Shkup, 6 nëntor Zhurnal.mk – Cunami i fundit blu në Kongresin amerikan, fitorja e pakrahasueshme e demokratëve ndaj republikanëve të dobësuar në Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senat, ka rikthyer dilemën mbi globalizimin politikisht të varrosur, pra qeverisjen e planetit nga një qendër e vetme botërore. Globalizmi nuk kishte vdekur, ai vetëm për një kohë të shkurtër ishte tërhequr nga skena politike, duke marrë veten pas plagëve të shkaktuara nga fitorja e fundit dërrmuese e shefit të Shtëpisë së Bardhë, Donald Trump. Në këtë përzierje konceptesh ideologjike në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, liderin e botës së lirë, numri i të panjohurave lidhur me drejtimin në të cilin do të lëvizin, apo ku do të kërkohen zgjidhjet paqësore për zonat e krizës, po rritet në mënyrë eksponenciale.
Treguesi i parë dhe njëkohësisht argumenti për këto teza erdhi nga presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky. Në kulmin e mungesës kronike të mbrojtjes kundërajrore për ushtrinë ukrainase, më saktësisht të raketave amerikane “Patriot”, Zelensky mbështeti hapur fitoren e demokratëve në Kongres. Duke shpresuar në dërgimin e menjëhershëm të kontingjenteve amerikane të armëve për Ukrainën, ai harroi hierarkinë e përgjegjësisë politike në SHBA. Në këtë vend, prej 250 vitesh funksionon sistemi presidencial, ndërsa kompetencat e presidentit të Shtëpisë së Bardhë për të ushtruar veton, veçanërisht për dërgesat e armëve në Ukrainë, siç e pamë pas fillimit të luftës me Iranin, dëshmojnë për rolin dytësor të Kongresit në zgjidhjen e çështjeve shtetërore.
Natyrisht, as vetë Trump nuk do ta ketë më të lehtë përballjen me luftën në Ukrainë, sepse edhe procedurat ligjore për konfliktet kryesore të sigurisë do të duhet të kalojnë nëpër korridoret e Kongresit. E atje do të ketë shumë pengesa. Në çdo rast, me deklaratën e tij, Zelensky synon të sigurojë një kartë më shumë në prag të bisedimeve trepalëshe për paqe, që pritet të mbahen në Abu Dhabi, në Emiratet e Bashkuara Arabe, më 10 dhe 11 nëntor. Shfrytëzimi i fitores së globalistëve dhe hedhja e benzinës në zjarr kontribuuan që Rusia t’i intensifikojë sërish sulmet në Ukrainë. Armëpushimi i brishtë, të cilin arriti ta ndërmjetësojë zonja e parë e SHBA-së, Melania, në Oleshki, në rajonin e Hersonit, pati jetë të shkurtër.
Fitorja e demokratëve solli njëkohësisht optimizëm dhe pesimizëm në qarqet politike evropiane. Evropa nuk ishte e bashkuar as për këtë çështje. Kancelari gjerman, Friedrich Merz, në Forumin Ekonomik në Berlin, theksoi anashkalimin e Kongresit gjatë dy viteve të fundit të qeverisjes së Trumpit. Kancelari federal e mbështeti qëndrimin e tij në të drejtën e pakontestueshme të presidentit amerikan për të nxjerrë urdhra ekzekutivë (executive orders), për të cilët nuk nevojitet konsultim me Kongresin.
Megjithatë, në fushën e mbrojtjes, Kongresi ka kompetenca, ndërsa demokratët paralajmëruan procedurë për shkarkimin e Pete Hegseth, sekretarit të Mbrojtjes, së fundmi të Ministrisë së Luftës, vendim të cilin Trump përsëri mund ta ndalojë. Në deklaratat e liderëve të tjerë evropianë vërehet një dozë kujdesi ndaj fitores së kampit demokratik. Edhe pse theksohen ndryshime të mundshme të thella në politikën e brendshme dhe të jashtme amerikane, shumica e përfaqësuesve të qeverisjes botërore nxituan të thirren në vazhdimësinë e marrëdhënieve euroatlantike.
Bashkimi Evropian ende nuk e ka përmbyllur sovranitetin e vet, veçanërisht kur bëhet fjalë për politikën e përbashkët të sigurisë. Për këtë arsye, Brukselit i nevojitet Uashingtoni. Por, njëkohësisht, BE-ja dëshiroi të rregullojë edhe gjendjen në Kontinentin e Vjetër, përkatësisht përfaqësuesit e saj globalistë u përpoqën në Poloni të marrin kontrollin mbi Gjykatën Kushtetuese.
Duke biseduar para disa kohësh me disa biznesmenë polakë, mora informacion për planet e kompanive gjermane për të marrë në pronësi ndërmarrje në Poloni. Për këtë arsye, në përbërjen e Gjykatës Kushtetuese dominonin gjyqtarët e zgjedhur nga partia opozitare e presidentit Nawrocki, përfaqësuesit të sovranitetit kombëtar të vendit. Globalizmi, me selinë e tij aktuale në Bruksel, pothuajse do të shkaktonte një grusht shteti në vendin e tretë të Bashkimit Evropian për nga numri i popullsisë.
