e një mbrojtësi ligjor të zgjedhur prej tij, të komunikojë të komunikojë lirisht dhe privatisht me të…”. Në analizën e qëllimit të normës del e qartë se nënvizohen dy koncepte të rëndësishme: së pari, komunikimi “i lirshëm”, domethënë pa pengesa që krijojnë largësi fizike midis avokatit dhe klientit dhe, së dyti, komunikimi “privatisht”, ku përfshihet mënyra sesi dialogojnë avokati dhe klienti, mënyra e shkëmbimit të mendimeve dhe sugjerimeve, e dhënies së këshillave juridike, por jo vetëm, mënyra sesi ruhet konfidencialiteti dhe si krijohet afërsia për shkëmbimin e informacioneve në mënyrë të rezervuar midis tyre. Lehtësia dhe privatësia në komunikimin me mbrojtësin janë dy faktorë të rëndësishëm që duhet të përmbushen njëkohësisht që standardi i mbrojtjes efektive të konsiderohet i garantuar në nivel kushtetues.
4. Në kontekstin e rrethanave që lidhen me përdorimin e kabinës prej xhami, jam e mendimit se izolimi, pavarësisht mënyrës sesi është ndërtuar dhe konceptuar ajo kabinë që prima facie duket se lejon një transparencë në ndjekjen e procesit gjyqësor, në thelb shfaq probleme në drejtim të garantimit të respektimit të parimit të sekretit profesional mes të pandehurit dhe mbrojtësit të tij, gjë që ndikon edhe në cilësinë e përfaqësimit ligjor të specializuar. Ky parim synon të lehtësojë dhe sigurojë një komunikim të hapur dhe të ndershëm mes klientit dhe avokatit të tij, duke i lejuar, nga njëra anë, klientit të jetë i hapur dhe transparent me avokatin dhe, nga ana tjetër, i mundëson avokatit që të ofrojë këshilla dhe përfaqësimin e duhur në përputhje me situatën e klientit. Pa këtë konfidencialitet mes tij dhe avokatit, i cili, për shkak të izolimit të të përfaqësuarit në sallën e gjyqit, pengohet të ushtrohet lirisht, klienti mund të hezitojë të japë informacione thelbësore për qëllime të mbrojtjes së tij, mund të bëjë deklarime të papërshtatshme duke penguar potencialisht edhe aftësinë e avokatit për ta ndihmuar në mënyrë efektive.
5. Ndërkohë, vlen të theksoj që në çdo rast të përdorimit të kabinës së xhamit për mbajtjen e të pandehurve duhet të analizohet dhe evidentohet nga gjykata qëllimi i vendosjes në këtë lloj izolimi. Në vlerësimin tim, në këndvështrim edhe të përmbajtjes së nenit 344, pika 1, të KPP-së, sipas të cilit i pandehuri merr pjesë në seancë si person i lirë edhe kur është i paraburgosur, me përjashtim të rasteve kur duhen marrë masa të domosdoshme për të parandaluar rrezikun e ikjes a të dhunës, izolimi në kabinën e xhamit është një mjet që ka si qëllim të lehtësojë mbrojtjen e jetës dhe të shëndetit, sigurinë fizike dhe të minimizojë ose eliminojë rreziqet e pritshme gjatë zhvillimit të procesit gjyqësor. Ky qëllim lidhet në mënyrë të ndërsjellë me dy skenarë të mundshëm: nga njëra anë, me rrezikun e ikjes të personit dhe, nga ana tjetër, me rrezikshmërinë që vjen nga individët që izolohen kundrejt pjesëmarrësve ose personave të pranishëm në procesin gjyqësor dhe, anasjelltas, me rrezikshmërinë që mund t’i vijë të pandehurit nga individë që mund të jenë pjesëmarrës në gjykim ose persona të tretë që ndjekin procesin gjyqësor.
6. Në rastin konkret, objekt i këtij gjykimi kushtetues, nuk evidentohet asnjëri nga dy skenarët e mësipërm. Kërkuesi jo vetëm nuk rezulton të paraqiste rrezik ikjeje/shmangieje nga procesi gjyqësor, por as ndonjë rrezikshmëri për pjesëmarrësit në procesin gjyqësor dhe, në të njëjtën kohë, as nuk paraqitej si ndonjë viktimë e mundshme, e cila rrezikohej nga persona të tretë të pranishëm në procesin gjyqësor. Për rrjedhojë, në parim vlerësoj se në çdo rast izolimi në kabinë xhami rrezikon të sjellë, përveç cenimit të dinjitetit dhe të prezumimit të pafajësisë, edhe cenim të së drejtës së mbrojtjes efektive, në mënyrë të veçantë duke krijuar premisa që potencialisht të ulet cilësia e kësaj mbrojtjeje. Megjithatë, në situatën konkrete, pavarësisht vështirësive të krijuara mes kërkuesit dhe mbrojtjes për të komunikuar me njëri-tjetrin në konfidencialitet të plotë gjatë seancës gjyqësore, jam e qëndrimit se, për shkak se pasojat për uljen e cilësisë së mbrojtjes nuk janë argumentuar dhe provuar në atë nivel që të vërë në dyshim vetë thelbin e së drejtës së mbrojtjes, pra në atë nivel që ta ketë bërë praktikisht të pamundur apo inekzistente atë, për rrjedhojë edhe vetë rezultatin/përfundimin e atij gjykimi, konstatimi i cenimit të shkeljes kushtetuese do të ishte mjeti i përshtatshëm për rivendosjen e së drejtës së kërkuesit për një mbrojtje efektive në drejtim të komunikimit privat me mbrojtësin e zgjedhur.
