Bruksel, 17 mars – Shërbimi ligjor i Këshillit Evropian duhet menjëherë të sqarojë të gjitha dykuptimet rreth statusit ligjor të protokollit të dytë të Marrëveshjes për fqinjësi të mirë dhe miqësi midis Maqedonisë dhe Bullgarisë në lidhje me procesin e anëtarësimit të vendit. Këtë e kërkon raportuesi për Maqedoninë në Parlamentin Evropian, Thomas Vajc, i përfshirë në një amendament të projekt-rezolutës për vendin tonë, të hartuar nga vetë ai, pasi eurodeputetët bullgarë, në amendamentet e dorëzuara mbi draft-raportin, përveç ndryshimeve kushtetuese, e përmendin Protokollin si një obligim për vendin tonë për nisjen e negociatave.
“Përkujton se procesi i anëtarësimit në BE varet nga përmbushja e kushteve të përcaktuara në Kuadrin Negociues të BE-së, mirëmbajtja e marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë dhe respektimi i marrëveshjeve bilaterale dhe ndërkombëtare, në përputhje me kriteret e Kopenhagenit dhe meritën e vetë vendit, duke përfshirë zbatimin e plotë me qëllim të mirë të Marrëveshjes për fqinjësi të mirë, miqësi dhe bashkëpunim me Bullgarinë dhe protokollet e saj dhe Marrëveshjen e Prespës me Greqinë”, thuhet në amendamentin e Vajc.
Eurodeputetët bullgarë, me 100 amendamente nga gjithsej 400 të dorëzuara, kërkojnë mbajtjen e një konference të tretë ndërqeveritare mes Shkupit dhe Sofjes për zbatimin e Marrëveshjes për fqinjësi të mirë dhe Protokollit. Komisioni Historik duhet të arrijë rezultate të qarta dhe të matshme dhe t’i jepen udhëzime se si duhet të jenë ato, ndërsa për Planin e Veprimit për pakicat, sipas përfaqësuesve të disa komuniteteve në vend, pa përmendur drejtpërdrejt komunitetin bullgar, nuk garantohet mbrojtje e mjaftueshme nga diskriminimi dhe dhuna, nuk ofrohen mekanizma funksionalë për të luftuar gjuhën e urrejtjes, nuk trajtohen si duhet shkeljet e supozuara sistematike të të drejtave dhe nuk ka masa ligjore efektive. Bullgarët janë të zëshëm edhe për respektimin e të drejtave gjuhësore të pakicave në Maqedoni, edhe pse nuk e përmendin drejtpërdrejt çështjen e gjuhës maqedonase.
Në draft-rezolutë, Vajc, edhe pse përpiqet të mos prekë identitetin dhe gjuhën, i rikthen ato si temë në amendamente, duke theksuar se ato janë veçanërisht sensitive, veçanërisht në kontekste që përfshijnë narrativa historike komplekse dhe shtete të reja të krijuara.
“Pranon ekzistencën e interpretimeve të ndryshme lidhur me origjinën e gjuhës dhe identitetit maqedonas; Thekson se raporti i tij nuk synon të paragjykojë ose kufizojë diskutimin shkencor mbi këto çështje, as të lejojë që këto interpretime të ndikojnë në vlerësimin e Parlamentit mbi përparimin e Maqedonisë së Veriut drejt anëtarësimit në BE, i cili mbetet i bazuar mbi kriteret e Kopenhagenit dhe parimet e fqinjësisë së mirë dhe në përputhje me kriteret e dakorduara në Përfundimet e Këshillit të korrikut 2022”, thekson Vajc në amendament.
Vajc kërkon që institucionet evropiane të jenë më aktive për të çliruar rrugën e anëtarësimit të vendit dhe propozon futjen e një shumice të pjesshme të kualifikuar për hapjen dhe mbylljen e kapitujve, në vend të unanimitetit të shteteve anëtare. Disa eurodeputetë nuk pajtohen me propozimin e Vajc për integrim gradual të vendit në BE, në sa më shumë fusha të jetë e mundur, por kërkojnë përmbushje strikte të të gjitha kushteve që vendi të avancojë në proces.
