Paris, 6 shtator Zhurnal.mk – Franca dhe Gjermania kërkojnë që Shërbimi Evropian i Veprimit të Jashtëm (EEAS) të integrohet në masë të madhe në strukturat e Komisionit Evropian, ndërsa shefja e diplomacisë evropiane, Kaja Kallas, kundërshton fuqishëm humbjen e autonomisë institucionale dhe paralajmëron se një strukturë e tillë do ta bënte politikën e jashtme të BE-së jofunksionale.
Zyrtarë të lartë të BE-së tashmë kanë nisur të shqyrtojnë se cilat funksione të EEAS mund të merren përsipër nga departamentet ekzistuese të Komisionit Evropian, sipas personave të njohur me procesin. Kjo do të përbënte një kthesë për një nga reformat më të mëdha institucionale të BE-së të ndërmarra gjatë dy dekadave të fundit.
Komisioni Evropian po përgatit plane për shkëputjen e shërbimit diplomatik të Bashkimit Evropian nga pushteti ekzekutiv i bllokut, si përgjigje ndaj kërkesave të Francës dhe Gjermanisë për një reformë të thellë të mekanizmit të politikës së jashtme të Brukselit deri në fund të këtij viti.
Kjo nismë ka hasur në kundërshtimin e përfaqësueses së lartë të BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë, Kaja Kallas, e cila kundërshton planet për shpërbërjen e shërbimit që ajo drejton.
Zyrtarë të lartë të BE-së tashmë kanë nisur të shqyrtojnë se cilat funksione të Shërbimit Evropian të Veprimit të Jashtëm (EEAS) mund të merren përsipër nga departamentet ekzistuese të Komisionit, sipas personave të njohur me procesin. Kjo do të përbënte një kthesë në një nga reformat më të mëdha institucionale të BE-së të realizuara gjatë dy dekadave të fundit.
EEAS nën lupën e qeverive kombëtare
EEAS, i drejtuar nga shefja e diplomacisë së BE-së, Kallas, është vënë nën lupën e qeverive kombëtare të vendeve anëtare, të cilat konsiderojnë se shërbimi po has vështirësi në koordinimin e përgjigjeve efikase ndaj krizave, përfshirë luftën në Ukrainë dhe Iran, si dhe përballjen me politikën e jashtme të presidentit amerikan Donald Trump.
Planet, në të cilat marrin pjesë zyrtarë nga sekretariati i përgjithshëm i Komisionit, si dhe departamentet e tij ligjore dhe buxhetore, synojnë të reduktojnë mbivendosjen e detyrave dhe të harmonizojnë më mirë punën diplomatike të BE-së me kompetencat e Komisionit në fushën e tregtisë, ndihmës, rregullimit digjital dhe teknologjisë.
Ato janë hartuar gjithashtu me synimin për të gjeneruar kursime, ndërsa kryeqytetet kombëtare po i bëjnë presion Brukselit që të shtrëngojë shpenzimet gjatë negociatave për buxhetin e ardhshëm shumëvjeçar të BE-së.
Sipas burimeve të njohura me procesin, nisma nuk parashikon që EEAS të përfshihet në Komisionin Evropian si një drejtori gjigante për politikën e jashtme. Në vend të kësaj, funksionet e tij ekzistuese do të ndaheshin ndërmjet departamenteve të ndryshme, me qëllim rritjen e efikasitetit.
Diplomatët evropianë thonë se kuadri i gjerë për çdo transferim të kompetencave, në mënyrë ideale, mund të dakordësohet në dhjetor, si pjesë e marrëveshjes për buxhetin e BE-së për periudhën 2028–2034.
Presioni për reforma nga Parisi dhe Berlini po rritet
Planet janë ende në fazën fillestare dhe mund të ndryshojnë. Pritet që ato të zhvillohen më tej përpara samitit të liderëve të BE-së muajin e ardhshëm, të cilin Parisi dhe Berlini – dy ekonomitë më të mëdha të BE-së dhe fuqitë kryesore diplomatike – duan ta shfrytëzojnë për të diskutuar idetë për reforma.