Në tokën amerikane, MAGA (Ta bëjmë Amerikën sërish të madhe) ka filluar të zbehet. Edhe vetë Trump duket se e ka harruar disi kartën kryesore që i siguroi mandatin e dytë presidencial. Rezultati ndikoi në rritjen e globalizmit dhe në rënien e rejtingut të përfaqësuesve të botës multipolare. Duke kërkuar zgjidhje për Ukrainën dhe duke hyrë në luftë me Iranin, shefi i Shtëpisë së Bardhë la pas dore politikën e brendshme dhe gjendjen ekonomike të amerikanëve, të goditur nga rritja galopante e çmimit të naftës.
Në Amerikë, automobili është anëtar i familjes dhe nëse një amerikan nuk mund të vozisë për shkak të çmimit prej gjashtë dollarësh për gallon, ose rreth 1,20 dollarë për litër, atëherë në zgjedhje vjen edhe ndëshkimi për pushtetin. Goditja inflacioniste, e cila shkon paralelisht me çmimet e larta të karburanteve, e dobësoi pozitën e përfaqësuesit kryesor të botës multipolare. Në kohën e zgjedhjeve për Kongresin, Trump ende nuk kishte arritur të zgjidhte çështjen e Ukrainës dhe bllokimin e rrugëve të naftës në Lindjen e Mesme, duke rritur kështu rolin dhe ndikimin e globalistëve në Amerikë.
Në këtë kontekst, edhe në Evropë veprojnë forcat që synojnë destabilizimin politik, ekonomik dhe social. Nga Greqia deri në Francë, studentët dhe punëtorët protestojnë dhe hyjnë në greva për kushte më të mira dhe më shumë të drejta. Dëshira e tyre për një të ardhme më të mirë, për një jetë dinjitoze dhe të sigurt, është e padiskutueshme. Kriza ekonomike globale godet njësoj si vendet e varfra, ashtu edhe ato të pasura.
Paralelisht, pasuria e miliarderëve në botë po rritet, ndërsa disa prej tyre tashmë janë bërë trilionerë. Kjo pabarazi sociale krijon mundësi për depërtimin e forcave të ekstremit të majtë, përkrahëse të globalizmit, siç po ndodh në disa vende evropiane, veçanërisht në ato më të pasurat. E majta ekstreme, e mbështetur logjistikisht nga migrimi i shumtë dhe me ngjyrim fetar në Evropë, po i tejkalon kufijtë kombëtarë. A nuk është kjo një nga synimet kryesore të globalizimit, fshirja e kufijve?
Përfaqësuesit e tij në skenën evropiane po nxitojnë t’i paraprijnë kundërshtarëve të kampit multipolar, për shkak të paralajmërimeve për fitoren e Tubimit Kombëtar, partisë së Marine Le Penit në Francë vitin e ardhshëm, si dhe të Alternativës për Gjermaninë, të udhëhequr nga Weidel dhe Chrupalla, dy vjet më vonë. Në të dyja partitë nuk ka as edhe një “G” nga globalizmi.
Kjo politikë në thelb nuk ndryshon as në Ballkan. Në Serbi, studentët vendosën ta rrëzojnë kultin e personalitetit që Vuçiq e ndërtoi për 14 vjet. Me gjithë respektin për lëvizjen, shtrohet pyetja se sa të vetëm ishin ata në protestat e tyre, duke pasur parasysh partneritetin strategjik të nënshkruar së fundmi ndërmjet Beogradit dhe Uashingtonit, si dhe marrëdhëniet e konsoliduara miqësore me Moskën dhe Pekinin.
Kur jemi te Kina, a mund të kontribuojë lideri global që bota të kthehet në rrjedhat e dikurshme të pasluftës, kur politikanët angazhoheshin për paqe, duke i ndier ende pasojat e pashëruara të Luftës së Dytë Botërore? Ndoshta zgjidhja qëndron në afrimin e Kinës me Evropën, për të qetësuar ambiciet e globalistëve, të cilët, në dëshirën për të sunduar botën, mund ta shkatërrojnë atë në një të ardhme jo shumë të largët.
Rusia, si përfaqësuese e multipolarizmit, e ndali përparimin drejt Lindjes. Kina, falë zhvillimit të pandalshëm ekonomik, të mbështetur nga veçantia e rendit të saj politik, por edhe nga sistemi i saj i bazuar në numrin e madh të popullsisë, i përmban të gjithë faktorët për qetësimin dhe zgjidhjen e kërcënimeve aktuale globale.
Nëse në samitin e Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor në Shenzhen të këtij muaji mbahet një “Jaltë” e re me Xi Jinpingun, Putinin dhe Trumpin, do të përcaktohen edhe drejtimet e ardhshme të konceptit multipolar. Në mënyrë domethënëse, kësaj radhe me presidentin kinez, por pa kryeministrin britanik.
*(Autori është gazetar dhe reporter lufte nga frontet e ish-Jugosllavisë.)*
*(Redaksia distancohet nga qëndrimet e autorëve të shprehura në kolumne.)*
https://www.vecer.press/kolumna-zoran-bogatinov-globalizmot-ne-e-mrtov-da-zhivee-multipolarnosta/
