Shkup, 1 maj, Zhurnal.mk – Protesta e sotme të punëtorëve në Maqedoninë e Veriut nuk është thjeshtë një shfaqje e pakënaqësisë, por një alarm i fuqishëm për shoqërinë dhe shtetin.
Në ditën ndërkombëtare të punëtorëve, 1 Maji 2026 dinjiteti i punëtorit ende mbetet i nëpërkëmbur.
Pa punëtorë të respektuar nuk ka zhvillim, nuk ka stabilitet ekonomiko-social, dhe kjo rrjedhimisht shakton për pasojë mungesën e perspektives për një të ardhme të mirë, shkruan Zhurnal.mk.
Ligji dhe realiteti
Ligjet e RMV-së garantojnë të drejta të qarta kontrata pune, sigurim shëndetësor, pushime të paguara, e kushte më të mira sigurie. Por realiteti shpesh është krejt ndryshe, pasi shumë punëtorë, sidomos në szektorin e ndërtimtarisë, tekstilit, gastronomisë punojnë pa kontrata formale.
Kjo i lë pa sigurime shëndetësore, pa mbrojtje sociale dhe pa të drejtë për kompensim në rast aksidenti. Inspektorati i Punës raporton çdo vit dhjetëra raste shkeljesh, por sanksionet shpesh mbeten simbolike dhe nuk ndryshojnë gjendjen.
Punëtorët pa sigurime
Një nga plagët më të mëdha është mungesa e sigurimeve shëndetësore. Punëtorët që punojnë “në të zezë” nuk kanë mbrojtje në rast sëmundjeje apo lëndimi. Ata mbeten të varur nga solidariteti i familjes ose nga borxhet. Ky është një realitet i papranueshëm në një shtet që synon integrimin evropian. Dinjiteti i punëtorit nuk mund të matet vetëm me pagën, por me sigurinë që ai ka se nuk do të mbetet i braktisur kur i ndodhë diçka.
Dinjiteti i punëtorit shpesh shkelet jo vetëm ekonomikisht, por edhe moralisht. Punëtorët trajtohen si numra, jo si njerëz. Ata përballen me presion, diskriminim, mungesë respekti. Protestat e tyre shpesh injorohen ose relativizohen. Por dinjiteti nuk është luks, është e drejtë themelore.
Çfarë duhet të bëjë shteti?
Nuk do mend që çdo punëtor duhet të ketë kontratë dhe sigurim. E kjo do të futej në praktikë kur në terren do të ketë kontrolle reale, jo formale, e me sigurim shëndetësor universal.
Shteti duhet që të sigurojë pagë minimale dinjitoze, e jo vetëm për mbijetesë, por për jetë me dinjitet.
Paga minimale në RMV është 26.046 denarë, apo rreth 422 euro, por konsiderohet shumë e ulët për të mbuluar shpenzimet bazë të jetesës.
Ky nivel i ulët i pagës minimale e rritë varfërinë, e nxitë emigrimin e të rinjve dhe e ulë motivimin për punë, duke e vendosur vendin në një pozitë të pafavorshme krahasuar me fqinjët e rajonit.
Sindikatat kërkojnë rritje të menjëhershme në 500 euro për të siguruar dinjitet dhe stabilitet ekonomik.
1 Maji nuk është vetëm festë por është edhe protestë e thirrje. Sot punëtorët protestuan, nesër shteti duhet të veprojë.
Dinjiteti i punëtorit është dinjiteti i shoqërisë. Pa të çdo reformë mbetet fjalë bosh. Prandaj, sot më shumë se kurrë është koha që dinjiteti i punëtorit të vihet në rend të parë. /Zhurnal.mk