7. Për sa i përket pretendimit të kërkuesit për cenimin e dinjitetit, unë i bashkohem qëndrimit të gjyqtares Marsida Xhaferllari në drejtim të argumenteve të saj dhe duke shtuar se dinjiteti duhet të mbrohet për çdo qytetar pavarësisht gjendjes juridike që ndodhet. Nuk është rastësore që Kushtetuta e parashikon mbrojtjen e dinjitetit të individit nga trajtime degraduese dhe poshtëruese në disa dispozita, duke filluar me nenin 3 që sanksionon, ndër të tjera: “Pavarësia e shtetit … dinjiteti i njeriut, të drejtat dhe liritë e tij, janë baza e këtij shteti, i cili ka për detyrë t’i respektojë dhe t’i mbrojë”, duke vijuar me nenin 25 që parashikon: “Askush nuk mund t’i nënshtrohet … trajtimit … poshtërues” dhe me nenin 28, pika 5, që parashikon: “Çdo person, të cilit i është hequr liria …, ka të drejtën e trajtimit njerëzor dhe të respektimit të dinjitetit të tij”. Që të kuptojmë qëllimin e këtyre dispozitave kushtetuese duhet që fillimisht të analizojmë konceptin e dinjitetit njerëzor, i cili i referohet vlerës dhe respektit të lindur që çdo person zotëron si qenie njerëzore.
8. Dinjiteti në vetvete i ka rrënjët në ndjenjën për vetërespekt, në barazinë morale dhe në të drejtën për t’u trajtuar në mënyrë etike nga të tretët. Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut që në Preambulën e saj radhit të parën garancinë se “… njohja e dinjitetit të lindur dhe e të drejtave të barabarta e të patjetërsueshme të të gjithë anëtarëve të familjes njerëzore është themeli i lirisë, drejtësisë dhe paqes në botë.”. Kjo nënkupton se kur nëpërkëmbet ky dinjitet vihet në rrezik themeli i vet lirisë dhe drejtësisë në shoqëri. Mbrojtja e dinjitetit është një garanci kushtetuese që i sigurohet, ndër të tjerët, edhe çdo personi që i është hequr liria. Në rastin në shqyrtim, izolimi në mënyrë të panevojshme dhe të pajustifikuar i kërkuesit brenda kabinës prej xhami passjell uljen e dinjitetit të tij, duke krijuar imazhin publik të një njeriu që mbart rrezikshmëri dhe imazhin e një individi që nuk e meriton të trajtohet në mënyrë të barabartë me çdo individ tjetër brenda së njëjtës sallë, duke mos harruar që, në fund të fundit, kërkuesi prezumohet edhe i pafajshëm gjatë gjithë periudhës që zgjat një proces gjyqësor penal. Kjo mënyrë izolimi ndihmon në kultivimin e ndjenjës së pasigurisë dhe të frikës tek i pandehuri. Në këtë linjë, në vlerësimin tim, edhe për këtë shkelje, mjeti i përshtatshëm për rivendosjen e së drejtës së kërkuesit do të ishte konstatimi i cenimit të shkeljes kushtetuese.
9. Për sa i përket pretendimit për cenimin e proporcionalitetit të masës të lidhur edhe me të drejtën për t`u zgjedhur, unë kam mbajtur qëndrim të ndryshëm nga shumica dhe në lidhje me këtë pretendim i bashkohem qëndrimit në pakicë të mbajtur nga gjyqtari Asim Vokshi, për shkak se qasjet tona bashkohen në këtë pikë dhe bazohen mbi të njëjtat argumente të parashtruara në mendimin e tij në pakicë. Në shtesë të tyre, dua vetëm të theksoj se në drejtim të arsyetimit të vendimeve të gjykatave të juridiksionit të zakonshëm më rezultojnë të trajtuara me kujdes të mjaftueshëm shkaqet ligjore që justifikonin caktimin dhe vazhdimin e masës së sigurimit, mbështetur në dispozitat e KPP-së, si dhe në përputhje me standardin e vendosur për paraburgimin dhe pezullimin e përkohshëm të përfaqësuesve të pushtetit vendor nga raporti i Komisionit të Venecias, të cilit i referohet shumica në paragrafin 107 të vendimit.
10. Për rrjedhojë, në vlerësimin tim përfundimtar, kërkesa e kërkuesit ishte e bazuar pjesërisht, në drejtim të cenimit të së drejtës së mbrojtjes efektive të lidhur me garantimin e komunikimit të kërkuesit me mbrojtësin e tij, si dhe në drejtim të cenimit të dinjitetit njerëzor, për shkak të izolimit të kërkuesit gjatë procesit gjyqësor në kabinën prej xhami, ndaj duhej të ishte vendosur pranimi pjesërisht i saj dhe konstatimi i cenimit të këtyre të drejtave kushtetuese.