Presioni franko-gjerman u intensifikua gjatë verës. Një gazetë franceze fillimisht publikoi opsionet për riformatimin e politikës së jashtme të BE-së, ndërsa më pas, në korrik, pasoi një deklaratë e përbashkët që bënte thirrje për një debat më të gjerë për të ardhmen e Unionit.
Këtë javë, një dokument franko-gjerman bëri thirrje për „integrimin në masë të madhe të shërbimeve të EEAS në strukturat e Komisionit“.
Franca dhe Gjermania kanë propozuar që Kallas të ketë një rol personal më të fuqishëm në çdo strukturë të reformuar, me mbikëqyrje më të madhe mbi portofolin e zgjeruar të marrëdhënieve të jashtme të Komisionit.
Një version më i vogël i EEAS do të mbetej jashtë Komisionit dhe do të mbikëqyrte fusha si misionet paqeruajtëse të BE-së dhe trajnimi ushtarak.
„Ka diskutime dhe shqyrtime të vazhdueshme se si të reformohet dhe forcohet veprimi i jashtëm i BE-së. Duke pasur parasysh mjedisin gjeopolitik, është e qartë se duhet të modernizohemi dhe përshtatemi vazhdimisht për të siguruar që mjetet, strukturat dhe proceset tona të vendimmarrjes të vazhdojnë të mundësojnë veprime efektive. Komisioni është i gatshëm të kontribuojë në këtë diskutim“, theksoi një zëdhënës i Komisionit Evropian.
Kallas lufton fuqishëm për të ruajtur kompetencat
Kallas po udhëheq një përpjekje të fuqishme prapa skenave kundër planeve franko-gjermane për reformimin e shërbimit të saj diplomatik, duke lobuar te kryeqytetet evropiane, shkruan „Politico“.
Fushata e Kallas përfshin bindjen e qeverive të BE-së se problemet me politikën e jashtme të bllokut burojnë nga rregullat e vendimmarrjes me unanimitet dhe zbatimi i dobët i marrëveshjeve të brendshme, dhe jo nga struktura aktuale institucionale, sipas tre zyrtarëve të BE-së të informuar për planet e saj.
Kundërshtimi po udhëhiqet nga sekretarja e re e përgjithshme e EEAS, Kajsa Ollongren, e cila po zhvillon një turne nëpër kryeqytetet e BE-së për të diskutuar propozimet për reforma me qeveritë kombëtare.
Pritet që Ollongren të propozojë edhe krijimin e një grupi pune për shqyrtimin e reformave të mundshme të brendshme.
Aleatët e Kallas konsiderojnë se reforma, e cila synon ta bëjë politikën e jashtme të BE-së më efikase, në fakt mund t’i japë Komisionit Evropian të udhëhequr nga Ursula von der Leyen kontroll më të madh mbi punën që zhvillohet nën drejtimin e shefes së diplomacisë evropiane.
Plani gjerman për bashkimin e shërbimit diplomatik të BE-së me Komisionin Evropian do të forconte ndikimin e presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, mbi politikën e jashtme, ka raportuar „Euractiv“.
„Kallas dëshiron ta shtyjë të gjithë procesin sepse nuk dëshiron të jetë një mjet i von der Leyen“, tha një diplomat evropian.
Edhe vetë Kallas ka kundërshtuar publikisht mundësinë që të jetë nën kontroll më të madh nga von der Leyen, pa e përmendur drejtpërdrejt presidenten e Komisionit Evropian.
„Nëse kam dikë mbi vete që në fakt merr vendimet, atëherë kjo nuk funksionon“, deklaroi Kallas këtë javë, pas debatit me ministrat e Jashtëm të BE-së në Wicklow, Irlandë.
Von der Leyen dhe Kallas kanë pasur mosmarrëveshje për disa çështje që lidhen me politikën e jashtme evropiane – nga konflikti ushtarak në Palestinë, te koordinimi i inteligjencës evropiane dhe emërimet e personelit gjatë dy viteve të fundit.
